Khởi động
Em có biết hoặc đã từng
nghe kể về một câu chuyện
cổ tích nào chưa?

THẠCH SANH
02 tiết
Người thực hiện: Nguyễn Thị Thu Hạnh

Nội dung chính

I.Tìm hiểu
chung

II.Đọc hiểu văn bản

III.Luyện tập

IV.Vận dụng,
mở rộng

I.
Tìm hiểu chung

Truyện cổ tích là loại truyện dân gian, thường có yếu tố hoang đường,
kì ảo, kể về cuộc đời của một số kiểu nhân vật như: nhân vật có tài
năng kì lạ, nhân vật dũng sĩ, nhân vật thông minh, nhân vật bất hạnh,
nhân vật ngốc nghếch, người mang lốt vật,...nhằm thể hiện ước mơ,
niềm tin của nhân dân về chiến thắng cuối cùng của cái thiện đối với
cái ác, cái tốt đối với cái xấu.

Khi đọc truyện cổ tích em cần
chú ý đến những vấn đề gì?

Khi đọc truyện cổ tích cần chú ý
+Truyện kể về việc gì? Xác định những sự kiện chính trong
truyện.
+Truyện kể về ai? Ai là nhân vật nổi bật? Kết thúc truyện, số
phận các nhân vật như thế nào?
+Qua diễn biến và kết thúc của truyện tác giả dân gian muốn
ca ngợi, phê phán hay nói lên ước mơ gì? Điều đó có liên
quan như thế nào đến cuộc sống hiện nay?
+Những chi tiết nào trong truyện là chi tiết hoang đường, kì
ảo? Những chi tiết này có tác dụng gì trong việc thể hiện nội
dung và nghệ thuật của truyện?

Chi tiết là những
sự việc nhỏ
trong văn bản,
tạo nên sự sinh
động của tác
phẩm

Cốt truyện là một hệ
thống sự kiện được sắp
xếp theo một ý đồ nhất
định nhằm thể hiện nội
dung, ý nghĩa của tác
phẩm

Nhân vật là người, con
vật, đồ vật,...được miêu
tả, thể hiện trong tác
phẩm văn học. Đặc điểm
của nhân vật thường
được bộc lộ qua hình
dáng, cử chỉ, hoạt động,
lời nói, ý nghĩ,...

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1

“

Em hãy hoàn thành cột bên tay trái, cột bên tay phải hãy hoàn thành sau khi được học
văn bản Thạch Sanh.
Dự đoán nội dung văn bản

Nội dung sau khi học xong văn bản

1.Từ nhan đề trên em đoán truyện này nói về 1.Câu chuyện này (giống/ khác) với những
gì em nghĩ trước đây
.......................................................................
.......................................................................
....................................................................
Thạch Sanh
....................................................................... ....................................................................
....................................................................
2. Sự việc trong truyện diễn ra vào thời gian:
....................................................................
.......................................................................
Xa xưa
3. Kết thúc truyện có thể là

2.Điều em ấn tượng nhất về văn bản là gì?

....................................................................
....................................................................
Nhân vật chính hạnh phúc
.......................................................................
....................................................................
hoặc đau khổ

Đọc lướt văn bản
Em hãy phán đoán nghĩa của các từ “đầu thai”,
“thiên thần”, “tứ cố vô thân” trong văn bản.

Ngoài những từ này, em hãy nêu những từ mà
em chưa hiểu?

Em hãy liệt kê những sự kiện chính trong
văn bản truyện?
-Sự ra đời của Thạch Sanh
-Lớn lên được dạy võ và phép thần thông
-Kết nghĩa anh em với Lý Thông
-Bị Lý Thông lừa chết thay
-Thạch Sanh giết chằn tinh, có được tên vàng, bị Lý Thông
cướp công
-Thạch Sanh giết đại bàng, cứu công chúa và con trai vua Thủy
Tề, bị Lý Thông cướp công một lần nữa
-Thạch Sanh được mời xuống thủy cung và được tặng đàn
thần và niêu cơm
-Thạch Sanh bị vu oan, bị bắt vào ngục, nhờ tiếng đàn, được
giải oan
-Chiến thắng quân 18 nước chư hầu

Thảo luận nhóm bàn, trong thời gian
5p trả lời những câu hỏi sau:
(?) Văn bản được kể theo ngôi thứ
mấy? PTBĐ chính của văn bản là gì?
(?) Theo em, văn bản truyện có thể chia
thành mấy phần?
(?) Em hãy nêu nội dung của từng
phần?
(?) Trong truyện có những nhân vật
nào? Đâu là nhân vật chính? Đâu là
nhân vật phụ? Theo em, nhân vật chính
thuộc kiểu nhân vật nào?

