T?M CÂM
Truy?n c? t�ch

I/Tìm hiểu chung

1/ Truyện cổ tích
a. Khái niệm:
Là tác phẩm tự sự dân gian được hư cấu, kể về số phận con người bình thường trong xã hội, thể hiện tinh thần lạc quan và nhân đạo của nhân dân lao động.
b. Phân loại:
Truyện cổ tích loài vật
Truyện cổ tích thần kỳ
Truyện cổ tích sinh hoạt

2. Truyện cổ tích thần kì
- Đặc trưng: yếu tố thần kì.
- Nội dung:
+ Phản ánh ước mơ của người lao động
+ Khẳng định cái thiện trước cái ác, cái xấu.
3
2
4
1
10
6
7
5
9
8
3. Truyện cổ tích Tấm Cám
a. Thể loại: Cổ tích thần kỳ
b. Tóm tắt
1
7
2
3
4
5
6
Nhân vật chính là Tấm, một cô gái mồ côi có nhiều phẩm chất tốt đẹp.
Tấm mồ côi cha mẹ, phải sống với dì ghẻ, chịu nhiều thiệt thòi, bị ức hiếp ( bị cướp giỏ cá, bị mất cá bóng, không được đi hội…)
Nhờ sự giúp đỡ của Bụt, Tấm trở thành hoàng hậu nhưng vẫn bị mẹ con Cám hãm hại nhiều lần. Tấm hóa thành: chim vàng anh, cây xoan đào, khung cưỉ, cây thị, quả thị, cuối củng trở lại thành người.
Một hôm, vua đi ngang qua quán nước, nhận ra trầu têm cánh phượng khéo của Tấm, nhờ đó Tấm được về cung. Vẫn bị sự ghen ghét của Cám, Tấm chỉ cách làm trắng khi Cám hỏi. Cám làm theo và chết, mụ dì ghẻ nghe tin cũng chết theo.
II. Đọc hiểu văn bản
1. Mâu thuẫn, xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám
* Chặng 1: Khi Tấm còn ở nhà
- Ăn trắng mặc trơn
- Mồ côi cả cha lẫn mẹ, ở với dì ghẻ.
- Làm lụng vất vả
- Bắt được giỏ tép đầy
- Nuôi cá bống
- Muốn đi xem hội
-Thử giày
- Được làm hoàng hậu
- Dì ghẻ cay nghiệt, Cám được mẹ nuông chiều
- Lừa trút giỏ tép, giành yếm đỏ
- Lừa ăn thịt cá bống
- Bắt ngồi nhặt gạo trộn lẫn thóc
- Khinh miệt
- Ngạc nhiên, hằn học
TẤM
MẸ CON CÁM
Nêu hoàn cảnh sống của nhân vật Tấm và mẹ con Cám?
Mồ côi cha mẹ, ở với dì ghẻ
Làm lụng vất vả, bị đối xử tệ bạc
Hiền lành, thật thà
 Hiện thân của cái thiện
Con dì ghẻ
Nuông chiều, ăn trắng mặc trơn
Xấu xa, độc ác
 Hiện thân của cái ác
II. Đọc hiểu văn bản
1. Mâu thuẫn, xung đột giữa Tấm và mẹ con Cám
Thân phận Tấm – Cám
Tấm
Cám
b. Diễn biến các sự kiện dẫn tới mâu thuẫn
* Chặng 1: Khi Tấm còn ở nhà
 Tấm là một cô gái yếu đuối, thụ động. Mẹ con Cám là những kẻ độc ác
Em có suy nghĩ gì về tính cách của Tấm ? Em có đồng tình với việc cô tấm luôn khóc khi gặp khó khăn không?
Tấm
Mẹ con Cám
* Chặng 2: Khi Tấm đã vào cung
- Trèo cau
- Hoá thành chim vàng anh
- Thành cây xoan đào
- Hiện thân ở khung cửi
- Hóa hành cây thị - quả thị
- Trở lại làm người, sống hạnh phúc bên vua
- Chặt cây giết Tấm
- Giết vàng anh
- Chặt xoan đào
- Đốt khung cửi
- Mẹ con Cám chết
Củng cố
Dặn dò
Nắm thể loại truyện cổ tích
Nắm cuộc đấu tranh giữa Tấm và mẹ con Cá
Học bài, làm bài tập
Chuẩn bị Tấm Cám (tiếp theo)

-
2. Sự hóa thân của Tấm
VÀNG ANH
XOAN ĐÀO
KHUNG CỬI
QUẢ THỊ
a. Những hình thức hóa thân của Tấm
THẢO LUẬN NHÓM
Câu hỏi:Ở mỗi lần hóa thân, cô Tấm có những lời nói, cử chỉ như thế nào? Nhận xét về cô Tấm qua mỗi lần hóa thân.
NHÓM 1
CHIM VÀNG ANH
NHÓM 2
NHÓM 3
NHÓM 4
CÂY XOAN ĐÀO
KHUNG CỬI
QUẢ THỊ
Vàng ảnh vàng anh
Có phải vợ anh
Chui vào tay áo?
 Quấn quýt với vua
Phơi áo chồng tao
Phơi lao phơi sào
Chớ phơi bờ rào
Rách áo chồng tao!
 Nhắc nhở Cám
CHIM VÀNG ANH
Cành lá sà xuống, che kín thành bóng tròn như hai cái lọng cho vua mắc võng hóng mát.
 Dịu dàng, chăm sóc cho vua
CÂY XOAN ĐÀO
Cót ca cót két
Lấy tranh chồng chị
Chị khoét mắt ra
Răn đe, tuyên chiến với Cám

