VẬT LÝ
VẬT LÝ
Nhiệt liệt chào mừng quý thầy cô giáo!


Ngày soạn: 05/01/2020
CHỦ ĐỀ: SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CÁC CHẤT
Môn: Vật lí - Lớp: 6
Thời lượng dạy học: 4 tiết (Tiết 21+22+23+24)
I. MỤC TIÊU
1. Kiến thức:
- Mô tả được hiện tượng nở vì nhiệt của các chất rắn, chất lỏng, chất khí.
- Nhận biết được các chất rắn khác nhau nở vì nhiệt khác nhau, các chất lỏng khác nhau nở vì nhiệt khác nhau, các chất khí khác nhau nở vì nhiệt giống nhau.
- Nhận biết được các vật khi nở vì nhiệt, nếu bị ngăn cản có thể gây ra lực rất lớn.
2. Kĩ năng:
- Vận dụng kiến thức về sự nở vì nhiệt của chất rắn, chất lỏng, chất khí để giải thích được một số hiện tượng và ứng dụng thực tế.
- Biết đọc các bảng biểu để rút ra kết luận cần thiết.
- Biết phân tích hiện tượng để rút ra nguyên tắc hoạt động.
- Rèn kỹ năng quan sát, so sánh.
3. Thái độ:
- Nghiêm túc, cẩn thận, trung thực, ý thức tập thể trong việc thu thập thông tin trong nhóm.
4. Định hướng phát triển năng lực:
- Năng lực sử dụng kiến thức
- Năng lực về phương pháp
- Năng lực trao đổi thông tin
- Năng lực cá thể.





II. MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC VÀ NĂNG LỰC ĐƯỢC HÌNH THÀNH





III. CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP




IV. KẾ HOẠCH THỰC HIỆN CHỦ ĐỀ

Các chất dãn nở vì nhiệt như thế nào?
Sự nóng chảy, sự đông đặc, sự bay hơi, sự ngưng tụ là gì?
Làm thế nào để tìm hiểu tác động của một yếu tố lên một hiện tượng khi có nhiều yếu tố cùng tác động một lúc?
Làm thế nào để kiểm tra một dự đoán?
Chương II: NHIỆT HỌC
Tại sao khi đổ đường bê tông xong, người ta thường đưa máy đi cắt thành từng khoảng ntn?
Tại sao khi đun nước, ta không nên đổ nước thật đầy ấm?
Khi quả bóng bàn bị bẹp, làm thế nào cho nó phồng lên?
Quá dễ, chỉ việc nhúng vào nước nóng, nó sẽ phồng trở lại.
Tiết 21
DẠY HỌC THEO CHỦ ĐỀ:
SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CÁC CHẤT
(Tiết 1)
SỰ NỞ VÌ NHIỆT CỦA CÁC CHẤT
a. Làm thí nghiệm:
Đèn cồn
Quả cầu và vòng kim loại
Ly nước
*Dụng cụ:
1. Sự nở vì nhiệt của chất rắn.
PHÂN NHÓM
TN
TLCH
Quả cầu lọt qua vòng kim loại
Quả cầu không lọt qua vòng kim loại
Quả cầu lọt qua vòng kim loại
Bước 3: Nhúng quả cầu đã được hơ nóng vào nước lạnh rồi thả xem quả cầu có lọt qua vòng kim loại không?
Bước 1: Trước khi hơ nóng quả cầu bằng kim loại, thả xem quả cầu có lọt qua vòng kim loại không?
Bước 2: Dùng đèn cồn hơ nóng quả cầu kim loại, thả xem quả cầu có lọt qua vòng kim loại không?
(Hoàn thành bảng phụ của nhóm)
(C1tr58sgk)Tại sao khi hơ nóng, quả cầu lại không lọt qua vòng kim loại?
(C2tr58sgk)Tại sao sau khi được nhúng vào nước lạnh, quả cầu lại lọt qua vòng kim loại?
Khi bị hơ nóng, quả cầu nở ra nên không lọt qua vòng kim loại được.
Sau khi nhúng vào chậu nước lạnh, quả cầu co lại nên có thể lọt qua vòng kim loại.
b. Trả lời câu hỏi:
Chọn từ thích hợp trong khung để điền vào chỗ trống của các câu sau:
tăng
lạnh đi
Nóng lên
Lạnh đi
Tăng
Giảm
a) Thể tích quả cầu (1) ……… khi quả cầu nóng lên.
b) Thể tích quả cầu giảm khi quả cầu (2) ……………..
c. R�t ra k?t lu?n
Chất rắn.. …….. khi nóng lên, ..……… khi lạnh đi.
nở ra
co lại
Kết luận
Tại sao khi đổ đường bê tông xong, người ta thường đưa máy đi cắt thành từng khoảng ntn?
Tại sao khi đun nước, ta không nên đổ nước thật đầy ấm?
Nước nóng
Nước lạnh
2. Sự nở vì nhiệt của chất lỏng.
a. Làm thí nghiệm:
*Dụng cụ:
Bình cầu
Ống thủy tinh
Nút cao su
Nước màu
Các bước tiến hành thí nghiệm.
Bước 2: Nút chặt bình bằng nút cao su cắm xuyên qua một ống thủy tinh. Khi đó nước màu dâng lên trong ống. (Đánh dấu mực nước ban đầu)
Bước 3: Đặt bình cầu vào chậu nước nóng.
Bước 1: Đổ nước đầy nước màu vào bình cầu.
Bước 4: Quan sát hiện tượng xảy ra với mực nước màu trong ống thủy tinh và ghi nhận lại.
Bước 5: Đặt bình cầu vào chậu nước lạnh.
Bước 6: Quan sát hiện tượng xảy ra với mực nước màu trong ống thủy tinh và ghi nhận lại.
Nước lạnh
Nước nóng
*Tiến hành thí nghiệm:
(C1tr60sgk)Có hiện tượng gì xảy ra với mực nước trong ống thủy tinh khi đặt bình vào chậu nước nóng? Giải thích?
(C2tr60sgk)Nếu sau đó ta đặt bình cầu vào nước lạnh thì sẽ có hiện tượng gì xảy ra với mực nước trong ống thủy tinh? Giải thích?
(Hoàn thành bảng phụ của nhóm)
(Hoàn thành bảng phụ của nhóm)
b. Trả lời câu hỏi:
(C4tr61sgk)Chọn từ thích hợp trong khung để điền vào chỗ trống của các câu sau:
tăng
lạnh đi
Nóng lên
Lạnh đi
Tăng
Giảm
a) Thể tích nước trong bình (1) ……… khi nóng lên.
b) Thể tích nước trong bình giảm khi (2) ……………..
