CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN
VỚI BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG

Em hãy đọc 1 số bài thơ có sử dụng
biện pháp lặp cấu trúc mà em đã từng
đọc hoặc được học?

GỢI Ý
“Lòng em nhớ đến anh

“Trời xanh đây là của chúng ta

Cả trong mơ còn thức

Núi rừng đây là của chúng ta

Dẫu trôi về phương Bắc

Những cánh đồng thơm mát

Dẫu ngược về phương Nam”

Những ngả đường bát ngát

(Sóng – Xuân Quỳnh)

Những dòng sông đỏ nặng phù sa”
(Nguyễn Đình Thi)

BÀI 1. TRUYỆN VÀ THƠ

THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT
BIỆN PHÁP LẶP CẤU TRÚC

NỘI DUNG BÀI HỌC

CỦNG CỐ KIẾN THỨC

LUYỆN TẬP

I. Khái niệm, đặc điểm của biện pháp lặp cấu trúc
 Dựa và kiến thức đã học, hãy trả lời các câu hỏi sau:

• Trình bày khái niệm về biện pháp tu từ
lặp cấu trúc?
• Tác dụng của việc lặp cấu trúc là gì?

LẶP CẤU TRÚC

Tên gọi khác

Lặp cú pháp

Điệp cú pháp

Khái niệm

Là biện pháp tu từ, lặp lại cấu
trúc của một cụm từ, một câu
nhằm nhấn mạnh nội dung biểu
đạt và tạo nhịp điệu sự liên kết
cho các câu văn, câu thơ.

Ví dụ:
Tác dụng
Chỉ cá liền với nước

Lặp cấu trúc nhằm nhấn mạnh nội

Chỉ lúa liền với ruộng

dung và tạo sự nhịp nhàng cân

Tiễn đưa em, thôi anh quay lại, em ơi!
(Tiễn dặn người yêu)

 Lặp cấu trúc “Chỉ A liền với B”.
 Sự gắn bó giữa những sự vật
khó chia lìa; tạo sự liên kế
giữa hai dòng thơ.

đối cho văn bản.

Được sử dụng nhiều trong ngôn
ngữ chính luận và phong cách
ngôn ngữ văn chương.

II. Luyện tập
Bài tập 1 (SGK tr.24): Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong cả ba đoạn
trích dưới đây ( trích từ truyện thơ dân gian Tiễn dặn người yêu)? Phân tích
tác dụng biểu đạt của biện pháp tư từ ấy.
a. Anh yêu em, lẽ tiễn đưa em đến tận nhà chồng
Nhưng chim chích trên cao lượng vòng gọi anh quay lại, anh quay lại
Chim nhạn dưới thấp bay quanh nhủ anh quay đi, anh quay đi.
b. Đừng bỏ em trơ trọi giữ rừng
Đừng bỏ em giữa dòng sóng thác trào dâng!
c. Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông
Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ lấy nhau khi góa bụa về già.

a

Anh yêu em, lẽ tiễn đưa em đến tận nhà chồng
Nhưng chim chích trên cao lượng vòng gọi anh quay lại, anh quay lại
Chim nhạn dưới thấp bay quanh nhủ anh quay đi, anh quay đi.
• Phép lặp: “anh quay lại, anh quay lại”
• Tác dụng: truyền tải, thể hiện cảm xúc
của chủ thể trữ tình.
 Khắc họa rõ nét tâm trạng, cảm xúc lưu
luyến của nhân vật.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: Ngữ văn 11 Cánh diều
https://drive.google.com/drive/u/3/folders/1g5u3RqNL
NtYOs-2J-_D4Ngwi7BqAXjLm
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/van-11/

b

Đừng bỏ em trơ trọi giữ rừng
Đừng bỏ em giữa dòng sóng thác trào dâng!

• Phép lặp: “Đừng bỏ em…”.
• Tác dụng: khắc họa cảm xúc luyến tiếc,
buồn rầu của người con gái khi phải tiễn
người con trai ra đi được bộc lỗ rõ ràng
hơn.

c

Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông
Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ lấy nhau khi góa bụa về già.

• Phép lặp: “Không lấy được nhau…”.
• Tác dụng: Khắc hoạ rõ nét hình ảnh và
cảm xúc của nhân vật, họ muốn ở bên
nhau, dù thời gian có trôi qua bao lâu.

