Bài 1 - Tiết 4 :
S? D?NG M?T S? BI?N PH�P NGH? THU?T TRONG VAN B?N THUY?T MINH
I. Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
1. Ôn tập văn bản thuyết minh
Văn bản thuyết minh là gì?
Văn bản thuyết minh được viết ra nhằm mục đích gì?
Nêu đặc điểm chủ yếu của văn bản thuyết minh? Hãy kể tên các phương pháp thuyết minh đã học
Bài 1 - Tiết 4 :
S? D?NG M?T S? BI?N PH�P NGH? THU?T TRONG VAN B?N THUY?T MINH

1. Ôn tập văn bản thuyết minh
a. Khái niệm:
Là kiểu VB thông dụng trong mọi lĩnh vực đời sống nhằm cung cấp tri thức khách quan về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân...của các hiện tượng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu, giải thích.
b. Mục đích:
Đáp ứng được nhu cầu hiểu biết, cung cấp cho con người những tri thức tự nhiên và xã hội, để có thể vận dụng vào phục vụ lợi ích của mình.
Bài 1 - Tiết 4 :
S? D?NG M?T S? BI?N PH�P NGH? THU?T TRONG VAN B?N THUY?T MINH

1. Ôn tập văn bản thuyết minh
c. Tính chất
- Giới thiệu sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội.
- Tính chất của VB thuyết minh là xác thực, khoa học và rõ ràng đồng thời cũng cần hấp dẫn. Vì vậy VB thuyết minh sử dụng ngôn ngữ chính xác, cô động, chặt chẽ và sinh động.
d. Phưuơng pháp thuyết minh
Phưuơng pháp nêu định nghĩa, giải thích, liệt kê, nêu ví dụ, dùng số liệu, so sánh, đối chiếu, phân tích, phân loại...
Bài 1 - Tiết 4 :
Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
1. Ôn tập văn bản thuyết minh
2. Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
a. Văn bản Hạ Long - đá và nước
Bài 1 - Tiết 4 :
Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
1. Ôn tập văn bản thuyết minh
2. Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
a. Hạ Long - đá và nước
- Phương pháp thuyết minh: liệt kê, phân tích.
Câu hỏi thảo luận:
Đồng thời với các phương pháp thuyết minh trên để cho sinh động tác giả còn vận dụng biện pháp nghệ thuật nào?
Hãy đọc câu văn nêu khái quát sự kì lạ của Hạ Long.

Chớnh Nu?c l�m cho dỏ s?ng d?y, l�m cho Dỏ v?n b?t d?ng v� vụ tri b?ng tr? nờn linh ho?t, cú th? d?ng d?n vụ t?n, v� cú tri giỏc, cú tõm h?n.
Dú l� bi?n phỏp liờn tu?ng, tu?ng tu?ng v� k?t h?p v?i bi?n phỏp nhõn húa, so sỏnh, miờu t?.