c. R�t ra k?t lu?n
Chất lỏng.. …….. khi nóng lên, ..……… khi lạnh đi.
nở ra
co lại
Kết luận
Tại sao khi đun nước, ta không nên đổ nước thật đầy ấm?
Khi quả bóng bàn bị bẹp, làm thế nào cho nó phồng lên?
Quá dễ, chỉ việc nhúng vào nước nóng, nó sẽ phồng trở lại.
Ống thủy tinh nhỏ cắm xuyên qua nút cao su, cốc đựng nước màu và bình cầu thủy tinh.
3. Sự nở vì nhiệt của chất khí.
a. Làm thí nghiệm:
*Dụng cụ:
Nút cao su.
Bình cầu thủy tinh.
Ống thủy tinh.
Cốc nước màu.
Bước 1:
Bước 2:
*Tiến hành thí nghiệm:
Cắm một ống thủy tinh nhỏ xuyên qua nút cao su của một bình cầu.
Nhúng một đầu ống vào cốc nước màu. Dùng ngón tay bịt chặt đầu còn lại rồi rút ống ra khỏi cốc sao cho còn một giọt nước màu trong ống.
Bước 3:
Laép chaët nuùt cao su coù gaén oáng thuûy tinh vôùi gioït nöôùc maøu vaøo bình caàu, ñeå nhoát moät löôïng khí trong bình.
Bước 4:
Xaùt hai baøn tay vaøo nhau cho noùng leân, roài aùp chaët vaøo bình caàu.
- Quan saùt hieän töôïng xaûy ra vôùi gioït nöôùc maøu vaø traû lôøi caâu hoûi
(C1tr62sgk)Có hiện tượng gì xảy ra với giọt nước màu trong ống thủy tinh khi bàn tay áp vào bình cầu ?
Hiện tượng này chứng tỏ thể tích không khí trong bình thay đổi thế nào?
+Chứng tỏ thể tích không khí trong bình tăng: không khí nở ra.
+ Giọt nước màu trong ống thuỷ tinh chạy lên khi ta áp tay vào bình cầu.
b. Trả lời câu hỏi:
(Hoàn thành bảng phụ của nhóm)
(C2tr62sgk) Khi ta thôi không áp tay vào bình cầu có hiện tượng gì xảy ra với giọt nước màu trong ống thủy tinh ?
Hiện tượng này chứng tỏ thể tích không khí trong bình thay đổi thế nào?
+Chứng tỏ thể tích không khí trong bình giảm: không khí co lại.
+ Giọt nước màu trong ống thuỷ tinh tụt xuống khi ta thôi áp tay vào bình cầu.
b. Trả lời câu hỏi:
(Hoàn thành bảng phụ của nhóm)
(C3tr63sgk) T?i sao th? tích khơng khí trong bình c?u l?i tang l�n khi ta �p hai b�n tay nĩng v�o bình?
Do không khí trong bình bị nóng lên.
(C4tr63sgk)Tại sao thể tích không khí trong bình lại giảm đi khi ta thôi không áp tay vào bình cầu?
Do khơng khí trong bình l?nh di.
b. Trả lời câu hỏi:
Chọn từ thích hợp trong khung để điền vào chỗ trống của các câu sau:
tăng
lạnh đi
Nóng lên
Lạnh đi
Tăng
Giảm
a) Thể tích khí trong bình (1) ……… khi nóng lên.
b) Thể tích khí trong bình giảm khi (2) ……………..
c. R�t ra k?t lu?n
Chất khí.. …….. khi nóng lên, ..……… khi lạnh đi.
nở ra
co lại
Kết luận
4 . Kết luận chung
Có thể em chưa biết?
Bêtông (là ximăng trộn với nước và cát, đá) nở vì nhiệt như thép. Nhờ đó mà các trụ bêtông cốt thép không bị nứt khi nhiệt độ ngoài trời thay đổi.
Có thể em chưa biết?
Sự nở vì nhiệt của nước rất đặc biệt. Khi tăng nhiệt độ từ 00C đến 40C thì nước co lại chứ không nở ra. Chỉ khi nhiệt độ tăng từ 40C trở lên, nước mới nở ra. Vì vậy, ở 40C nước có trọng lượng riêng lớn nhất.
Ở những xứ lạnh, về mùa đông, lớp nước ở 40C nặng nhất, nên chìm xuống đáy hồ. Nhờ đó, cá vẫn sống được ở đáy hồ, trong khi trên mặt hồ nước đã đóng thành lớp băng dày.
 
Có thể em chưa biết?
Ngày 21 tháng 11 năm 1783, hai anh em kĩ sư người Pháp Mông gô phi ê (Montgolfier) nhờ dùng khí nóng đã làm quả khí cầu đầu tiên của loài người bay lên không trung.

Học thuộc ghi nhớ.
Làm các câu C5 đến C7 trang 59; C5, C6 trang 61; C7 trang 63;
Kính chúc qu� thầy cô dồi dào sức khoẻ! Chúc các em học thật tốt!
Ch�c m?ng nam m?i!
Xin chân thành cám ơn quý thầy cô cùng các em học sinh!