Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH
ÁNH SÁNG TRẮNG

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH
ÁNH SÁNG TRẮNG

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I. PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG
KÍNH
1.Thí nghiệm 1.
Lăng kính là gì?
Lăng kính có hình dạng như thế nào?

- Lăng kính là 1 khối trong suốt
- Hình dạng :hình trụ tam giác ,có 3 đường gờ song
song với nhau gọi là cạnh của lăng kính .

I. PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG
KÍNH
1.Thí nghiệm 1. Bố trí thí nghiệm như hình vẽ
Tiến hành: Chiếu một chùm sáng trắng qua một khe hẹp
đến lăng kính. Quan sát dải màu thu được trên màn
hứng sáng
Màn
Nguồn
sáng
trắng
Tấm
chắn
khe
sáng

Lăng
kính

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I. PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
1.Thí nghiệm 1.

Nguồn
sáng
trắng

P

Tấm
chắn
khe
sáng

A

Lăng
kính

Ánh sáng chiếu đến lăng kính là ánh sáng
trắng.
Saumô
lăng
ta thu
một dải
C1: Hãy
tả kính
màu sắc
củađược
dải màu
trên.các
màu từ đỏ đế tím, như màu sắc cầu vồng.

B
Màn

Đỏ
Cam
Vàng
Lục
Lam
Chàm
Tím

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I. PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
1.Thí nghiệm 1.
Chiếu một chùm sáng trắng qua một khe hẹp đến lăng kính.
C1: Ta thu được dải màu như cầu vồng.

2. Thí nghiệm 2:
a, Lần lượt chắn trước khe sáng một tấm lọc màu đỏ, rồi
tấm lọc màu xanh
b, Chắn khe sáng bằng tấm lọc nửa trên màu đỏ, nửa dưới
màu xanh.
Có hiện tượng xảy ra ?
C2: Tiến hành quan sát và mô tả hình ảnh thu được.

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I. PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
1.Thí nghiệm 1
Hãy dự đoán kết
2. Thí nghiệm 2
quả thí nghiệm
Nguồn
sáng
trắng

A
P
Tấm
chắn
khe
sáng

Tấm
lọc
đỏ

Lăng
kính

Khi chắn khe bằng tấm lọc màu đỏ, ta thu được
trên màn vạch đỏ

Đỏ

B
Màn

Khi chắn khe bằng tấm lọc
màu xanh, ta thu được trên
màn vạch xanh
Nguồn
sáng
trắng

A
P

Tấm
chắn
khe
sáng

Tấm
lọc
xanh

Lăng
kính

Hai vạch đỏ và xanh không nằm cùng một chỗ

Xanh

B
Màn

Khi chắn khe bằng tấm lọc nửa trên
màu đỏ, nửa dưới màu xanh thì ta
nhìn thấy đồng thời cả hai vạch đỏ và
xanh nằm lệch nhau
A
Nguồ
n sáng
trắng

P
Tấm
chắn khe
sáng

Lăng
kính

B
Màn

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I. PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
1.Thí nghiệm 1.
2. Thí nghiệm 2

C3 Em hãy dựa vào các kết quả quan sát được ở trên để nhận
định sự đúng, sai của hai ý kiến sau :
Lăng kính đã nhuộm các màu khác nhau cho chùm
sáng trắng.
SAI

Trong chùm sáng trắng có chứa sẵn các ánh sáng
màu. Lăng kính chỉ có tác dụng tách các chùm sáng
màu đó ra, cho mỗi chùm đi theo một phương vào
mắt.
ĐÚNG

Bài 53:SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I. PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
1.Thí nghiệm 1
2. Thí nghiệm 2
Tại sao có thể nói thí
C4 nghiệm 1 là thí nghiệm
phân tích ánh sáng trắng ?

VÌ:
Trước lăng kính ta chỉ có chùm sáng
trắng. Sau khi qua lăng kính ta thu được
nhiều dải màu sáng.

3. Kết luận : Khi chiếu chùm tia sáng trắng hẹp đi qua một
lăng kính thì ta sẽ thu được nhiều chùm sáng màu khác nhau
nằm sát cạnh nhau, tạo thành một dải màu như cầu vồng. Màu
của dải này biến thiên liên tục từ đỏ đến tím.
Lăng kính có tác dụng tách riêng các chùm sáng màu có sẵn
trong chùm sáng trắng cho mỗi chùm đi theo một phương
khác nhau

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I.PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
1. Thí nghiệm1:
2. Thí nghiệm2:
3. Kết luận :

II. PHÂN TÍCH MỘT CHÙM ÁNH SÁNG TRẮNG BẰNG
SỰ PHẢN XẠ TRÊN ĐĨA CD
1. Thí nghiệm 3:

Quan sát mặt ghi của một đĩa CD
dưới ánh sáng trắng
Khi
ánh tả
sáng
chiếu
vào,
C5: Mô
hiệntrắng
tượng
quan
sátnhìn
được
theo phương này có ánh sáng màu
này, nhìn theo phương khác có ánh
sáng màu khác

