Ms. Ngoc Phan

BÀI 1

THỰC HÀNH TIẾNG
VIỆT
PHÓ TỪ

Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

MỤC TIÊU CẦN
ĐẠT
Nhận biết được đặc điểm và
chức năng của phó từ.

Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

KHỞI ĐỘNG

Ms. Ngoc Phan

Ô CHỮ BÍ MẬT

Ms. Ngoc Phan

Ô
C
H
Ữ
BÍ

5. Em hãy cho biết từ “bé” trong đoạn thơ sau thuộc loại từ
1. Điền từ còn thiếu để hoàn thành những câu thơ
nào?
3.sau:
Đi
ền từbài
còn
thi
ếuờ
câu
tnừảph
ươ
ng
“B
ỗth
ng
nh
ậvào
ncra
hcây”,
ươsau:
ngkhi
ổ...i hlàạtgió
4.
Trong
ơ
“L
i
ủ
a
đã
y
m
ầ
m,
“Khi
cây
đã
thành
Bài
th
ơ...ề,“Sang
thu”
làse
sáng
tác
ccho
ủa cây
nhàcố
thi,ơmùa
nào?
B2.
ắ
c
th
ổ
i
v
l
ạ
nh,
gây
rét
nên
có
h
ạ
i
vào
trong
gió
mầm cây thế nào?
Nở vài lá bé
màng.
Sương chùng chình qua ngõ
Lá nghe màu xanh
Hình như thu đã về.”
Bắt đầu bập bẹ”
1

H

2

4
5

T

Í

H

Ả

3

U

T

H

Ỉ

N

H

8

G

I

Ó

B

Ắ

C

6

T

H

Ì

T

H

Ầ

M

7

N

H

T

Ừ

Ữ

3

M
Ậ
T

P

6

Ms. Ngoc Phan

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

Ms. Ngoc Phan

Xác định danh từ,
động từ và tính từ
có trong câu sau.

Các bạn đang thảo luận rất
sôi nổi.

Ms. Ngoc Phan

Các bạn đang thảo luận rất
sôi nổi.
Danh
từ

Động
từ

Tính từ

Ms. Ngoc Phan

Những từ các, đang,
rất có vai trò gì
trong câu ?

Các bạn đang thảo luận rất
sôi nổi.
Danh
từ

Động
từ

Tính từ

Ms. Ngoc Phan

Những từ các, đang,
rất đi kèm với danh
Các,
đang, rất
từ, động từ, tính từ,
PHÓ
TỪ.
bổlà
sung
ý nghĩa
cho
những từ đó.

Các bạn đang thảo luận rất
sôi nổi.
số
lượng

thời
gian

mức độ

Ms. Ngoc Phan

Tri thức
Tiếng
Việt
Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

0 Định nghĩa
1
02Phân loại

Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

1.

Phó từ là
gì?
Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

Ngữ liệu 1:

Ngữ liệu 2:

Các bạn đang dọn rác.

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có
chừng mực nên tôi chóng lớn lắm.

Câu hỏi:
1. Các từ in đậm bổ sung ý nghĩa cho từ nào? Những
từ được bổ sung ý nghĩa thuộc từ loại nào?
2. Các từ in đậm đứng ở vị trí nào trong cụm từ?

Ms. Ngoc Phan

1. Phó từ là gì?
Ngữ liệu 1:

Các bạn đang dọn rác.

DT

ĐT

Ngữ liệu 2:

Bởi tôi ăn uống điều độ và làm việc có chừng mực nên tôi chóng lớn lắm.

TT
 Phó từ là những từ chuyên đi kèm với danh từ, động
từ, tính từ nhằm bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ,
tính từ

Ms. Ngoc Phan

Ví dụ:
- Mẹ vắng nhà vào những
ngày mưa bão.
- Tôi đã làm bài tập rồi.
- Tôi tợn lắm.

Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

2.
Các loại phó từ
Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

02

Phân loại: Có thể chia phó từ
thành hai nhóm.
1. Nhóm phó từ chuyên đi kèm trước danh từ,
bổ sung ý nghĩa về số lượng cho danh từ.
Ví dụ: Mẹ vắng nhà vào những ngày mưa bão.

Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

02

Phân loại: Có thể chia phó từ
thành hai nhóm.

2. Nhóm phó từ chuyên đi kèm trước hoặc sau động từ, tính từ.
Ví dụ 1: Tôi đã làm bài tập rồi.
=> Phó từ đã đứng trước cụm động từ “làm bài tập” => bổ sung quan hệ
thời gian.
Ví dụ 2: Tôi tợn lắm.
=> Phó từ lắm đứng sau tính từ “tợn” => bổ sung ý nghĩa về mức độ cho tính
từ.