-Bố cục: 3 phần
+Phần 1: (từ đầu đến phép thần
thông) Sự ra đời và lớn lên của
Thạch Sanh
+Phần 2: (tiếp đến kéo nhau về
nước) Thử thách và những chiến
công của Thạch Sanh
+Phần 3: (Còn lại) Kết thúc.
-Nhân vật:

-Ngôi kể: Ngôi thứ
3
-PTBĐ chính: Tự
sự

+Nhân vật chính: Thạch Sanh. Thạch Sanh thuộc
kiểu nhân vật dũng sĩ.
+Nhân vật phụ: bố mẹ Thạch Sanh, mẹ con Lí

Thông, chằn tinh, đại bàng, Công Chúa, con vua Thủy Tề, vua
Thủy Tề, nhà Vua, quân sĩ 18 nước chư Hầu

II.
Đọc hiểu văn bản

Hoạt động nhóm trong thời gian 10 phút
+Nhóm 1, 3, 5: thực hiện PHT số 2
+Nhóm 2, 4, 6: thực hiện PHT số 3

Phiếu học tập số 2

Phiếu học tập số 3

Nhóm thực hiện: 1, 3, 5 trong thời gian 10 phút

Nhóm thực hiện: Nhóm 2, 4, 6 trong thời gian 10 phút

Em hãy hoàn thành phiếu học tập bằng cách trả lời những câu hỏi dưới đây:

Em hãy hoàn thành phiếu học tập bằng cách trả lời những câu hỏi dưới đây:

1.Liệt kê những chi tiết thể hiện sự ra đời và lớn lên của nhân vật Thạch Sanh.
............................................................................................................................................

1.Em hãy liệt kê những thử thách mà Thạch Sanh gặp phải, và những chiến công Thạch
Sanh lập được. Em hãy nêu nhận xét về những thử thách và chiến công này?

............................................................................................................................................
............................................................................................................................................

Thử thách

Chiến công

.....................................................................

...................................................................

............................................................................................................................................

.....................................................................

...................................................................

............................................................................................................................................

.....................................................................

...................................................................

............................................................................................................................................

.....................................................................

...................................................................

2.Từ những chi tiết trên, em hãy chỉ ra những chi tiết bình thường, những chi tiết khác

.....................................................................

...................................................................

thường. Tác giả dân gian sáng tạo chi tiết ấy để thể hiện điều gì?
Chi tiết bình thường

Chi tiết khác thường

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

....................................................................

...................................................................

.....................................................................
.....................................................................


Nhận xét:
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
2. Theo em, Thạch Sanh là người có tính cách gì? Tìm những chi tiết để khẳng định nhận
xét ấy của em.

...................................................................

............................................................................................................................................

...................................................................

............................................................................................................................................



............................................................................................................................................

3. Theo em, chi tiết nào là chi tiết quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự ra đời và lớn lên

3. Trong văn bản truyện xuất hiện bao nhiêu vũ khí thần kì? Em hãy liệt kê và nêu tác

của Thạch Sanh? Vì sao?

dụng của những vũ khí thần kì đó.

............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................

Vũ khí thần kì

Tác dụng

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

Phiếu học tập số 2
Nhóm thực hiện: 1, 3, 5 trong thời gian 10 phút
Em hãy hoàn thành phiếu học tập bằng cách trả lời những câu hỏi dưới đây:
1.Liệt kê những chi tiết thể hiện sự ra đời và lớn lên của nhân vật Thạch Sanh.
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................

-Là Thái tử con Ngọc Hoàng
-Mẹ mang thai nhiều năm mới sinh
-Lớn lên mồ côi, sống nghèo khổ bằng
nghề kiếm củi
-Được thiên thần dạy võ nghệ

............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
2.Từ những chi tiết trên, em hãy chỉ ra những chi tiết bình thường, những chi tiết khác
thường. Tác giả dân gian sáng tạo chi tiết ấy để thể hiện điều gì?
Chi tiết bình thường

Chi tiết khác thường

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

....................................................................

...................................................................

.....................................................................
.....................................................................


...................................................................
...................................................................


3. Theo em, chi tiết nào là chi tiết quan trọng nhất ảnh hưởng đến sự ra đời và lớn lên
của Thạch Sanh? Vì sao?

-Chi
tiết
bình
thường:
+Là con nông dân
tốt bụng
+Sống nghèo khổ
bằng nghề kiếm củi
trên rừng
thể hiện niềm tin
mơ ước vào những
con người bình
thường cũng là
những con người
tài năng.