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I.PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
II. PHÂN TÍCH MỘT CHÙM ÁNH SÁNG TRẮNG BẰNG SỰ
PHẢN XẠ TRÊN ĐĨA CD
1. Thí nghiệm 3:

C62. Kết luận

Có thể phân tích chùm sáng trắng

Ánh sáng
Ánh trắng
sáng chiếu đến đĩa CD là ánh sáng màu gì

?

thành những chùm sáng màu bằng
Tùytheo
nhìn
ta có
thể
thấy
sáng
từ của
đĩa CD
Ánhphương
sáng từ
đĩacho
CD
đến
mắt
ta
cótrên
những
cách
nó
phản
xạánh
mặtđighi
đến màu
mắt ta
có
màu
này
hay
màu
kia.
nào ? đĩa CD.
Trước khi đến đĩa CD, chùm sáng là chùm sáng trắng. Sau
khi phản xạ trên đĩa CD, ta thu được nhiều chùm sáng
Tại sao có thể nói thí nghiệm 3 cũng là thí
màu khác nhau đi theo các phương khác nhau. Vậy thí
nghiệm phân tích ánh sáng trắng.
nghiệm 3 cũng là thí nghiệm phân tích ánh sáng trắng.

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I.PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
1. Thí nghiệm1:
2. Thí nghiệm2:
3. Kết luận :

II. PHÂN TÍCH MỘT CHÙM ÁNH SÁNG TRẮNG BẰNG SỰ
PHẢN XẠ TRÊN ĐĨA CD
1. Thí nghiệm 3:

2. Kết luận :

III. KẾT LUẬN CHUNG

Có thể có nhiều cách phân tích một
chùm sáng trắng thành những chùm
sáng màu khác nhau.

Bài 53: SỰ PHÂN TÍCH ÁNH SÁNG TRẮNG
I.PHÂN TÍCH CHÙM SÁNG TRẮNG BẰNG LĂNG KÍNH
II. PHÂN TÍCH MỘT CHÙM ÁNH SÁNG TRẮNG BẰNG SỰ
PHẢN XẠ TRÊN ĐĨA CD
III. KẾT LUẬN CHUNG
IV. VẬN DỤNG:

C7

Có thể coi tấm lọc các tấm lọc màu như một cách
phân tích ánh sáng trắng thành ánh sáng màu được
không ?
ĐƯỢC
Thí nghiệm SGK

C8 Mô tả và giải thích hiện tượng quan sát được.

C8 Phần nước nằm giữa mặt gương và mặt nước tạo
thành một lăng kính bằng nước. Xét một dải sáng trắng
hẹp phát ra từ mép của vạch đen trên trán, chiếu đến mặt
nước. Dải sáng này khúc xạ vào trong nước, phản xạ
trên gương, trở lại mặt nước, lại khúc xạ ra ngoài không
khí và đi vào mắt người quan sát. Dải sáng này coi như
đi qua lăng kính nước nói trên, nên nó bị phân tích ra
thành nhiều dải sáng màu sắc như cầu vồng. Do đó khi
nhìn vào phần gương ở trong nước ta sẽ không thấy vạch
đen mà thấy một dải nhiều màu.

C9 : Nêu thêm một vài hiện tượng thực tế về sự phân
tích ánh sáng trắng
 Vào

đêm Trăng rằm, nếu đặt một gương phẳng ở đáy
một chậu nước. Nhìn vào gương ta thấy Mặt trăng có
nhiều vòng tròn có màu khác nhau, đó là do ánh sáng
Mặt Trăng đã bị phân tích.
 Khi quan sát các váng dầu mỡ trên mặt nước, bóng
bóng xà phòng hay cầu vồng, ta thấy chúng có nhiều
màu sắc khác nhau. Đó là vì chùm ánh sáng Mặt Trời
chiếu tới chúng lớp váng dầu, bóng xà phòng... bị
phân tích thành nhiều màu khác nhau.

GHI NHỚ

 Có thể phân tích một chùm sáng trắng

thành những chùm sáng màu khác nhau
bằng cách cho chùm sáng trắng đi qua
một lăng kính hoặc phản xạ trên mặt
ghi của một đĩa CD.

 Trong chùm sáng trắng có chứa nhiều

chùm sáng màu khác nhau.

Ánh sáng trắng

Lăng kính

Bản thân lăng kính là một khối thủy tinh trong suốt không màu,
nên nó không thể đóng vai trò như tấm lọc màu được.
Nếu lăng kính có tác dụng nhuộm màu cho chùm tia sáng thì tại
sao chỗ này chỉ nhuộm màu xanh, chỗ kia chỉ nhuộm màu đỏ?
Trong khi đó các vùng mà các tia sáng đi qua trong lăng kính có
tính chất hoàn toàn giống nhau.
Như vậy chỉ có ý kiến thứ hai là đúng.

Một số câu hỏi
Khi chiếu một chùm sáng trắng qua một tấm
lọc màu ta sẽ được một chùm sáng màu. Phải
chăng trong chùm sáng trắng có chùm sáng
màu ?
Tại sao trước những cơn mưa dông, trên bầu
trời thường xuất hiện cầu vồng ?