KHUNG CỬI
Thị ơi thị
Thị rụng bị bà
Bà để bà ngửi
Chứ bà không ăn
Dọn dẹp nhà cửa, nấu cơm, têm trầu cho bà lão
TỪ QUẢ THỊ BƯỚC RA
- Trước đó Tấm phản kháng yếu ớt, thụ động.
- Về sau phản ứng ngày càng mạnh mẽ
- Hành động quyết liệt (trả thù)
b. Ý nghĩa những lần hóa thân của Tấm
Thể hiện sức sống mãnh liệt của Tấm.
Quá trình đấu tranh giành hạnh phúc
- Thể hiện ước mơ về chiến thắng của chính nghĩa.
→ Hành động của cái thiện trừng trị cái ác, thể hiện ước mơ của nhân dân: “ở hiền gặp lành”, “ác giả ác báo”.
3. Kết thúc truyện
- Tấm trở thành hoàng hậu, sống hạnh phúc
- Mẹ con Cám bị trừng trị thích đáng
Nhân dân muốn gửi gắm điều gì qua Tấm Cấm? Bài học mà em liên hệ được?
III.TỔNG KẾT

- Cảm thông trước số phận của người lao động
- Khẳng định sứ sống mãnh liệt của con người lương thiện
- Ước mơ xã hội công bằng, hạnh phúc
1. Ý NGHĨA VĂN BẢN
2. NGHỆ THUẬT
- Cốt truyện lôi cuốn
-Yếu tố hoang đường kì ảo
-Kết thúc có hậu
VẬN DỤNG
Về hành động trả thù của Tấm, có người cho rằng Tấm không hiền như chúng ta vẫn nghĩa “quả thị thơm, cô Tấm rất hiền”. Đó là hành động trả thù cũng độc ác không kém hành động giết Tấm của mẹ con Cám. Suy nghĩ của anh chị như thế nào?
Củng cố
Dặn dò
Nắm thể loại truyện cổ tích
Nắm cuộc đấu tranh giữa Tấm và mẹ con Cám
Ước mơ thể hiện qua Tấm Cám
Học bài, làm bài tập
Chuẩn bị Chọn sự việc, chi tiết tiêu biểu trong bài văn tự sự + Tóm tắt văn bản tự sự

-
A. Nhân vật Bụt
B. Xương cá bống
C. Miếng trầu têm cánh phượng
D. Sự hóa thân của Tấm
Câu 1. Câu nào sau đây không phải là yếu tố thần kì trong truyện cổ tích “Tấm Cám”?
C
A. Cha Tấm chết
B. Tấm nuôi cá bống
C. Tấm muốn đi xem hội
D. Tấm trở thành hoàng hậu
Câu 2. Tình tiết nào sau đây không tham gia vào việc phát triển mâu thuẫn trong truyện?
A
A. Giai cấp thống trị với bị trị
B. Thiện và ác
C. Dì ghẻ và con chồng
D. Giàu sang với nghèo hèn
Câu 3. Mâu thuẫn được phản ánh trong “Tấm Cám” chủ yếu là mâu thuẫn giữa:
B
A. Ở hiền gặp lành
B. Ác giả ác báo
C. Lá lành đùm lá rách
D. Gieo gió gặp bão
Câu 4. Cách giải quyết mâu thuẫn trong “Tấm Cám” không tương ứng với ý nghĩa của câu tục ngữ nào sau đây?
C
A. Vì Bụt không xuất hiện lần thứ hai
B. Vì Tấm không cần Bụt giúp đỡ nữa
C. Vì Tấm phải tự đấu tranh để sinh tồn
D. Vì Tấm đã được nhà vua bảo vệ
Câu 5. Vì sao nhân vật Bụt không xuất hiện kể từ khi Tấm vào cung:
C
A. Muốn tiêu diệt Tấm đến cùng
B. Muốn chiếm đoạt tất cả những gì Tấm có
C. Luôn hối hận về tội lỗi của mình
D. Độc ác, tàn nhẫn đến cùng cực
Câu 6. Nhận định nào sau đây không đúng về mẹ con nhà Cám?
C
A. Hoàn toàn chủ động
B. Từ yếu ớt, thụ động đến mạnh mẽ, quyết liệt
C. Quyết liệt từ đầu đến cuối
D. Chủ yếu nhờ sự giúp đỡ của thần linh
Câu 7. Sự phản kháng trước cái ác của nhân vật Tấm là:
B
A. Mơ ước đổi đời của con người
B. Thể hiện niềm lạc quan của con người
C. Khát vọng được bất tử của con người
D. Sức trỗi dậy mãnh liệt của con người trước sự vùi dập của cái ác.
Câu 8. Sự biến hóa của Tấm trong “Tấm Cám” thể hiện điều gì?
D
A. Phản ánh mơ ước được tự do của con người
B. Phản ánh ước mơ được sống giàu có
C. Phản ánh ước mơ về công bằng, hạnh phúc trong xã hội
D. Phản ánh ước mơ có thần linh giúp đỡ
Câu 9. Ý nghĩa của truyện “Tấm Cám” là:
C