-Chi
tiết
khác
thường:
+Con Ngọc Hoàng
+Mẹ mang thai
nhiều năm mới sinh
+Thiên thần dạy võ
nghệ
Tô đậm tính chất
kì lạ, đẹp đẽ cho
nhân vật, làm tăng
sự hấp dẫn của
câu chuyện.

............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................

-Được thần tiên dạy võ nghệgiúp cho việc
vượt qua những thử thách sau này.

-Thử thách:
+Bị Lí Thông lừa thế mạng
+Xuống hang sâu  lấp
hang
+Chằn tinh và đại bàng vu
oan
+Quân sĩ 18 nước chư
hầu kéo sang

-Chiến công
+Giết Chằn tinh
+Giết đại bàng, cứu công
chúa, con vua Thủy Tề.
+Minh oan, lấy công chúa
+Chiến thắng quân sĩ 18
nước chư hầu

Thử thách ngày một tăng, mức độ ngày càng nguy
hiểm. Chiến công càng rực rỡ.
2.Tính cách và những chi tiết chứng minh
-Thật thà: “Thạch Sanh thật thà nhận lời đi ngay” “Thạch
Sanh lại thật thà tin ngay”
-Dũng cảm: Giết chằn tinh, bắn đại bàng, xuống hang sâu
cứu công chúa
-Tài năng: có võ nghệ, tài bắn cung, đánh đàn
-Nhân hậu: luôn bao dung với mẹ con Lí Thông, thiết đãi
cơm những kẻ thua trận
-Yêu hòa bình: Xin nhà vua đừng động binh, dùng tiếng đàn
cảm hóa quân sĩ.

Phiếu học tập số 3
Nhóm thực hiện: Nhóm 2, 4, 6 trong thời gian 10 phút
Em hãy hoàn thành phiếu học tập bằng cách trả lời những câu hỏi dưới đây:
1.Em hãy liệt kê những thử thách mà Thạch Sanh gặp phải, và những chiến công Thạch
Sanh lập được. Em hãy nêu nhận xét về những thử thách và chiến công này?
Thử thách

Chiến công

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

Nhận xét:
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
2. Theo em, Thạch Sanh là người có tính cách gì? Tìm những chi tiết để khẳng định nhận
xét ấy của em.
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
3. Trong văn bản truyện xuất hiện bao nhiêu vũ khí thần kì? Em hãy liệt kê và nêu tác
dụng của những vũ khí thần kì đó.
Vũ khí thần kì

Tác dụng

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

Phiếu học tập số 3
Nhóm thực hiện: Nhóm 2, 4, 6 trong thời gian 10 phút
Em hãy hoàn thành phiếu học tập bằng cách trả lời những câu hỏi dưới đây:
1.Em hãy liệt kê những thử thách mà Thạch Sanh gặp phải, và những chiến công Thạch
Sanh lập được. Em hãy nêu nhận xét về những thử thách và chiến công này?

Vũ khí thần kì

Tác dụng

-Cung tên thần

-Bắn đại bàng

-Cây đàn

-Giải oan, thắng quân

-Niêu cơm

giặc
hầu

Thử thách

Chiến công

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

Nhận xét:
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................

-Thắng 18 nước chư

2. Theo em, Thạch Sanh là người có tính cách gì? Tìm những chi tiết để khẳng định nhận
xét ấy của em.
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
............................................................................................................................................
3. Trong văn bản truyện xuất hiện bao nhiêu vũ khí thần kì? Em hãy liệt kê và nêu tác
dụng của những vũ khí thần kì đó.
Vũ khí thần kì

Tác dụng

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

.....................................................................

...................................................................

a
Nhân vật Thạch Sanh
Sự ra đời và lớn lên
-Là Thái tử con Ngọc Hoàng
-Mẹ mang thai nhiều năm mới sinh

Tính cách
-Thật thà

-Lớn lên mồ côi, sống nghèo khổ bằng
nghề kiếm củi

-Tài năng

-Được thiên thần dạy võ nghệ

-Dũng cảm
-Nhân hậu
-Yêu hòa bình

Hình tượng nhân vật dũng sĩ thể hiện quan niệm của
nhân dân với vẻ đẹp kì lạ, lớn lao, phi thường. Trải qua
nhiều khó khăn, thử thách, có tính cách, phẩm chất tốt
nhưng cũng gần gũi với nhân dân, xuất thân từ người dân
lao động

b
Nhân vật Lí Thông
Thảo luận nhóm bàn, trong thời gian 10 phút trả lời những câu hỏi sau:
(?) Liệt kê những chi tiết nói về hành động của nhân vật Lí Thông.
(?)Từ những hành động, lời nói của nhân vật Lí Thông em hãy nhận
xét về tính cách của Lí Thông?
(?)Em có nhận xét gì về hành động và tính cách của hai nhân vật
Thạch Sanh và Lí Thông? Qua đây tác giả dân gian muốn truyền tải
thông điệp gì? (gợi ý: kết cục của hai nhân vật)

b
Nhân vật Lí Thông
-Chi tiết:
+Kết nghĩa với Thạch Sanh, lợi dụng Thạch Sanh
làm việc

-Tính cách: Gian trá, xấu xa, cơ hội

+Lừa Thạch Sanh thế thân
+Cướp công của Thạch Sanh
+Vu oan cho Thạch Sanh
.

