Chào mừng các EM HỌC SINH
D?N V?I TI?T H?C V?T L� 7 H�M NAY
GV: Châu Văn Ngọc Tâm


Câu 1: Ta nhận biết được ánh sáng khi nào ? Ta nhìn thấy một vật khi nào ? Vì sao ta nhìn thấy chiếc xe?
Câu 2:
a) Nguồn sáng là gì ? Cho 2 ví dụ?
b) Vật sáng là gì? Cho 2 ví dụ?
KIỂM TRA BÀI CŨ



Câu 1:
Ta nhận biết được ánh sáng khi có ánh sáng truyền vào mắt ta.
Ta nhìn thấy được một vật khi có ánh sáng truyền từ vật đó đến mắt ta.
Ta nhìn thấy chiếc xe khi có ánh sáng từ chiếc xe truyền đến mắt ta.

Câu 2:
a) Nguồn sáng là vật tự phát ra ánh sáng.
- VD: Mặt trời, bóng đèn đang sáng...
b) Vật sáng gồm nguồn sáng và những vật hắt lại ánh sáng chiếu đến nó.
- VD: Mặt trời, Con đom đóm, Mặt trăng, Gương, ...
ĐÁP ÁN
5
Vậy: Những hàng cột đèn bên đường hay những hàng cây trong 1 khu rừng, làm thế nào để biết chúng có thẳng hàng hay không? Chỉ dùng mắt thường mà không dùng máy móc thì ta có thể biết chính xác điều này được không? Thì hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu về “SỰ TRUYỀN ÁNH SÁNG” sẽ trả lời câu hỏi trên và biết được nhiều hiện tượng vật lí khác trong cuộc sống nhé.
SỰ TRUYỀN ÁNH SÁNG
CH? D? 2
NỘI DUNG
HĐ 1: Thực hiện thí nghiệm và nhận xét.
Ống nhựa thẳng hoặc cong, trường hợp nào ta có thể quan sát thấy một phần của bóng đèn khi nhìn vào phía trong lồng ống ?
Dùng một ống hút bằng nhựa hướng đến 1 chiếc đèn trong phòng khi đèn đang sáng. Dùng mắt nhìn vào trong lồng ống nhựa (hình H2.3).
Ống nhựa thẳng nhé vì ánh sáng từ bóng đèn truyền trực tiếp đến mắt ta theo đường phía trong lồng ống nhựa thẳng.
I. ĐƯỜNG TRUYỀN CỦA TIA SÁNG
HĐ 2: Thực hiện tiếp một thí nghiệm khác.
Dùng ba tấm bìa đặt trên bàn. Trên mỗi tấm bìa có lỗ nhỏ, các lỗ này có độ cao ở ngang với ngọn lửa của 1 cây nến (hình H2.4).
I
II
III
Từ TN trên, hãy cho biết ánh sáng từ ngọn đèn, ngọn nến (bóng đèn) truyền đi trong không khí đến mắt ta theo đường thẳng hay đường cong?
thẳng
Nhận xét: Đường truyền của ánh sáng trong không khí là đường………..
Người ta thấy nhận xét trên cũng đúng cho các môi trường trong suốt và đồng tính khác nhau như thủy tinh, nước,…Từ đó, người ta đã phát biểu thành định luật truyền thẳng của ánh sáng như sau:
Trong môi trường ………… và ………….., ánh sáng truyền đi theo đường ………..
trong suốt
đồng tính
thẳng
Kết luận:
S
M
II. TIA SÁNG VÀ CHÙM SÁNG
1. Tia sáng.
HĐ 3: Hãy tìm hiểu tia sáng là gì và làm thí nghiệm minh họa theo hướng dẫn sau.
Ta quy ước biễu diễn đường truyền của ánh sáng trong môi trường trong suốt, đồng tính bằng một đường thẳng có mũi tên chỉ hướng, đường này được gọi là tia sáng .
Hình H2.5 cho thấy, khi mắt nhìn vào 1 vị trí trên trang tập, đoạn thẳng SM biễu diễn 1 tia sáng truyền từ trang tập đến mắt.
Dùng đèn chiếu qua 1 lỗ tròn nhỏ và cho ánh sáng đi qua 1 chiếc hộp thủy tinh kín có khói, ta sẽ thấy 1 vệt sáng hẹp và thẳng trong hộp (hình H2.6). Vệt sáng này cho ta hình ảnh về đường truyền của ánh sáng.
2. Chùm sáng
HĐ 4: Hãy tìm hiểu chùm tia sáng là gì và làm thí nghiệm minh họa theo hướng dẫn sau.
Trong thực tế, ta không thể nhìn thấy 1 tia sáng mà chỉ nhìn thấy chùm sáng. Chùm sáng gồm rất nhiều tia sáng hợp thành. Một chùm sáng hẹp gồm nhiều tia sáng song song có thể coi là 1 tia sáng.
Hình H2.7 vẽ ba loại chùm sáng thường gặp và tên gọi của chúng. Trên hình, ta chỉ vẽ 2 tia sáng ngoài cùng của mỗi chùm sáng.
=> Chùm sáng hội tụ
Từ tìm hiểu trên, em hãy cho biết tên gọi của những loại chùm sáng sau:
Chùm sáng gồm các tia sáng tiến lại gần nhau khi truyền đi.

