CH�O M?NG QUí TH?Y Cễ V? D? GI? THAM L?P
Câu 1
Khi đặt hai nam châm lại gần nhau thì chúng tương tác với nhau như thế nào?
Xác định tên các từ cực của nam châm ở hình bên dưới?
Câu 2
*Hai từ cực của hai nam châm đặt gần nhau:
- Cùng tên thì chúng đẩy nhau.
- Khác tên thì chúng hút nhau.
N
S
Nguồn điện
Công tắc
Cuộn dây
Ở vật lí lớp 7 ta đã biết dòng điện chạy qua cuộn dây có tác dụng từ.
Nếu dòng điện chạy qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hình dạng bất kì thì nó có tác dụng từ hay không?
VẬT LÝ 9
Bài 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN
TỪ TRƯỜNG
A
B
I. LỰC TỪ
1. Thí nghiệm (H 22.1 SGK)
C1: Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm khi đóng công tắc K?
A
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
A
- Đóng khoá K, kim nam châm bị lệch khỏi phương Bắc – Nam địa lí
- Mở khoá K, kim nam châm trở về vị trí ban đầu.
- Đổi chiều dòng điện: kim nam châm cũng bị lệch nhưng ngược chiều với phương ban đầu.
- Tăng cường độ dòng điện trong mạch, góc lệch của kim nam châm tăng.
I./ LỰC TỪ:
1. Thí nghiệm:
6
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
A
I./ LỰC TỪ:
1. Thí nghiệm:
7
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
Kim nam châm lệch đi chứng tỏ điều gì?
Dòng điện tác dụng lực (còn gọi là lực từ) lên kim nam châm đặt gần nó.
Làm thí nghiệm với dây dẫn có hình dạng bất kì cũng có kết quả tương tự.
I/ Lực từ :
1. ThÝ nghiÖm :
Dòng điện qua dây dẫn thẳng hay dây dẫn có hỡnh dạng bất kỳ đều xảy ra tác dụng lực (gọi là lực từ) lên kim nam châm đặt gần nó. Ta nói rằng dòng điện có tác dụng từ.
2. Kết luận :
BÀI 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
BÀI 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
+ Kim nam châm không có hiện tượng gì chứng tỏ trong dây dẫn không có dòng điện chạy qua
+ Kim nam châm bị lệch đi chứng tỏ trong dây dẫn có dòng điện,
C4 : Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn có dòng điện hay không?
* Đưa kim nam châm lại gần dây dẫn, nếu:
III. Vận dụng
Một KNC (gọi là nam châm thử) được đặt tự do trên trục thẳng đứng, đang chỉ hướng Nam-Bắc. Đưa nó đến các vị trí khác nhau xung quanh dây dẫn có dòng điện hoặc xung quanh nam châm.
- Kim nam châm lệch khỏi hướng Nam - Bắc
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
II./ TỪ TRƯỜNG:
1. Thí nghiệm:
I./ LỰC TỪ:
Nam châm thử
Quan sát hiện tượng khi đưa kim nam châm xung quanh dây dẫn có dòng điện.
C2. Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?
Thí nghiệm hình 22.1 được gọi là TN Ơ-xtet. Phát kiến của Ơ-xtet về sự liên hệ giữa điện và từ vào năm 1820 đã mở đầu cho bước phát triển mới của điện từ học thế kỷ XIX và XX. Thí nghiệm của Oersted là cơ sở cho sự ra đời của động cơ điện
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
Một kim nam châm (gọi là nam châm thử) được đặt tự do trên trục thẳng đứng, đang chỉ hướng Nam-Bắc. Dua nó đến các vị trí khác nhau xung quanh dây dẫn có dòng điện hoặc xung quanh thanh nam châm.
2. Kết luận :
II/ Từ trường :
1. Thí nghiệm
I/ Lực từ :
1. Thí nghiệm :
B�I 22: Tác dụng từ của dòng điện- Từ trường
C2: Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm, khi đưa nó đến các vị trí khác nhau xung quanh dây dẫn có dòng điện?
Tiết 24
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
I.Lực từ:
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Bắc
Nam
II. Từ trường:
1.Thí nghiệm:
- Kim nam châm lệch khỏi hướng Nam – Bắc.
1. Thí nghiệm:
I./ LỰC TỪ:
II./ TỪ TRƯỜNG:
14
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
Hiện tượng xảy ra đối với kim nam châm trong thí nghiệm chứng tỏ không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có lực từ tác dụng lên KNC đặt trong nó. Ta nói không gian đó có từ trường.
Các em làm thí nghiệm đưa kim nam châm đến các vị trí khác nhau xung quanh thanh nam châm.
C2. Có hiện tượng gì xảy ra với kim nam châm?
I/ Lực từ :
II/ Từ trư?ng :
C3: ? mỗi vị trí, sau khi nam châm đã đứng yên, xoay cho nó khỏi hu?ng vừa xác định, buông tay. Nhận xét hướng của kim nam châm sau khi đã trở lại vị trí cân bằng.
- Kim nam châm luôn luôn chỉ một hu?ng xác định

