Chào mừng các thầy cô giáo
Kiểm tra bài cũ
?
Trong chuương trình Ngữ Văn THCS em đã đưuợc học cách làm những thể thơ nào? Hãy kể tên một vài bài thơ mà em biết đuược sáng tác theo những thể thơ trên?
Cách làm thơ bốn chữ - Lớp 6
Cách làm thơ năm chữ - Lớp 6
Cách làm thơ lục bát - Lớp 7
Cách làm thơ bảy chữ - Lớp 8
Kiểm tra bài cũ:
Kể tên một số bài thơ tám chữ mà em đã được học trong chương trình Ngữ văn 8?
Những bài thơ ấy là thơ cổ điển hay thơ hiện đại? Cảm nhận chung của em về thể thơ này là gì?
Các bài thơ tám chữ đã được học trong chương trình Ngữ văn 8 là:
+ Nhớ rừng của Thế Lữ. + Quê hương của Tế Hanh.
Đây là hai thi phẩm nổi tiếng của phong trào Thơ mới (1932 - 1945).
- Thơ 8 chữ là thể thơ xuất hiện trong phong trào Thơ mới trên cơ sở kế thừa thể 8 chữ trong hát nói truyền thống song hình thức tự do hơn, vần điệu nhịp nhàng, đều đặn, có khả năng diễn tả phong phú.
TậP LàM THƠ TáM CHữ
I. Nhận diện thể thơ tám chữ
- Thanh
+ Thanh bằng: gồm thanh không và thanh huyền
+ Thanh trắc: gồm các thanh sắc, hỏi, ngã, nặng
- VÇn
+ Vần chân: các tiếng ở cuối các câu vần với nhau.
+ Vần lưung: là vần đưuợc gieo vào giữa dòng thơ.
+ Gieo vần liền: là vần đuược gieo liên tiếp ở cuối các dòng thơ.
+ Gieo vần cách: là gieo các vần tách ra không liền nhau.
- Nhịp
Cách ngắt nhịp trong thơ.
a. Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưa chuyển bốn phương ngàn
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tưng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?
(Nhớ rừng - Thế Lữ)
Nào đâu những đêm vàng bên bờ suối
Ta say mồi đứng uống ánh trăng tan?
Đâu những ngày mưua chuyển bốn phương ngàn
Ta lặng ngắm giang sơn ta đổi mới?
Đâu những bình minh cây xanh nắng gội,
Tiếng chim ca giấc ngủ ta tuưng bừng?
Đâu những chiều lênh láng máu sau rừng
Ta đợi chết mảnh mặt trời gay gắt,
Để ta chiếm lấy riêng phần bí mật?
Than ôi! Thời oanh liệt nay còn đâu?
( Thế Lữ - Nhớ rừng)
Mỗi dòng thơ đều có tám chữ
Gieo vần chân liên tiếp chuyển đổi theo từng cặp: tan- ngàn; mới- gội; bừng- rừng; gắt- mật.
Ngắt nhịp đa dạng, linh hoạt không theo công thức nào
tan
ngàn
mới
gội
bừng
rừng
gắt
mật
Hoạt động nhóm
Phiếu học tập: Nhận diện đặc điểm của đoạn thơ tám chữ
b. Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
(Bếp lửa - Bằng Việt)
c. Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát
Giữa đôi bờ dào dạt lúa ngô non
Yêu biết mấy, những con đường ca hát
Qua công trường mới dựng mái nhà son!

Yêu biết mấy những bước đi dáng đứng
Của đời ta chập chững buổi đầu tiên
Tập làm chủ, tập làm người xây dựng
Dám vươn mình cai quản lại thiên nhiên!
(Mùa thu mới - Tố Hữu)
Đoạn b
Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học.
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
Tu hú ơi! Chẳng đến ở cùng bà
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
(Bằng Việt - Bếp lửa)
Đoạn c
Yêu biết mấy, những dòng sông bát ngát
Giữa đôi bờ dào dạt lúa ngô non
Yêu biết mấy, những con đường ca hát
Qua công trường mới dựng mái nhà son!

