1. Đại Việt sử lược.
2. Nhân vật lịch sử Tô Hiến Thành.
- Tác giả: không rõ
- Thể loại sử học
- Nội dung: ghi chép lịch sử nước ta từ thời Triệu Đà - cuối thế kỷ III - TCN đến năm 1225 - đời Lý Chiêu Hoàng.
- Cấu tạo: 3 quyển
- ( ? - 1179)
- Là vị đại thần nổi tiếng nhà Lý
3. Đoạn trích: " Thái phó Tô Hiến Thành"
- Xuất xứ: trích từ quyển 3 - kỷ nhà Lý trong " Đại Việt sử lược"
- Hướng khai thác: 2 sự kiện
1. Sự kiện năm 1175: phế lập Long Cán.
a, Tình hình triều Lý:
- Lý Anh Tông mất
- Lý Cao Tông ( Long Cán) lên ngôi lúc 2 tuổi, Thái phó Tô Hiến Thành phụ chính.
- Thái hậu có ý phế Long Cán lập Long Xưởng ( Bảo Quốc Vương)
=> Sử gia đã đặt Tô Hiến Thành vào vận mệnh đất nước để khẳng định nhân cách của ông.
b, Cuộc đấu tranh trong triều.
Thái hậu
Tô Hiến Thành
- B1 hành động: đem vàng, lụa hối lộ Lã Thị ( vợ Tô Hiến Thành)
-> Tính toán, mưu lợi.
- Thuyết phục vợ:
+ Nghĩa vụ thiêng liêng
+ Trách nhiệm với nhân dân
+ Lương tâm không cho phép
-> Lụa, vàng không thể mua được.
- B2 lời nói trực tiếp:
+ Ca ngợi chữ trung
+ Phân tích có tình, có lý
-> Khôn ngoan, mánh khoé, tinh vi.
- lời nói trực tiếp:
+ Mượn lời Khổng Tử để khẳng định lòng mình
+ Nhắc lại di chúc của Tiên vương
+ Yếu tố công luận: qua câu hỏi tu từ
-> Giàu sang không làm cho đắm chìm
- B3 hành động: sai triệu gấp Bảo Quốc Vương Lý Long Xưởng vào cung.
-> Bất trung , trái đạo.
- Hành động: mời các quan đô chức đến
- Lời nói: cứng rắn, thuyết phục
-> Trung nghĩa, đặt lợi ích dân tộc lên trên
NX: Thông qua hành động và lời nói, Thái hậu là người xảo trá, nhiều thủ đoạn, chuyên quyền, chỉ nghĩ đến quyền lợi cá nhân.
NX: Thông qua hành động và lời nói, Tô Hiến Thành là bậc trung thần, hiền đức cương trung, giữ nguyên kỷ cương phép nước.
2. Sự kiện năm 1179: chọn người kế vị Tô Hiến Thành.
- Yêú tố thời gian, sự kiện chính xác.
- Tình huống: Tô Hiến Thành ốm
Vũ Tán Đường
Gần gũi, gắn bó, ân tình ân nghĩa
Nhà ( tình nghĩa)
Trần Trung Tá
Xa cách do điều kiện công việc
Nước ( trung hiếu)
Cách lựa chọn của Tô Hiến Thành
- Lời hỏi: nếu có mệnh hệ nào ai thay ông.
Thái hậu
Tô Hiến Thành
-> Vấn đề người thay thế
- Đề cử Trần Trung Tá.
-> Chí công vô tư, biết người biết việc, sáng suốt.
- Nhắc đến ân tình của Vũ Tán Đường: Căn cứ vào quan hệ tình cảm thông thường giữa cá nhân.
- Đáp: " người thay thần", " Người hầu hạ phụng dưỡng thần" -> Nghệ thuật chơi chữ.
+ Chỉ cho Thái hậu hai vấn đề khác nhau: công - tư, nước - nhà.
+ Trân trọng tấm lòng tận tuỵ của Vũ Tán Đường
-> Ân tình, ân nghĩa, đầy trách nhiệm với đất nước.
- Khen nhưng không làm theo: đặt quyền lợi gia đình, cá nhân lên trên quyền lợi dân tộc.
NX: Thông qua lời nói, Thái hậu là người có tầm nhìn hạn hẹp, ích kỷ, cá nhân.
NX: Thông qua lời nói dí dỏm, thuyết phục: Tô Hiến Thành là người trí công vô tư, sáng suốt, hóm hỉnh, đầy trách nhiệm với đất nước cho đến hơi thở cuối cùng.
Tổng kết
1. Nội dung: ngợi ca con người Tô Hiến Thành - chí công vô tư, uy vũ không khuất phục, danh lợi không làm đổi lòng, suốt đời vì dân vì nước
2. Nghệ thuật: viết sử của người xưa
- Lối viết hàm súc, khách quan, chính xác, hấp dẫn
- Khắc hoạ chân dung nhân vật lịch sử: sự kiện điển hình, lời nói, hành động tiêu biểu.
Bày tỏ thái độ khen chê rõ ràng.
Bài tập
Viết cảm nghĩ của em về nhân vật Tô Hiến Thành?