H Tác giả đã sử dụng các biện pháp liên tưởng, tưởng tượng như thế nào để giới thiệu sự kì lạ của Hạ Long
Tu?ng tu?ng nh?ng cu?c d?o choi dỳng hon l� cỏc kh? nang d?o choi: th? cho thuy?n n?i trụi ho?c buụng theo dũng, ho?c chốo nh?, ho?c lu?t nhanh ho?c tựy h?ng lỳc nhanh lỳc d?ng (to�n b�i dựng 8 ch? "cú th?" ) khoi g?i nh?ng c?m giỏc cú th? cú: b?ng nhiờn nhớ nh?nh tinh ngh?ch hon, bu?n hon hay vui hon...húa thõn khụng ng?ng.
Dựng phộp nhõn húa d? t? cỏc d?o dỏ: g?i chỳng l� th?p lo?i chỳng sinh, ph?i l� th? gi?i ngu?i, l� b?n ngu?i b?ng dỏ h?i h? tr? v?.
H: Việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật ấy có tác dụng gì trong việc giới thiệu vẻ đẹp của vịnh Hạ Long
Làm nổi bật sự kì lạ của Hạ Long và gây hấp dẫn, thú vị cho người đọc
H: Qua văn bản trên em rút ra kết luận gì về việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh và tác dụng của nó?
BÀI 1 - TIẾT 4 :
SỬ DỤNG MỘT SỐ BIỆN PHÁP NGHỆ THUẬT TRONG VĂN BẢN THUYẾT MINH
Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
1. Ôn tập văn bản thuyết minh
2. Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
a. Văn bản Hạ Long - đá và nước
- Phuong pháp thuyết minh: liệt kê, phân tích.
- Bi?n phỏp ngh? thu?t: liờn tu?ng, tu?ng tu?ng k?t h?p v?i nhõn hóa so sánh, miêu tả.
b. Ghi nhớ:
- Muốn cho văn bản thuyết minh được sinh động, hấp dẫn người ta vận dụng thêm một số biện pháp nghệ thuật như kể chuyện, tự thuật, đối thoại theo lối ấn dụ, nhân hóa hoặc các hình thức vè, diễn ca...
- Các biện pháp nghệ thuật cần được sử dụng thích hợp góp phần làm nổi bật đặc điểm của đối tượng thuyết minh và gây hứng thú cho người đọc.
Bài 1 - Tiết 4 :
Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
I. Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh
1. Ôn tập văn bản thuyết minh
2. Viết văn bản thuyết minh có sử dụng một số biện pháp nghệ thuật
a. Văn bản Hạ Long - đá và nước
- Phuoưung pháp thuyết minh: liệt kê, phân tích.
- Biện pháp nghệ thuật: Liên tu?ng, tu?ng tu?ng kết hợp với nhân hóa so sánh, miêu tả.
b. Ghi nhớ: SGK
II. Luyện tập:
Bài tập 1: Đọc văn bản sau và trả lời câu hỏi
Văn bản có tính chất thuyết minh không? Tính chất ấy thể hiện ở những điểm nào? Những phương pháp thuyết minh nào được sử dụng?
Bài thuyết minh này có những nét gì đặc biệt? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Tác dụng?
Đáp án:
a. Văn bản trên có tính chất thuyết minh vì giới thiệu loài ruồi rất có hệ thống:
- Những tính chất chung về họ giống loài, về các tập tính sinh sống, sinh đẻ, đặc điểm cơ thể.
b. Nét đặc biệt: yếu tố thuyết minh và yếu tố nghệ thuật kết hợp rất chặt chẽ.
- Các biện pháp nghệ thuật: nhân hóa, hình thức kể chuyện có nội dung cốt truyện và tình tiết.
c. Tác dụng gây hứng thú cho bạn đọc nhỏ tuổi, vừa là chuyện vui, vừa học thêm tri thức, có tính giáo dục.
Bài tập 2: Đọc đoạn văn sau và nhận xét về biện pháp nghệ thuật được sử dụng để thuyết minh:
Bà tôi thường kể cho tôi nghe rằng chim cú kêu là có ma tới. Tôi hỏi vì sao thì bà giải thích: thế cháu không nghe tiếng cú kêu thường vọng từ bãi tha ma đến hay sao?”. Sau này học môn sinh học tôi mới biết là không phải như vậy. Chim cú là loài chim ăn thịt, thường ăn thịt lũ chuột đồng, kẻ phá hoại mùa màng. Chim cú là giống vật có lợi, là bạn của nhà nông. Sở dĩ chim cú thường lui tới bãi tha ma là vì ở đó có lũ chuột đồng đào hang. Bây giờ mỗi lần nghe tiếng chim cú, tôi chẵng những không sợ mà còn vui vì biết rằng người bạn của nhà nông đang hoạt động.
Thuyết minh nhằm nói về tập tính của chim cú dưới dạng một ngộ nhận thời thơ ấu, sau lớn lên đi học mới có dịp nhận thức lại sự nhầm lẫn cũ
- Biện pháp nghệ thuật: lấy ngộ nhận hồi nhỏ làm đầu mối câu chuyện.
Bài tập trắc nghiệm:
Điều cần tránh khi thuyết minh kết hợp với sử dụng một
số biện pháp nghệ thuật là gì?
Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ.
Kết hợp với các phương pháp thuyết minh
Làm lu mờ đối tượng được thuyết minh.
Làm đối tượng thuyết minh được nổi bật, gây ấn tượng.
Bài tập 3: Văn bản sau có tính chất thuyết minh không? Tính chất thuyết minh ấy thể hiện ở điểm nào? Tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật nào? Tác dụng?
" Con gà cục tác lá chanh.
Con lợn ủn ỉn mua hành cho tôi
Con chó khóc đứng khóc ngồi
Bà ơi đi chợ mua tôi đồng giềng"
Văn bản trên có tính chất thuyết minh vì nó cung cấp tri thức về những gia vị khi chế biến món ăn đối với các loại thực phẩm: lá chanh với thịt gà, hành với thịt lợn, giềng với thịt chó.
Biện pháp nghệ thuật: nhân hóa
Tác dụng: nội dung thuyết minh trở nên rất sinh động và hấp dẫn. Hình thức thơ lục bát dễ thuộc dễ nhớ.
Bài tập 4: Viết đoạn văn ngắn thuyết minh về loài kiến có sử dụng biện pháp nghệ thuật nhân hóa ( có thể đóng vai nhân vật là con kiến)
Hu?ng d?n v? nh�:
- H?c thu?c ph?n ghi nh?.
- Ho�n th�nh b�i t?p vi?t do?n.
- Chu?n b? b�i m?i.