Ms. Ngoc Phan

BÀI TẬP NHANH

Ms. Ngoc Phan

1. Tìm phó từ trong các ví dụ và cho biết nó bổ sung ý
nghĩa gì?
a.Những cây non được chúng tôi chăm bón kĩ lưỡng.

BÀI TẬP NHANH

Ms. Ngoc Phan

1. Tìm phó từ trong các ví dụ và cho biết nó bổ sung ý
nghĩa gì?
a.Những cây non được chúng tôi chăm bón kĩ lưỡng.
 Bổ sung ý nghĩa về số lượng cho danh
từ.

Ms. Ngoc Phan

b. Đầu tôi to ra nổi từng tảng rất bướng.
 Phó từ “ra” đứng sau tính từ “to” bổ
sung ý nghĩa chỉ kết quả và hướng.
 Phó từ “rất” đứng trước tính từ “bướng”
bổ sung ý nghĩa về mức độ.
c. Anh đừng trêu vào.
 Phó từ “đừng” đứng trước động
từ “trêu” bổ sung ý nghĩa cầu
khiến.

Ms. Ngoc Phan

PHIẾU HỌC TẬP
Cho các từ: sẽ, thật, cũng, ra, đã, chớ, lắm, sắp, không, hãy, chẳng, hơi, đều, rồi, xong,
quá, còn, chưa, rất, đang, vẫn, vào, được, đừng. Em hãy sắp xếp các từ trên vào bảng
phân loại theo mẫu sau:

CÁC LOẠI PHÓ TỪ
Phó từ đứng trước
Chỉ quan hệ thời gian
Chỉ mức độ
Chỉ sự tiếp diễn tương tự
Chỉ sự phủ định
Chỉ sự cầu khiến
Chỉ kết quả và hướng
Chỉ khả năng

Phó từ đứng sau

CÁC LOẠI PHÓ TỪ
Phó từ đứng trước
Chỉ quan hệ thời gian

đã, đang, sắp, sẽ, ...

Chỉ mức độ

rất, thật, hơi, quá, ...

Chỉ sự tiếp diễn tương tự

cũng, vẫn, đều, còn, ...

Chỉ sự phủ định

không, chưa, chẳng, ...

Chỉ sự cầu khiến

đừng, hãy, chớ, ...

Ms. Ngoc Phan

Phó từ đứng sau

lắm

Chỉ kết quả và hướng

vào, ra, rồi

Chỉ khả năng

được, xong

Ms. Ngoc Phan

2.Thực
hành
Tiếng
Việt
Ms. Ngoc Phan

Ms. Ngoc Phan

1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy
bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?

a. Chưa gieo xuống đất
Hạt nằm lặng thinh.
b. Mầm đã thầm thì
Ghé tai nghe rõ.
c. Vẫn còn bao nhiêu nắng
Đã vơi dần cơn mưa
Sấm cũng bớt bất ngờ
Trên hàng cây đứng tuổi.

Ms. Ngoc Phan

1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy
bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?

d. Những buổi chiều tôi hay nhắm mắt sờ những bông hoa rồi tập đoán. Tôi đoán
được hai loại hoa: hoa mồng gà và hoa hướng dương. Bố cười khà khà khen tiến
bộ lắm! Một hôm khác, tôi đoán được ba loại hoa.
đ. Nó vẫn giúp người quản tượng phá rẫy, kéo gỗ, nhưng chỉ khuây khỏa những
lúc làm việc rồi sau đó lại đứng buồn thiu.
e. Khi biết mọi tiếng rống gọi đều vô
ích, con voi lồng chạy vào nhà.

Ms. Ngoc Phan

1
Câu
a
b
c
d
đ
e

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy
bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?

Phó từ

Bổ sung cho
DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung

Ms. Ngoc Phan

1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy
bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?

Câu

Bổ sung cho
DT/ĐT/TT

Phó từ

Ý nghĩa bổ sung

a

chưa

gieo

Phủ định

b

đã

thì thầm

Thời gian

vẫn

còn

Biểu thị sự tiếp diễn tương tự

đã

vơi

Thời gian

cũng

bớt

Biểu thị ý nghĩa khẳng định về một sự
giống nhau của hiện tượng, trạng thái.

c

Ms. Ngoc Phan

1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy
bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?

