1
1
Chào mừng quý thầy
cô giáo về dự giờ
2
Chương III: ĐIỆN HỌC
Cần cẩu dùng nam châm điện
* Có mấy loại điện tích? Những
điện tích loại nào thì đẩy nhau, hút
nhau?
* Dòng điện là gì? Dòng điện có
những tác dụng gì?
* Đo cường độ dòng điện và hiệu
điện thế như thế nào?
* Cường độ dòng điện và hiệu
điện thế có đặc điểm gì trong
đoạn mạch nối tiếp và trong đoạn
mạch song song?
* Sử dụng điện như thế nào để
đảm bảo an toàn?
3
Tình huống xuất phát và câu hỏi nêu vấn đề
4
* Vào những ngày thời tiết khô ráo, nhất là
những ngày hanh khô, khi cởi áo ngoài ra bằng
len, dạ hay sợi tổng hợp, ta thường nghe thấy
những tiếng lách tách nhỏ. Nếu khi đó ở trong
buồng tối, ta còn thấy các chớp sáng li ti. Cũng
giống như thế nhưng kì vĩ hơn là hiện tượng
chớp và sấm sét trong thiên nhiên. Một trong
các nguyên nhân của hiện tượng này là sự
nhiễm điện do cọ xát.
5
I. Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Đề xuất câu hỏi hay giả thuyết và thiết kế phương án thí nghiệm.
Phương án thí nghiệm giống như thí nghiệm 1, 2 SGK.
Đề xuất câu hỏi:
- Làm cách nào nhiễm điện nhiều vật?
- Khi vật nhiễm điện, chúng có biểu hiện như thế nào?
6
Thí nghiệm 1
Thí nghiệm 1
11
Hình 17.1b
Hình 17.1a
I. Vật nhiễm điện
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
1. Đưa một đầu thước nhựa lại gần các vụn giấy viết, các vụn nilông hay một quả cầu bằng nhựa xốp nhỏ treo bằng sợi chỉ mảnh (hình 17.1a; 17.1b). Hãy quan sát xem có hiện tượng gì xảy ra không?
7
2. Làm thí nghiệm tương tự, nhưng thay thước nhựa bằng một thanh thủy tinh được cọ xát bằng mảnh lụa, sau đó thay bằng một mảnh nilông hay phim nhựa được cọ xát bằng len.
Thí nghiệm 1
I. Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
3. Ghi kết quả quan sát được (hút hay đẩy) vào
bảng sau đây:
8
Thí nghiệm 1
3. Ghi kết quả quan sát được (hút hay đẩy) vào bảng dưới đây.
Các vật
Vật bị cọ xát
Vụn giấy viết
Vụn nilông
Quả cầu
nhựa xốp
Thước nhựa
Thanh thủy tinh
Mảnh nilông
Mảnh phim nhựa
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
11
9
Thí nghiệm 1
Thí nghiệm 1
Vải khô
Sau đó dùng miếng vải khô cọ xát vào thước nhựa rồi lần lượt làm như trên. Có hiện tượng gì xảy ra với các mẫu giấy và quả cầu?
11
I. Vật nhiễm điện
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
10
quan sát xem thước nhựa quả cầu có hút không?
Thí nghiệm 1
Thí nghiệm 1
Vải khô
11
quan sát xem thước nhựa quả cầu có hút không?
I. Vật nhiễm điện
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
11
Thí nghiệm 1
3. Ghi kết quả quan sát được (hút hay đẩy) vào bảng dưới đây.
Các vật
Vật bị cọ xát
Vụn giấy viết
Vụn nilông
Quả cầu
nhựa xốp
Thước nhựa
Thanh thủy tinh
Mảnh nilông
Mảnh phim nhựa
6
10
9
13
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
8
12
Vải khô
11
I. Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
13
Kết luận 1:
Nhiều vật sau khi bị cọ xát
. . . . . . . . . . . . . . . . . . các vật khác.
Chọn cụm từ thích hợp trong khung điền vào chỗ trống:
* có khả năng đẩy * không đẩy và không hút
* * vừa đẩy vừa hút
có khả năng hút
Thí nghiệm 2
I. Vật nhiễm điện
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Thí nghiệm 1
14
Thí nghiệm 2
Hình 17.2
Tấm tôn phẳng
Mảnh phim nhựa
quan sát đèn sáng không
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Thoạt đầu, chuẩn bị một mảnh phim nhựa chưa bị cọ xát, sao cho khi chạm bút thử điện vào mảnh tôn phẳng được bố trí như hình vẽ 17.2 thì đèn của bút thử điện không sáng.
Thí nghiệm 2
I. Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1
15
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Thí nghiệm 2
Sau đó dùng mảnh len cọ xát mảnh phim nhựa nhiều lần và quan sát kỹ đèn của bút thử điện khi chạm vào mảnh tôn.
Hình 17.2
Mảnh phim nhựa
quan sát đèn sáng không
Thí nghiệm 2
I. Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1
16
Thí nghiệm 2
Quan sát kỹ đèn của bút thử điện khi chạm vào mảnh tôn ?
TRẢ LỜI
Tiến hành thí nghiệm như trên nhưng thay mảnh phim nhựa bằng thước dẹt.
Đèn của bút thử điện cũng sáng lên.
Đèn của bút thử điện sáng lên.
TRẢ LỜI
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Thí nghiệm 2
Thí nghiệm 1
I. Vật nhiễm điện
17
Thí nghiệm 2
Sau đó dùng mảnh len cọ xát mảnh phim nhựa nhiều lần và quan sát kỹ đèn của bút thử điện khi chạm vào mảnh tôn.
