Dùng đèn pin ( đèn laze) chiếu vào gương, quan sát hiện
tượng xảy ra và mô tả lại đường đi của tia sáng qua thí
nghiệm.
Hiện tượng tia sáng truyền đến gương
sau đó bị hắt trở lại, hiện tượng đó là
hiện tượng phản xạ ánh sáng. Vậy hiện
tượng phản xạ ánh sáng là gì? Có đặc
điểm nào? Được biểu diễn như thế
nào? Chúng ta cùng nghiên cứu bài
hôm nay: “ SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG”

TIẾT 65. BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

NỘI DUNG

I. HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
II. ĐỊNH LUẬT PHẢN XẠ ÁNH SÁNG
III. PHẢN XẠ VÀ PHẢN XẠ KHUẾCH TÁN

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

I. Hiện tượng phản xạ ánh sáng.

HIỆN TƯỢNG PHẢN XẠ
ÁNH SÁNG

Hoạt động nhóm
1. Các nhóm hãy tiến hành lại thí nghiệm trên
đối với các vật dụng sau: Gương, Thước
nhựa,
2. Quan sát và hãy cho biết có hiện tượng ánh
sáng bị hắt trở lại hay không?

I. Hiện tượng phản xạ ánh sáng.
Hiện
tượngmột
phản
xạ ánh
sáng.
- 1.Khi
chiếu
chùm
sáng
vào gương thì

chùm sáng bị hắt trở lại theo hướng
khác. Hiện tượng đó gọi là phản xạ ánh
sáng.
- Hiện tượng này còn xảy ra đối với các bề
mặt nhẵn bóng khác như: Kính, bìa
bóng, tôn nhẵn bóng, mặt nước
phẳng…..

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

I. Hiện tượng phản xạ ánh sáng.
2. Quy ước.
• + G: Gương phẳng (mặt phản xạ).

• + Tia sáng tới (SI): Tia sáng chiếu vào gương.
• + Tia phản xạ (IR): Tia sáng bị gương hắt trở lại.
• + Điểm tới (I): Giao điểm của tia sáng tới và gương.
• + Pháp tuyến (IN) tại I: Đường thẳng vuông góc với gương tại I
• + Mặt phẳng tới: Mặt phẳng chứa tia sáng tới và pháp tuyến tại điểm tới.
• + Góc tới (Góc tạo bởi tia sáng tới và pháp tuyến tại điểm tới.

II. ĐỊNH LUẬT PHẢN XẠ
ÁNH SÁNG

1.Thí nghiệm
(3)

a. Dụng cụ thí nghiệm

S

(1) Gương phẳng

40
30
20

(2) Đèn tạo ra chùm sáng hẹp
(3) Bảng chia độ

N
50

60

70

80 90 100

i i'

10
0

(1)

R
110

120
130
140
150
160
170
180

I

(2)

1.Thí nghiệm
(3)

S

b. Bố trí thí nghiệm như hình 16.2
c. Tiến hành thí nghiệm theo
nhóm và hoàn thiện phiếu học tập
số 1
(1)

N

40
30
20

50

60

70

80 90 100

i i'

10
0

I

R
110

120
130
140
150
160
170
180

(2)

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Họ và tên: …………………………………………………
Lớp: ……………………………. Nhóm: ……
Học sinh hoạt động nhóm hoàn thành các câu hỏi sau
Dùng đèn chiếu tia sáng tới mặt gương phẳng sao cho tia sáng này đi là là trên mặt bảng
chia độ. Hãy quan sát thí nghiệm và cho biết:
1. Tia sáng phản xạ có xuất hiện trên mặt phẳng tới không?
Quay nửa bên phải của bảng chia độ quanh trục A để nó không thuộc mặt phẳng chứa nửa
bên trái. Quan sát xem có còn nhìn thấy tia sáng phản xạ không?
2. Quay nửa bên phải của bảng chia độ trở lại vị trí ban đầu rồi thay đổi góc tới để tìm mối
quan hệ giữa góc tới và góc phản xạ.
3. Rút ra kết luận về mặt phẳng chứa tia phản xạ và mối quan hệ giữa góc phản xạ và góc
tới. 