Câu

d

Phó từ

Bổ sung cho
DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung

hay

nhắm

Thường xuyên

được

đoán

Biểu thị việc vừa nói đến đã đạt
kết quả.

lắm

tiến bộ

Mức độ

những

buổi chiều, bông
hoa

Số lượng

một

hôm

Số lượng

Ms. Ngoc Phan

1

Tìm phó từ trong những trường hợp sau, cho biết các phó từ ấy
bổ sung ý nghĩa cho danh từ, động từ, tính từ nào?

Câu

đ

e

Bổ sung cho
DT/ĐT/TT

Phó từ

Ý nghĩa bổ sung

vẫn

giúp

Tiếp tục, tiếp diễn

những

lúc

Số lượng

chỉ

khuây khỏa

Giới hạn phạm vi

lại

đứng

Lặp lại, tái diễn

mọi

tiếng rống

Số lượng

đều

vô ích

Đồng nhất về tính chất của nhiều đối
tượng

Ms. Ngoc Phan

2

Trong những trường hợp sau, phó từ được in đậm bổ sung ý nghĩa
cho động từ hoặc tính từ nào? Xác định ý nghĩa bổ sung trong từng
trường hợp.

a. Rằng các bạn ơi
Cây chính là tôi
Nay mai sẽ lớn
Góp xanh đất trời.

b. Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.

c. Ngày nào ông cũng cho nó ăn thêm hai vác mía to, hai thúng cháo.

d. Ông quen nó quá, khó xa rời
nó được.

Ms. Ngoc Phan

2
Câu
a
b
c
d

Trong những trường hợp sau, phó từ được in đậm bổ sung ý nghĩa
cho động từ hoặc tính từ nào? Xác định ý nghĩa bổ sung trong từng
trường hợp.

Phó từ

Bổ sung cho
DT/ĐT/TT

Ý nghĩa bổ sung

Ms. Ngoc Phan

2

Trong những trường hợp sau, phó từ được in đậm bổ sung ý nghĩa
cho động từ hoặc tính từ nào? Xác định ý nghĩa bổ sung trong từng
trường hợp.

Câu

Bổ sung cho
DT/ĐT/TT

Phó từ

Ý nghĩa bổ sung

a

sẽ

lớn

Thời gian

b

đã

về

Thời gian

cũng

cho

Biểu thị ý khẳng định về một sự giống
nhau của hoạt động.

quá

quen

Đến mức độ được đánh giá là cao hơn
hẳn mức bình thường.

được

xa rời

Biểu thị việc vừa nói đến đã đạt kết
quả.

c

d

Ms. Ngoc Phan

3

Dùng ít nhất 2 phó từ để mở rộng câu cho mỗi trường hợp sau.
Nhận xét sự khác nhau về nghĩa của các câu mở rộng trong t ừng
trường hợp.
a. Trời tối.
b. Bọn trẻ đá bóng ngoài sân.

a. Trời tối.
Þ (1) Trời đã tối.
Phó từ “đã” bổ sung ý nghĩa thời gian.
Þ (2) Trời tối quá.
Phó từ “quá” bổ sung ý nghĩa chỉ mức độ.

Ms. Ngoc Phan

3

Dùng ít nhất 2 phó từ để mở rộng câu cho mỗi trường hợp sau.
Nhận xét sự khác nhau về nghĩa của các câu mở rộng trong t ừng
trường hợp.
a. Trời tối.
b. Bọn trẻ đá bóng ngoài sân.

b. Bọn trẻ đá bóng ngoài sân.
Þ (1) Bọn trẻ đang chơi đá bóng ngoài sân.
Phó từ “đang” bổ sung ý nghĩa thời gian.
Þ (2) Bọn trẻ vẫn chơi đá bóng ngoài sân.
Phó từ “vẫn” chỉ sự tiếp diễn tương tự.

Ms. Ngoc Phan

4

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong
đoạn thơ.
“Khi hạt nảy mầm
Nhú lên giọt sữa
Mầm đã thì thầm
Ghé tai nghe rõ.”
(1) Biện pháp nhân hóa: thì thầm
=> Tác dụng: Làm cho hình ảnh hạt mầm hiện lên sinh động,
đồng thời cho thấy tác giả cảm nhận hạt mầm giống như con
người.
(2) Biện pháp ẩn dụ: giọt sữa
=> Tác dụng: góp phần khắc họa sinh động hình ảnh hạt mầm
mới nhú có hình dáng và màu sắc trắng đục như giọt sữa, đồng
thời thể hiện tình cảm yêu thương của tác giả dành cho hạt mầm.

Ms. Ngoc Phan

5

Trong đoạn thơ sau, nếu thay từ “phả” bằng từ “tỏa” hay
“quyện” thì nội dung câu thơ thay đổi như thế nào? Vì sao?
Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.