1. Thí nghiệm
- Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có khả nang tác dụng lực từ lên kim nam châm đặt trong nó. Ta nói trong không gian đó có từ trường.
- Tại mỗi vị trí nhất định trong từ trường của thanh nam châm hoặc của dòng điện, kim nam châm đều chỉ một hướng xác định.
I/ Lực từ :
II/ Từ trường :
1. Thí nghiệm
2. Kết luận
Hiện tượng xảy ra đối với kim nam châm trong thí nghiệm trên chứng tỏ không gian xung quanh dòng điện, xung quanh nam châm có gỡ đặc biệt?
b�i 22: Tác dụng từ của dòng điện- Từ trường
? Không gian xung quanh nam châm, xung quanh dòng điện có từ trường
I/ Lực từ :
II/ Từ trưU?ng :
1.Thí nghiệm
2. Kết luận
- Dùng kim nam châm để nhận biết từ trường.
- Nơi nào trong không gian có lực từ tác dụng lên kim nam châm thỡ nơi đó có từ tru?ng.
3. Cách nhận biết từ tru?ng:
Các em xem lại thí nghiệm
Qua các thí nghiệm trên, ta có thể nhận biết từ trư?ng bằng cách nào?
Dùng kim nam châm
Các em xem một số hỡnh ảnh về từ trường
Trong không gian, từ trường và điện trường tồn tại trong một trường thống nhất là điện từ trường. Sóng điện từ là sự lan truyền của điện từ trường biến thiên trong không gian.
Các sóng radio, sóng vô tuyến, ánh sáng nhìn thấy, tia X, tia gamma cũng là sóng điện từ. Các sóng điện từ truyền đi mang theo năng lượng. Năng lượng sóng điện từ phụ thuộc vào tần số và cường độ sóng.
Giáo dục bảo vệ môi trường
19
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
Tăng cường sử dụng truyền hình cáp, điện thoại cố định, chỉ sử dụng điện thoại di động khi cần thiết
Sử dụng điện thoại di động đúng cách, không sử dụng đàm thoại quá lâu để giảm thiểu tác hại của sóng điện từ đối với cơ thể, tắt điện thoại khi ngủ hay để xa người.
Xây dựng đường dây cao thế, các trạm phát sóng điện từ xa khu dân cư; Giữ khoảng cách giữa các trạm phát sóng phát thanh truyền hình một cách thích hợp
BÀI 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
- Từ trường thường được phát hiện ở khu vực:
- Lân cận các đường dây cao thế.
BÀI 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
Từ trường thường được phát hiện ở khu vực:
- Khu vực xung quanh thiết bị điện đang vận hành: màn hình máy vi tính, đồng hồ điện, máy sấy tóc, điện thoại di động….
- Các dây tiếp đất của các thiết bị điện..
Tiết 24
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
Rùa biển, Cá hồi nhờ vào từ trường Trái đất để tìm chính xác nơi mà chúng sinh ra.
24
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
BÀI 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
+ Kim nam châm không có hiện tượng gì chứng tỏ trong dây dẫn không có dòng điện chạy qua
+ Kim nam châm bị lệch đi chứng tỏ trong dây dẫn có dòng điện,
C4 : Nếu có một kim nam châm thì em làm thế nào để phát hiện ra trong dây dẫn có dòng điện hay không?
* Đưa kim nam châm lại gần dây dẫn, nếu:
III. Vận dụng
BÀI 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
C5. Thí nghiệm đặt kim nam châm ở trạng thái tự do, khi đã đứng yên, kim nam châm luôn chỉ hướng Bắc - Nam
Bắc
Nam
C5 : Thí nghiệm nào đã làm với nam châm chứng tỏ rằng xung quanh Trái Đất có từ trường
BÀI 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
Trái đất là một nam châm khổng lồ:
+ Địa cực Bắc là cực từ nam
+ Địa cực Nam là cực từ bắc
Tác dụng của gió mặt trời làm thay đổi điện từ trường gây ra hiện tượng bão từ làm thay đổi đột ngột độ sáng và chuyển động cực quang tạo ra hiện tượng bắc cực quang và nam cực quang và ảnh hưởng đến sức khoẻ, hệ thống thông tin liên lạc.
BÀI 22
TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
C6. Tại một điểm trên bàn làm việc, người ta thử đi thử lại vẫn thấy kim nam châm luôn nằm dọc theo một hướng xác định, không trùng với hướng Nam – Bắc. Từ đó có thể rút ra kết luận gì về không gian xung quanh kim nam châm ?
C6. Không gian xung quanh kim nam châm có từ trường.
29
Bài 22. TÁC DỤNG TỪ CỦA DÒNG ĐIỆN – TỪ TRƯỜNG
xung quanh nam châm

xung quanh điện tích đứng yên
xung quanh trái đất
xung quanh dòng điện
Từ trường không tồn tại ở đâu?
A
b
c
d
Caâu 1
Hai nam châm đặt gần nhau sẽ hút nhau

Hai nam châm đặt gần nhau sẽ đẩy nhau
Kim nam châm luôn chỉ hướng bắc nam
Nam châm luôn hút được sắt.

Dưới tác dụng của từ trường trái đất:
A
b
c
d
Caâu 2
Dặn dò
Học kỹ bài. Mô tả lại thí nghiệm Ơ-xtet.
- Ti`m hiờ?u 2 kha?i niờ?m Tu` phụ? va` duo`ng su?c tu`.
- L�m b�i t?p 22.2, 22.4 trang 27-SBT.
Bài học kết thúc tại đây.
Cám ơn các em!
CHÚC THẦY CÔ VUI KHỎE!