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
1. Tia sáng phản xạ có xuất hiện trên mặt phẳng tới
không?
Quay nửa bên phải của bảng chia độ quanh trục A
để nó không thuộc mặt phẳng chứa nửa bên trái. Quan sát
xem có còn nhìn thấy tia sáng phản xạ không?
Tia phản xạ nằm trên mặt phẳng tới khi chiếu tia sáng tới mặt
gương phẳng sao cho tia sáng này đi là là trên mặt bảng chia độ.
- Tia phản xạ không còn trên mặt bảng chia độ bên phải khi quay
nửa bên phải của bảng chia độ quanh trục A để nó không thuộc
mặt phẳng chứa nửa bên trái.

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
2. Quay nửa bên phải của bảng chia độ trở lại vị trí ban
đầu rồi thay đổi góc tới để tìm mối quan hệ giữa góc tới và
góc phản xạ.
- Góc phản xạ bằng góc tới (i = i')

3. Rút ra kết luận về mặt phẳng chứa tia phản xạ và mối
quan hệ giữa góc phản xạ và góc tới. 
- Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc phản xạ bằng góc tới (i = i')

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

II. Hiện tượng phản xạ ánh sáng.
2. Định luật phản xạ ánh sáng.

- Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc phản xạ bằng góc tới (i' = i)

GHI NHỚ
1. Khi chiếu một chùm sáng vào gương thì
chùm sáng bị hắt trở lại theo hướng
khác. Hiện tượng đó gọi là phản xạ ánh
sáng.
2. Định luật phản xạ ánh sáng
- Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng tới
- Góc phản xạ bằng góc tới (i'= i)

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
Họ và tên: …………………………………………………
Lớp: ……………………………. Nhóm: ……
Học sinh hoạt động nhóm hoàn thành các câu hỏi sau
1. Có thể viết công thức của định luật phản xạ ánh sáng i = i' được
không? Tại sao?
2. Chiếu tia sáng tới dưới góc tới 30o vào gương phẳng đặt thẳng
đứng, vẽ hình biểu diễn tia sáng tới và tia sáng phản xạ.
3. Chiếu một tia sáng vào gương phẳng đặt nằm ngang ta được tia
sáng phản xạ vuông góc với tia sáng tới. Em hãy tính góc tới và góc
phản xạ. Vẽ hình.

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Có thể viết công thức của định luật phản xạ ánh sáng
i = i' được không? Tại sao?
Không. Vì định luật phản xạ ánh sáng. Tia sang phản xạ do tia tới
gây ra, góc phản xạ phụ thuốc góc tới, nếu viết i= i' gây hiểu nhầm
góc tới phụ thuộc góc phản xạ.

        

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

2. Chiếu tia sáng tới dưới góc tới 30o vào gương phẳng đặt
thẳng đứng, vẽ hình biểu diễn tia sáng tới và tia sáng phản
xạ.
Theo định luật phản xạ ánh sáng: i '= i

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
3. Chiếu một tia sáng vào gương phẳng đặt nằm ngang ta
được tia sáng phản xạ vuông góc với tia sáng tới. Em hãy
tính góc tới và góc phản xạ. Vẽ hình.
Theo đề bài, tia phản xạ vuông góc với tia tới nên i + i'=900
Mặt khác, theo định luật phản xạ ánh sáng i' = i
Þ i' = i= 900 /2 = 450
Vậy góc phản xạ bằng 450

TIẾT 66. BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

III. Phản xạ và phản xạ khuếch tán

PHẢN XẠ VÀ PHẢN XẠ
KHUẾCH TÁN

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
Họ và tên: …………………………………………………
Lớp: ……………………………. Nhóm: ……
Học sinh hoạt động nhóm hoàn thành các câu hỏi sau
1. Em hãy vẽ các tia phản xạ của các tia sáng tới trong hình 16.3a
và 16.3b.

2. Nhận xét về hướng của các tia sáng phản xạ đã vẽ trong Hình
16.3a và 16.3b. Giải thích.

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
1. Em hãy vẽ các tia phản xạ của các tia sáng tới trong
hình 16.3a và 16.3b.

HOÀN THÀNH PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2
2. Nhận xét về hướng của các tia sáng phản xạ đã vẽ trong
Hình 16.3a và 16.3b. Giải thích.
Nhận xét:
+ Khi mặt gương nhẵn thì các tia tới song song bị phản xạ
theo một hướng.
+ Khi mặt gương không nhẵn thì các tia tới song song bị
phản xạ theo mọi hướng.