Yêu biết mấy, những bước đi dáng đứng
Của đời ta chập chững buổi đầu tiên
Tập làm chủ, tập làm người xây dựng
Dám vươn mình cai quản lại thiên nhiên!
(Tố Hữu- Mùa thu mới)
ngát

hát
non

son
đứng

dựng
tiên

nhiên
về
nghe
học
nhọc
bà
xa
Phiếu học tập
Tám chữ trong một dòng thơ
Tám chữ trong một dòng thơ
- Gieo vần chân liên tiếp: về- nghe; học- nhọc; bà- xa
- Gieo vần chân gián cách: ngát- hát; non- son; đứng - dựng; tiên- nhiên
Ngắt nhịp linh hoạt, đa dạng
Ngắt nhịp linh hoạt, đa dạng
2. Kết luận:
Mỗi dòng tám chữ, có cách ngắt nhịp rất đa dạng.
Bài thơ theo thể tám chữ có thể gồm nhiều đoạn dài đưuợc chia thành các khổ (số câu không hạn định), có thể chia thành các khổ(thường mỗi khổ bốn dòng).Cách gieo vần phong phú nhuưng phổ biến nh?t vần chân đưuợc gieo liên tiếp hoặc gián cách.
Đặc điểm của thể thơ tám chữ
GHI NHỚ:
Thơ tám chữ là thể thơ mỗi dòng tám chữ, có cách ngắt nhịp rất đa dạng. Bài thơ theo thể thơ tám chữ có thể gồm nhiều đoạn dài (Số câu không hạn định), có thể được chia thành các khổ (Mỗi khổ bốn dòng) và nhiều cách gieo vần nhưng phổ biến là vần chân (Được gieo liên tiếp hoặc gián cách)
II. Luyện tập nhận diện thể thơ tám chữ.
Hãy cắt đứt những dây đàn.....................
Những sắc tàn vị nhạt của ......................
Nâng đón lấy màu xanh hương ..............
Của ngày mai muôn thuở với .................
(Tháp đổ- Tố Hữu)
Bài tập 1: Lựa chọn các từ: ca hát, bát ngát, ngày qua, muôn hoa điền vào chỗ trống trong các dòng thơ cho phù hợp:
ca hát
ngày qua
bát ngát
muôn hoa
Bài tập 2: Lựa chọn các từ: cũng mất, đất trời, tuần hoàn điền vào chỗ trống trong đoạn thơ cho đúng vần
Xuân đưuơng tới nghĩa là xuân đưuơng qua,
Xuân còn non, nghĩa là xuân sẽ già,
Mà xuân hết, nghĩa là tôi ...................;
Lòng tôi rộng, nhưung lưuợng trời cứ chật.
Không cho dài thời trẻ của nhân gian,
Nói làm chi rằng xuân vẫn ..................
Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại!
Còn trời đất nhuưng chẳng còn tôi mãi,
Nên bâng khuâng tôi tiếc cả ..................;
Mùi tháng năm đều rớm vị chia phôi,
Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt...
(Vội vàng- Xuân Diệu)
cũng mất
tuần hoàn
đất trời
Bài tập 3: Trong bài thơ sau có chỗ bị chép sai, hãy chỉ ra chỗ sai, nói lí do và sửa lại cho đúng?
Giờ nao nức của một thời trẻ dại
Hỡi ngói nâu, hỡi tưuờng trắng, cửa gưuơng!
Những chàng trai mười lăm tuổi rộn rã,
Ruương nho nhỏ với linh hồn bằng ngọc.
(Tựu truường- Huy Cận)
rộn rã
- Âm tiết cuối của câu thơ này phải mang thanh bằng và hiệp vần với chữ "gương" ở cuối câu thơ trên.
vào trưuờng
III.Thực hành làm thơ tám chữ:
Trời trong biếc không qua mây gợn trắng
Gió nồm nam lộng thổi cánh diều xa
Hoa lựu nở đầy một ............. đỏ nắng
Lũ bưuớm vàng lơ đãng lưuớt bay ...........
Bài tập 1: Tìm từ thích hợp đúng thanh, đúng vần để điền vào chỗ trống trong khổ thơ sau:
Từ điền vào chỗ trống ở dòng thơ thứ ba phải mang thanh bằng.
Từ điền vào chỗ trống ở cuối dòng thứ tư phải có khuôn âm (a) để hiệp vần với chữ xa ở cuối dòng thứ hai và mang thanh bằng
vưuờn
qua
Bài tập 2: Làm thêm câu thơ cuối cho đoạn thơ sau sao cho đúng vần, hợp với nội dung cảm xúc từ ba câu trước.
Mỗi độ thu về lòng xao xuyến lạ
Nhớ nôn nao tiếng trống buổi tựu trường
Con đường nhỏ tiếng nói cười rộn rã
............................................................
Tuần 11 Tiết 54 Tập làm thơ tám chữ
Bóng ai kia thấp thoáng giữa màn sưuơng
Mỗi độ thu về lòng xao xuyến lạ
Nhớ nôn nao tiếng trống buổi tựu trường
Con đường nhỏ tiếng nói cười rộn rã
……………………………………….
Ấm lòng ta bao kỉ niệm mến thương.
Bài tập 3: Laøm vaø ñoïc bài thơ taùm chöõ tự sáng tác.
Lưu ý:
- Số chữ trong mỗi dòng thơ.
- Cách gieo vần.
- Cách ngắt nhịp.
- Kết cấu bài thơ.
- Nội dung cảm xúc.
- Ý nghĩa của bài thơ.
NHỚ THẦY !
Khi em mãi nhìn ngu ngơ qua cửa
Thầy ân cần, âu yếm đến bên em
Viết bài đi ! Ơi ! Cô bé dịu hiền...
Bảng sẽ khóc ! Nếu không nhìn nó đấy !