Bài tập 2 (SGK tr.24, 25): Hãy tìm và phân tích tác dụng của biện pháp lặp
cấu trúc trong các câu thơ, câu văn dưới đây:
a. Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa.
(Nguyễn Đình Thi)

b. Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân có mưa riêu riêu,
gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng trống chèo vọng lại từ những thôn xóm
xa xa, có câu hát huê tình của cô gái đẹp như thơ mộng…
(Vũ Bằng)

Bài tập 2 (SGK tr.24, 25): Hãy tìm và phân tích tác dụng của biện pháp lặp
cấu trúc trong các câu thơ, câu văn dưới đây:
c. Nếu là chim, tôi sẽ là loài bồ câu trắng
Nếu là hoa, tôi sẽ là một đóa hướng dương
Nếu là mây, tôi sẽ là một vầng mây ấm
Là người, tôi sẽ chết cho quê hương.
(Trương Quốc Khánh)

d. Vậy mà ai ai cũng cho ông là thủ phạm. Vua xa xỉ là vì ông, công khố hao hụt là vì ông, dân gian
lầm than là vì ông, man di doán giận là vì ông, thần nhân trách móc là vì ông. Cửu Trùng Đài, họ
có cần đâu? Họ đấy nghĩa cốt giết ông, phá Cửu Trùng Đài.
(Nguyễn Huy Tưởng)

a
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát

Điệp cấu trúc
“đây là của chúng ta”

Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa.

Tác dụng: tạo nên nhịp thơ dồn dập, giọng điệu hào hùng nhằm khẳng
định ý thức chủ quyền về lãnh thổ, niềm tự hào về cảnh quan thiên nhiên
tươi đẹp, trù phú của đất nước

b
Mùa xuân của tôi – mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân của Hà Nội – là mùa xuân có
mưa riêu riêu, gió lành lạnh, có tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, có tiếng
trống chèo vọng lại từ những thôn xóm xa xa, có câu hát huê tình của cô gái
đẹp như thơ mộng…

Tác dụng: nhấn mạnh thêm tình cảm với
Điệp cấu trúc

mùa xuân của Hà Nội, Việt Bắc của tác

“Mùa xuân của…”

giả; thể hiện sự nhớ thương, yêu quý
mùa xuân.

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: Ngữ văn 11 Cánh diều
https://drive.google.com/drive/u/3/folders/1g5u3RqNL
NtYOs-2J-_D4Ngwi7BqAXjLm
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/van-11/

c
Nếu là chim, tôi sẽ là loài bồ câu trắng
Nếu là hoa, tôi sẽ là một đóa hướng dương

Điệp cấu trúc
“Nếu là…”; “tôi sẽ…”

Nếu là mây, tôi sẽ là một vầng mây ấm
Là người, tôi sẽ chết cho quê hương.

Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm, tạo nhịp điệu cho câu thơ; bộc lộ
khát vọng hiến dâng cho cuộc đời, thể hiện tình cảm thiết tha, chân thành,
khao khát cống hiến của tác giả.

d
Vậy mà ai ai cũng cho ông là thủ phạm. Vua xa xỉ là vì ông, công khố hao hụt
là vì ông, dân gian lầm than là vì ông, man di doán giận là vì ông, thần nhân
trách móc là vì ông. Cửu Trùng Đài, họ có cần đâu? Họ đấy nghĩa cốt giết ông,
phá Cửu Trùng Đài.

Tác dụng: tăng sức gợi hình, gợi cảm
Điệp cấu trúc
“ông”

cho lời nói của nhân vật.
• tăng tính khẳng định về nguyên nhân
gây nên những điều đồi bại.

Bài tập 3 (SGK tr.25): Viết một đoạn văn (khoảng 8 – 10 dòng) phân tích
tác dụng của biện pháp tu từ lặp cấu trúc trong một bài thơ mà em đã học
hoặc đã đọc.

Ví dụ:
Trời xanh đây là của chúng ta
Núi rừng đây là của chúng ta
Những cánh đồng thơm mát
Những ngả đường bát ngát
Những dòng sông đỏ nặng phù sa.

Bài tham khảo
Chỉ trong 5 câu nhơ ngắn ngủi, nhà thơ Nguyễn Đình Thi đã sử dụng
một loạt biện pháp tư từ điệp từ (đây, là, của, chúng ta), điệp ngữ (của
chúng ta) và điệp cấu trúc (Trời xanh đây là của chúng ta/ Núi rừng đây
là của chúng ta). Nhờ việc sử dụng các biện pháp tu từ đoa mà tác giả
đã thành công trong việc nhấn mạnh, khẳng định những hình ảnh
thiên nhiên của đất nước Việt Nam là của con người Việt Nam. Biện
pháp cũng óp phần tạo nên nhịp thơ dồn dập, giọng điệu hào hùng
nhằm khẳng định ý thức chủ quyền về lãnh thổ, niềm tự hào về cảnh
quan thiên nhiên tươi đẹp, trù phú của đất nước.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
• Ôn tập lại nội dung chính của bài học ngày hôm nay.
• Hoàn thành các nhiệm vụ được giao về nhà.
• Chuẩn bị cho bài học mới, Viết – Viết bài nghị luận
xã hội về một tư tưởng đạo lí.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ CHÚ Ý
LẮNG NGHE BÀI GIẢNG!

Còn nữa….
Có đủ bộ word và powerpoint cả năm tất cả các bài
môn: Ngữ văn 11 Cánh diều
https://drive.google.com/drive/u/3/folders/1g5u3RqNL
NtYOs-2J-_D4Ngwi7BqAXjLm
https://tailieugiaovien.edu.vn/subject_lesson/van-11/