-Thạch Sanh và Lí Thông đối lập về hành động và tính cách.
Người hiền lành, thật thà luôn được thần linh phù hộ,
cái thiện luôn thắng cái ác, ác giả ác báo làm điều ác phải chịu
sự trừng phạt

c
Em hãy chỉ ra những chi tiết
tưởng tượng kì ảo, thể hiện
bằng sơ đồ, thảo luận nhóm
bàn trong thời gian 3 phút.

Chi tiết hoang
đường, kì ảo

Chi tiết hoang đường, kì
ảo
Những chi tiết về sự lớn lên và
trưởng thành thần kì
Xuống thủy cung
Hồn đại bàng và chằn tinh
Vũ khí thần kì

d
Kết thúc truyện

(?)Em có nhận xét gì về kết thúc câu
chuyện? Kết thúc này giống hay khác so
với kết thúc em đã dự đoán?
(?)Kết thúc truyện Thạch Sanh có phải là kết thúc
phổ biến trong truyện cổ tích không? Hãy nêu một số
ví dụ khác có cùng cách kết thúc như vậy.

-Kết thúc: Có hậu, thể
hiện ở hiền gặp lành, công lí
và ước mơ đổi đời.
-Là kết thúc phổ biến
-Cây khế, Tấm cám,...

e
Tổng kết

Nội dung

Nghệ thuật

Ý nghĩa,
thông điệp

e. Tổng kết
- Nội dung
+Truyện cổ tích dũng sĩ
diệt chằn tinh, đại bàng
cứu người bị hại, vạch
mặt kẻ vong ân bội
nghĩa và chống quân
xâm lược.

- Nghệ thuật
+ Cốt truyện li kì hấp dẫn.
+ Xây dựng hình ảnh giàu
chất tư tưởng, thẫm mĩ
+Chi tiết tưởng tượng kì
ảo độc đáo

- Ý nghĩa, thông điệp
+Thể hiện ước mơ, niềm tin
về đạo đức, công lí xã hội
và lí tưởng nhân đạo, yêu
hòa bình của nhân dân.
+Cần sống thật thà, dũng
cảm, giúp đỡ người khác.

Đoạn thơ sau đã nhấn mạnh thêm ý nghĩa

III. LUYỆN TẬP

nào của truyện Thạch Sanh?
Đàn kêu: Ai chém chằn tinh
Cho mày vinh hiển dự mình quyền sang?

Nếu vẽ một tranh minh họa cho truyện Thạch Sanh,
em chọn chi tiết nào trong truyện để vẽ? Vì Sao?
Em đặt tên cho bức tranh ấy là gì?

Đàn kêu: Ai chém xà vương
Đem nàng công chúa triều Đường về
đây?
Đàn kêu: Hỡi Lí Thông mày
Cớ sao phụ nghĩa lại rày vong ân?
Đàn kêu: Sao ở bất nhân
Biết ăn quả lại quên ân người trồng?

IV. VẬN DỤNG, MỞ RỘNG
(BTVN)

Dựa vào truyện cổ tích Thạch Sanh và những kiến thức về
truyện cổ tích, em hãy tưởng tượng một câu chuyện về một
kiểu nhân vật trong truyện cổ tích, viết bài văn ngắn kể lại
câu chuyện bằng sự sáng tạo của em (lưu ý sử dụng những
chi tiết hoang đường kì ảo để tăng tính hấp dẫn).

+Truyện kể về việc gì?
+Xác định những sự kiện chính trong
truyện.
+Truyện kể về ai? Ai là nhân vật nổi
bật? Nhân vật thuộc kiểu nhân vật nào?
+Kết thúc truyện, số phận các nhân vật
như thế nào?
+Qua diễn biến và kết thúc của truyện
em muốn ca ngợi, phê phán hay nói lên
ước mơ gì? Điều đó có liên quan như
thế nào đến cuộc sống hiện nay?
+Chú ý đến những chi tiết hoang
đường, kì ảo để tăng tính hấp dẫn cho
câu chuyện.

Hướng dẫn

thanks!
Any questions?