Bụi bay bay rơi đầy trên trang giấy
Phấn vương vương trên mái tóc điểm sương
Rớt xuống theo những thao thức đêm trường
Rơi mất cả... tuổi Thầy theo năm tháng !
Có những lúc mắt Thầy như bảng lảng !
Hạt buồn theo những lời giảng ấm nồng
Bụi thời gian như xa vắng mênh mông...
Nào ai biết lòng Thầy không tĩnh lặng !

Rơi rơi mãi... những cơn mưa bụi phấn
Trên suốt đường đời Thầy có đâu màng
Bục giảng trên cao như chợt thênh thang...
Thầy trơ trọi - Mang khuôn vàng trao lại !
Có những lúc lời Thầy vang vang mãi
Hạt phấn đầy trên vai áo Thầy tôi
Bụi rơi rơi trong suốt cả cuộc đời
Nào ngăn được lòng Thầy như biển rộng !

Rơi cho đời những tin yêu - mơ mộng...
Trên nhân gian - Thầy trao hết cho người
Tóc Thầy như bạc - bạc mãi không thôi
Vương lấm tấm biết bao là bụi phấn !
Em bỗng thấy cả lòng mình trầm lắng
Yêu làm sao hình bóng quá thân thương
Phút giây xưa, những buổi ở nhà trường
Này là bạn - Là Thầy - Là phấn trắng!

Làm sao nói - Tình Thầy luôn sâu nặng
Có thể theo em suốt cả cuộc đời
Nào bao bâng khuâng, nhung nhớ đầy vơi!
Quên đi ư ? Sẽ là điều... không thể!
Ngày xưa ấy ! Niềm mến thương là thế
Thầy yêu ơi ! Xin trao mãi về Thầy!
Dạy dỗ em bao điều phải, lẽ hay...
Khi tuổi Thầy phủ đầy cùng bụi phấn!
Em vô tình để giờ còn ngơ ngẩn
Tuổi còn thơ nên chẳng thấy tuổi Thầy
Mười năm sau khi đã thành người lớn
Ngoái lại nhìn Thầy, nước mắt rưng rưng!
Bảng tổng kết chuương trình hoạt động ngữ văn THCS
chào tạm biệt