Phả:

(hơi, khí) bốc mạnh và toả ra thành

Tỏa:

(từ một điểm) lan truyền ra khắp xung

luồng.

quanh.

Quyện:

cùng với nhau làm thành một khối
không thể tách rời, tựa như xoắn chặt, bện chặt vào
nhau.

Ms. Ngoc Phan

6

Theo em, từ dềnh dàng trong đoạn thơ sau nên được hiểu theo
nghĩa nào? Dựa vào đâu em có thể xác định được như vậy?

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu.

Nghĩa (1): chậm chạp, không khẩn
trương, để mất nhiều thì giờ vào những
việc phụ hoặc không cần thiết.
Nghĩa (2): to lớn và gây cảm giác cồng
kềnh.

Ms. Ngoc Phan

6

Theo em, từ dềnh dàng trong đoạn thơ sau nên được hiểu theo
nghĩa nào? Dựa vào đâu em có thể xác định được như vậy?

Bỗng nhận ra hương ổi
Phả vào trong gió se
Sương chùng chình qua ngõ
Hình như thu đã về.
Sông được lúc dềnh dàng
Chim bắt đầu vội vã
Có đám mây mùa hạ
Vắt nửa mình sang thu.

Nghĩa (1): chậm chạp, không khẩn
trương, để mất nhiều thì giờ vào những
việc phụ hoặc không cần thiết.
Căn cứ để xác định: Khổ trước có từ chùng
chình vốn là từ diễn tả hành động cố ý làm
chậm chạp để kéo dài thời gian; khổ sau có
từ vội vã, là từ miêu tả trạng thái rất vội, hết
sức muốn tranh thủ thời gian cho kịp. 
=> Trong đoạn thơ có nhiều từ miêu tả ý
nghĩa liên quan đến thời gian.

Ms. Ngoc Phan

VIẾT NGẮN
Em hãy hóa thân thành một loài cây và viết
đoạn văn từ 150 – 200 chữ trong đó sử
dụng phó từ để chia sẻ với mọi người về
quá trình trưởng thành của mình.

Ms. Ngoc Phan

Về hình thức
Bài viết đảm bảo:
- Hình thức của đoạn văn, đúng dung lượng.
- Quy tắc chính tả, cấu trúc câu.
- Có sử dụng phó từ.

Ms. Ngoc Phan

Về nội dung
Hóa thân thành một loài cây và tự giới thiệu về bản thân.
- Lời tự giới thiệu của loài cây em hóa thân.
- Miêu tả khái quát về loài cây.
- Công dụng của loài cây.
- Khẳng định lại giá trị của loài cây mà em hóa thân.

Ms. Ngoc Phan

Bài tham khảo

Xin chào, tôi là Cỏ bốn lá, là loài cỏ khá nhỏ và dễ thương. Tôi còn có tên gọi
khác là Tứ Diệp Thảo. Bạn biết không, tôi là một cây cỏ khá hiếm đấy, bởi vì cứ 10.000
cỏ ba lá mới có một cỏ bốn lá, đặc biệt phải không? Bốn lá của tôi, 1 lá thể hiện cho "sự
trung thành", lá thứ 2 thể hiện "niềm tin", lá thứ 3 là "Tình yêu" và lá cuối cùng, lá làm
cho tôi thêm quý hiếm, là "may mắn". Vì là một loài cỏ, bạn dễ thấy chúng tôi ở các bụi
cây ven đường, trong chậu hoa của lớp hay thậm chí là trong sân nhà bạn, thế nhưng, đó
cũng chỉ là cỏ 3 lá thôi, nếu bạn tìm kĩ thì có thể bạn sẽ thấy tôi - cỏ bốn lá may mắn. Tôi
có 1 hàm lượng chất dinh dưỡng cao và có nhiều thành phần biệt dược không chỉ có tác
dụng tốt với con người mà ngay cả những gia súc trong nhà khi được nuôi bằng cỏ 3 lá và
chúng tôi cũng trở nên khỏe mạnh và sản xuất ra nhiều sữa hơn. Các bạn chắc hẳn thắc
mắc tôi được hình thành như thế nào? Tôi hình thành do sự đột biến trong thể xô-ma hoặc
do một lỗi phát triển của môi trường. Quá là đặc biệt phải không? Tôi tự hào được gọi là
Tứ Diệp Thảo, tôi không chỉ là một loại cỏ dại mà hơn hết tôi còn có những giá trị dược lí
giúp ích cho con người.

Ms. Ngoc Phan

Chúc
các em
học
tốt!
Ms. Ngoc Phan