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

III. Phản xạ và phản xạ khuếch tán
-Hiện tượng các tia sáng song song truyền đến bề

mặt nhẵn, bị phản xạ theo một hướng gọi là phản xạ
- Hiện tượng các tia sáng song song truyền đến bề
không nhẵn mặt nhẵn, bị phản xạ theo mọi
hướnggọi là phản xạ khuếch tán

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

III. Phản xạ và phản xạ khuếch tán
- Ví dụ về phản xạ, phản xạ khuếch tán.

SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

Định nghĩa
và quy ước

ĐL phản
xạ ánh
sáng

Phản xạ
và phản
xạ khuếch
tán

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

LUYỆN TẬP
Câu 1: Chỉ ra phát biểu sai:
A. Ánh sáng bị hắt trở lại khi gặp mặt phân cách là hiện
tượng phản xạ ánh sáng.
B. Phản xạ ánh sáng chỉ xảy ra trên mặt gương.
C. Tia phản xạ nằm trong mặt phẳng chứa tia sáng tới và
pháp tuyến tại điểm tới.
D. Góc phản xạ là góc tạo bởi tia sáng phản xạ và đường
pháp tuyến tại điểm tới.

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

LUYỆN TẬP

Câu 2: Nội dung nào sau đây không thuộc về Định luật phản
xạ ánh sáng:
A. Góc phản xạ bằng góc tới.
B. Tia phản xạ nằm trong gương phẳng chứa tia tới và đường
pháp tuyến của gương ở điểm tới.
C. Phương của tia tới xác định bằng góc SIN = i gọi là góc tới.
D. Góc phản xạ nhỏ hơn góc tới.

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

LUYỆN TẬP

Câu 3: Chiếu một tia sáng vuông góc với mặt
một gương phẳng. Góc phản xạ r có giá trị nào
sau đây?
A. r = 90°
B. r = 45°
C. r = 180°
D. r = 0°

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

VẬN DỤNG
Bài tập 1: (bài 16.3 SBT/ tr 46)
Chiếu một tia sáng tới chếch 1 góc 200 vào một gương phẳng ta được tia sáng phản
xạ tạo với tia sáng tới một góc.
A. 400
C. 800
B. 700
D. 1400

Giải: Theo đề bài, tia tới hợp với gương 1 góc 200 suy ra i = 700
Mặt khác, theo định luật phản xạ ánh sáng i = i'= 700
N
Þ Tia phản xạ tạo với tia sáng 1 góc bằng:
S
'
0
0
0
i' i
i +i = 70 + 70 = 140
200
Vậy tia phản xạ tạo với tia sáng 1 góc 1400
I
Đáp án D

R

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

VẬN DỤNG

i
'
i

450

N

Giải: Vì tia phản xạ rọi thẳng đứng nên tia phản xạ
S
Hợp với mặt đất 1 góc 900
Þ Tia phản xạ hợp với tia tơi 1 góc 900+450 =1350
Þ i +i' = 1350
Mà theo định luật PXAS thì i=I = > i=i'=1350/2= 67,50
=> Gương sẽ đặt so với mặt đất 1 góc 67,50

I

Bài tập 2: (Bài 16.4 SBT/tr46)
Một tia sáng mặt trời buổi sáng lọt qua khe cửa chếch 450 so với mặt đất
(coi mặt đất nằm ngang). Cần đặt gương phẳng như thế nào để thu được
tia sáng phản xạ rọi thẳng đứng vào một bể cá dưới nền nhà. Vẽ hình.

R

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
-

Trả lời:
1. Hiện tượng phản xạ ánh sang là gì
2. Định luật phản xạ ánh sang
3. Phản xạ và phản xạ khuếch tán là gì? Ví dụ?

- Chuẩn bị bài 17: Ảnh của vật tạo bởi gương phẳng

BÀI 16: SỰ PHẢN XẠ ÁNH SÁNG

LUYỆN TẬP

Câu 4: Chọn góc đo thích hợp để điền vào chỗ
trống: Khi tia tới có góc tới ............... thì tia
phản xạ gần như thẳng hàng với tia tới.
A. i = 600
B. i = 900
C. i = 300
D. i = 450