TRE GIÀ MĂNG MỌC
NUÔI ONG TAY ÁO
BẢY NỔI BA CHÌM
KHỈ HO CÒ GÁY
Nhanh như chớp
TIẾT 51:THÀNH NGỮ
Thế nào là
thành ngữ?
Nước non lận đận một mình,
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Có thể thay/ chêm xen/ đổi vị trí một vài từ trong cụm từ in đậm “lên thác xuống ghềnh” được không?
Nước non lận đận một mình,
Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay
- Không thể thay một vài từ, chêm xen hoặc thay đổi vị trí các từ trong cụm từ này
 Một cụm từ có cấu tạo cố định, chặt chẽ về thứ tự và nội dung ý nghĩa.
 Thành ngữ
 Thành ngữ là loại cụm từ có cấu tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.

Vậy thành ngữ là gì?
VD: Lên thác xuống ghềnh
Một con ngựa đau, cả tàu bỏ cỏ
 Đứng núi này trông núi kia
 Đứng núi này trông núi khác
Tuy các thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng một số ít thành ngữ vẫn có thể có những biến đổi nhất định
Đứng núi này trông núi nọ
 Ba chìm bảy nổi
Bảy nổi ba chìm
Hoạt động nhóm
Giải nghĩa các thành ngữ sau
Khẩu xà tâm phật
Bán tín bán nghi
Nhanh như chớp
Lên thác xuống ghềnh
Khẩu xà tâm phật
Khẩu = miệng; xà = rắn; tâm = tấm lòng
Nói lời nói ác nhưng trong tâm lại tốt.
Thành ngữ Hán Việt 
Bán tín bán nghi
Bán = nửa; tín = tin; nghi = nghi ngờ
Nửa tin nửa ngờ (Chưa tin hẳn, vẫn hoài nghi)
Thành ngữ Hán Việt
Nhanh như chớp
Rất nhanh, chỉ trong khoảnh khắc như ánh chớp lóe lên rồi tắt ngay, sự việc xảy ra chớp nhoáng
Thành ngữ sử dụng phép so sánh
Lên thác xuống ghềnh
 Làm việc gì đó khó khăn, cực khổ, nguy hiểm
Thác
Ghềnh
 Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh,…
Lời ….. tiếng nói
Một nắng hai ……
Ngày lành tháng ….
No cơm ấm….
Bách ….. bách thắng
Sinh ….. lập nghiệp
Lời ăn tiếng nói
Một nắng hai sương
Ngày lành tháng tốt
No cơm ấm cật
Bách chiến bách thắng
Sinh cơ lập nghiệp
Sử dụng
thành ngữ
Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ trong những ví dụ sau:
a. Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
b. Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang…
c. Tôn sư trọng đạo là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.
d. Bạn An chạy chậm như rùa.
Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ trong những ví dụ sau:
a. Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
b. ….., phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào đến bắt nạt thì em chạy sang…
c. Tôn sư trọng đạo là một truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.
d. Bạn An chạy chậm như rùa.
Vị ngữ
Phụ ngữ (của DT “khi”) trong CDT
Chủ ngữ
Phụ ngữ (của ĐT “chạy”) trong CĐT
Thành ngữ có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ.

Như vậy, thành ngữ thường giữ chức vụ ngữ pháp nào trong câu?
Tác dụng: Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc; có tính hình tượng cao, tính biểu cảm cao

Theo em, tác dụng của việc sử dụng thành ngữ là gì?
Luyện tập
Trò chơi: Đoán ý đồng đội
+ GV chia lớp thành 2 nhóm
Luật chơi
+ Mỗi nhóm cử 1 đại diện lên để bốc phiếu trong hộp, mỗi phiếu là 1 thành ngữ.
+ Đại diện nhóm diễn tả hành động để các thành viên trong nhóm mình đoán và giải thích thành ngữ. Trả lời đúng được 1 điểm, sai được 0 điểm
Ba chìm bảy nổi
Bình an vô sự
Cha nào con nấy
Con dại cái mang
Bán mặt cho đất, bán lưng cho trời
Con sâu làm rầu nồi canh
Cây muốn lặng mà gió chẳng ngừng
Sơn hào hải vị
Nem công chả phượng
Khỏe như voi
Tứ cố vô thân
Da mồi tóc sương
10%
Ôn lại
bài cũ
Xây dựng 1 đoạn hội thoại có sử dụng thành ngữ
Sưu tầm các bài thơ/ văn có sử dụng thành ngữ và nêu tác dụng
Soạn bài …..
Tạm biệt các em