Chùm sáng gồm các tia sáng ra xa nhau khi truyền đi.

Chùm sáng gồm các tia sáng mà khoảng cách giữa chúng không đổi khi truyền đi.
=> Chùm sáng song song
=> Chùm sáng phân kỳ
Em hãy dùng đèn chiếu sáng đến dọc theo bề mặt 1 tấm bìa. Điều chỉnh đèn để thấy được hình ảnh của chùm sáng song song, chùm sáng hội tụ, chùm sáng phân kì (hình H2.8)
=> Chùm sáng song song
=> Chùm sáng hội tụ
=> Chùm sáng phân kỳ
HĐ 5: Thực hiện thí nghiệm và giải thích.
Khi này bức tượng ở giữa có nằm trên đoạn thẳng đã vẽ không? ……… Kết quả này cho thấy ánh sáng truyền trong không khí theo đường gì? …………………………
Dùng phấn vẽ 1 đoạn thẳng trên bàn. Đặt 2 bức tượng giống nhau ở 2 đầu của đoạn thẳng (hình H2.9). Đặt mắt trước bức tượng phía trước sao cho mắt thấy bức tượng phía sau bị che khuất bởi bức tượng phía trước. Đặt bức tượng thứ ba cũng giống như vậy ở giữa và di chuyển bức tượng này cho đến khi mắt nhìn thấy bức tượng trước che khuất cả 2 bức tượng sau.
III. VẬN DỤNG
=> Đường thẳng
=> Có
HĐ 6: Em đã có thể trả lời câu vấn đề đặt ra lúc đầu: làm sao để ta biết được các cột đèn bên đường, các hàng cây trong 1 khu rừng có nằm thẳng hàng với nhau không?



BÀI TẬP
Câu 1: Trong trường hợp nào dưới đây ánh sáng truyền theo đường thẳng?
Trong môi trường trong suốt.
Trong môi trường đồng tính.
Trong môi trường trong suốt và đồng tính.
Đi từ môi trường trong suốt này sang môi trường trong suốt khác.
21


BÀI TẬP
Câu 2: Chùm tia song song là chùm tia gồm:
Các tia sáng không giao nhau trên đường truyền.
Các tia sáng giao nhau trên đường truyền.
C. Các tia sáng không hội tụ cũng không phân kì.
D. Các tia sáng loe rộng ra khi trên đường truyền.
Trong không khí, ánh sáng truyền đi với
vận tốc 300.000.000m/s, vì thế mặc dù ở rất
xa ngọn đèn điện nhưng khi bật công tắc điện hay cầu dao điện ngay lập tức ta thấy đèn sáng.
Không khí trên sa mạc (hay ở gần mặt đất lúc trời nắng gắt) thì rất nóng, càng lên cao càng lạnh, mật độ không khí không đều, môi trường không khí lúc này không đồng tính, vì vậy ánh sáng truyền đi trong môi trường không còn theo đường thẳng nữa. Do đó có thể gây ra hiện tượng ảo ảnh (chẳng hạn ta nhìn thấy những vũng nước trên sa mạc hay trên đường khi trời nắng gắt).
* THẾ GIỚI QUANH TA
HƯỚNG DẪN HỌC SINH TỰ HỌC
Đối với bài học ở tiết này:
- Chép tiêu đề + kết luận và học thuộc các kết luận.
- Phân biệt được tia sáng, chùm sáng và phân loại, vẽ được 3 loại chùm sáng.
- Trả lời các câu hỏi ở phần luyện tập trang 16,17 SGK.
- Đọc phần THẾ GIỚI QUANH TA để mở rộng thêm kiến thức trang 17, 18 SGK.
* Đối với bài học ở tiết tiếp theo: Đọc trước Chủ đề 3: “ Ứng dụng định luật truyền thẳng của ánh sáng”
+ Bóng tối - Bóng nửa tối là gì?
+ Tìm hiểu hiện tượng Nhật thực - Nguyệt thực ?
CHÚC CÁC BẠN VUI KHỎE THÀNH CÔNG NHÉ!