Hình 17.2
Mảnh phim nhựa
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Thí nghiệm 2
I. Vật nhiễm điện
Thí nghiệm 1
18
Thí nghiệm 2
Kết luận:
Nhiều vật sau khi bị cọ xát có khả
năng. . . . . . . . . bóng đèn bút thử điện
làm sáng
Các vật sau khi bị cọ xát có khả năng hút các vật khác hay làm sáng bóng đèn bút thử điện được gọi là các vật nhiễm điện hay các vật mang điện tích.
Rút ra ghi nhớ
I. Vật nhiễm điện
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát.
Vật bị nhiễm điện (vật mang điện tích) có khả năng hút các vật khác
19
Củng cố
Khi cọ xát nhiều vật làm chúng bị
nhiễm điện
làm sáng bóng
đèn bút thử điện
hút những vật nhỏ nhẹ
I. Vật nhiễm điện
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát.
Vật bị nhiễm điện (vật mang điện tích) có khả năng hút các vật khác
20
GIÁO DỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Trong các nhà máy, xí nghiệp người ta treo nhiều bảng đã nhiễm điện để hút các bụi do nhà máy thải ra làm trong sạch không khí, bảo đảm sức khỏe cho công nhân.
I. Vật nhiễm điện
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát.
Vật bị nhiễm điện (vật mang điện tích) có khả năng hút các vật khác
21
Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát.
Vật bị nhiễm điện (vật mang điện tích) có khả năng hút các vật khác
II. Vận dụng
C1: Giải thích tại sao những ngày thời tiết khô ráo, đặc biệt là những ngày hanh khô, khi chải đầu bằng lược nhựa, nhiều sợi tóc bị lược nhựa hút kéo thẳng ra ?
C1: Khi chải tóc bằng lược nhựa thì (lược) cọ xát (tóc) nên (lược) bị nhiễm điện và (lược) hút tóc (tóc bị kéo thẳng ra)
II. Vận dụng
TRẢ LỜI
I. Vật nhiễm điện
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
22
C2: Khi thổi mạnh vào mặt bàn, bụi bay đi. Tại sao cánh quạt điện thổi gió mạnh, sau một thời gian lại có nhiều bụi bám vào cánh quạt, đặc biệt ở mép cánh quạt chém vào không khí?
C2: Khi cánh quạt quay, nó cọ xát với không khí nên cánh quạt bị nhiễm điện và hút được các vật nhỏ và nhẹ như bụi bẩn.
C2
TRẢ LỜI
II. Vận dụng
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát.
Vật bị nhiễm điện (vật mang điện tích) có khả năng hút các vật khác
II. Vận dụng
I. Vật nhiễm điện
C1: Khi chải tóc bằng lược nhựa thì (lược) cọ xát (tóc) nên (lược) bị nhiễm điện và (lược) hút tóc (tóc bị kéo thẳng ra)
23
C3: Vào những ngày thời tiết khô ráo, lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì vẫn thấy có bụi vải bám vào chúng. Giải thích tại sao?
C3: Khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì chúng
bị cọ xát nhiều lần nên kính bị nhiễm điện và hút được bụi vải.
TRẢ LỜI
II. Vận dụng
C3: Khi lau chùi gương soi, kính cửa sổ hay màn hình ti vi bằng khăn bông khô thì chúng
bị cọ xát nhiều lần nên kính bị nhiễm điện và hút được bụi vải.
Bài 17: SỰ NHIỄM ĐiỆN DO CỌ XÁT
Có thể làm nhiễm điện nhiều vật bằng cách cọ xát.
Vật bị nhiễm điện (vật mang điện tích) có khả năng hút các vật khác
II. Vận dụng
I. Vật nhiễm điện
C2: Khi cánh quạt quay, nó cọ xát với không khí nên cánh quạt bị nhiễm điện và hút được các vật nhỏ và nhẹ như bụi bẩn.
C1: Khi chải tóc bằng lược nhựa thì (lược) cọ xát (tóc) nên (lược) bị nhiễm điện và (lược) hút tóc (tóc bị kéo thẳng ra)
24
CÓ THỂ EM CHƯA BiẾT
Sự cọ xát mạnh giữa những giọt nước trong luồng không khí bốc lên cao là 1 trong những nguyên nhân tạo thành các đám mây dông bị nhiễm điện. Khi đó giữa các đám mây này hoặc giữa chúng với mặt đất xuất hiện tia lửa điện phát ánh chớp chói lòa. Do nhiệt độ cao của tia lửa điện, không khí dãn nở đột ngột, phát ra tiếng nổ gọi là tiếng sấm (khi có tia lửa điện giữa 2 đám mây) hoặc tiếng sét (khi có tia lửa điện giữa đám mây và mặt đất)
25
GIÁO DỤC VÀ BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Sấm, sét vừa có lợi vừa có hại cho cuộc sống con người:
* Lợi ích: Giúp điều hòa khí hậu, gây ra phản ứng hóa học nhằm tăng thêm lượng ôzôn bổ sung vào khí quyển, . . .
* Tác hại:
- Phá hủy nhà cửa và các công trình xây dựng, ảnh hưởng đến tính mạng con người và các công trình xây dựng, ảnhhưởng đến tính mạng con người và sinh vật, tạo ra khí độc hại (NO; NO2, . . .)
- Để giảm tác hại của sét, bảo vệ tính mạng con người và các
công trình xây dựng, cần thiết xây dựng các cột thu lôi.
26
CÓ THỂ EM CHƯA BiẾT
27
Dặn dò
Học thuộc phần ghi nhớ ở SGK
Chuẩn bị bài:
Hai loại điện tích
- Làm các bài tập 17 trong sách Bài tập
28
Chúc các em chăm ngoan, học giỏi.
Kính chúc quý thầy cô sức khoẻ.