Kiểm tra bài cũ
1. Em hãy kể tên các thao tác lập luận
trong văn nghị luận mà em đã học ở
chương trình Ngữ văn 11 học kì I.

2. Cho
đề
văn
sau:
- Thao tác lập luận phân tích
Có người
cho rằng:
“Có
tiền
là
có
tất
cả”.
- Thao
tác lập luận so sánh
Ý kiến của em như thế nào?
Em vận dụng thao tác lập luận nào để làm đề
bài trên?

Tiết 81: Làm văn

I. Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ
1. Khái
niệm:
Ví
dụ: Có
người cho rằng: “Có tiền là có tất cả”
ThaoEm
táchãy
lập bác
luậnbỏ
bác
bỏ
là
dùng
lí
lẽ
và
chứng
ý kiến trên.
cứ đúng đắn để gạt bỏ những sai lệch, hoặc thiếu
chính xác, thiếu khoa học của một quan điểm, ý
kiến nào đó.
2. Mục đích:
- Phủ định những ý kiến chưa chuẩn xác, hướng
tới quan điểm đúng đắn.
- Trong văn nghị luận, bác bỏ là thao tác lập luận
quan trọng giúp bài nghị luận thêm sâu sắc, giàu tính
thuyết phục.

I. Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ
1. Khái niệm:
2. Mục đích:
3. Yêu cầu:
- Nắm chắc những ý kiến sai lầm.
- Đưa ra những lí lẽ và bằng chứng thuyết phục.
- Thái độ thẳng thắn, nhưng cẩn trọng, có chừng
mực, phù hợp với hoàn cảnh và đối tượng tranh
luận.

I. Mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ
II. Cách bác bỏ
1. Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
* Ngữ liệu (b) & (c)
Chia lớp thành 2 nhóm thảo luận nhanh, nhóm 1
Nội
dung
nào
bị
bác
bỏ?
(luận
điểm/
ngữ liệu b, nhóm 2 ngữ liệu c; thời gian 4 phút
luận cứ/ cách lập luận bị bác bỏ)
- Cách bác bỏ như thế nào?
2phút
HẾT
1phút
4phút
3phút
GIỜ

II. Cách bác bỏ
1. Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
* Ngữ liệu (b)
- Luận cứ bị bác bỏ: “Tiếng nước mình nghèo nàn”
- Cách thức bác bỏ:
+ Phê phán trực tiếp (Lời trách cứ này k có căn cứ nào cả).
+ Phân tích bằng lí lẽ và dẫn chứng, truy tìm nguyên nhân
của luận cứ sai lệch bằng cách đặt những câu hỏi…

 Bác bỏ một luận cứ lệch lạc; cách bác bỏ rất
chặt chẽ, thuyết phục.

II. Cách bác bỏ
1. Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
* Ngữ liệu (c)
- Quan điểm bị bác bỏ:
“Tôi hút (thuốc), tôi bị bệnh, mặc tôi”
- Cách thức bác bỏ:
+ So sánh tác hại của rượu và tác hại của thuốc lá.

+ Phân tích tác hại do những người hút thuốc lá gây ra.
+ Cách diễn đạt: phối hợp câu khẳng định và câu cảm thán…

 Bác bỏ một luận điểm không đúng đắn; nội dung bác bỏ
được xác lập trên cơ sở khoa học… sức thuyết phục

II. Cách bác bỏ
1. Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
* Ngữ liệu (a)
- Luận điểm nào bị bác bỏ?
- Luận cứ nào bị bác bỏ?
- Cách lập luận nào bị bác bỏ?
- Nhận xét cách bác bỏ của Đinh Gia
Trinh?

Nguyễn Bách Khoa
Ng Du là một con bệnh thần kinh
Căn
cứ ?

Đinh Gia Trinh
Cách bác bỏ

- “Mạn hứng”, “U cư”:
ND mắc bệnh thần kinh.
- “Văn tế thập loại chúng
sinh”,“Lam giang”: ND
trông thấy ma quỷ thực
 bộ thần kinh rối loạn.

- Mắc bệnh ≠ bệnh thần kinh

Lập luận thiếu khoa học,
suy diễn chủ quan, vô căn
cứ.

Dùng lí lẽ, dẫn chứng, PP so
sánh; Phối hợp nhiều kiểu câu
(tường thuật, cảm thán, câu hỏi
…) để bb bác bỏ thành

(So sánh với Paxcan)
- Khiếu ảo giác, trí tưởng
tượng (So sánh với các
thi sĩ PhươngTây)
 Nghệ thuật minh mẫn ở
“Truyện Kiều”

II. Cách bác bỏ
1. Tìm hiểu cách bác bỏ trong các ngữ liệu (SGK)
2. Cách thức bác bỏ:
- Xác định luận điểm, luận cứ hoặc cách lập luận sai.
- Dùng lí lẽ và dẫn chứng để bác bỏ…
- Nêu tác hại, chỉ ra nguyên nhân, hoặc phân tích
những khía cạnh sai lệch, thiếu chính xác, thiếu khoa
học... của luận điểm, luận cứ, lập luận ấy. Từ đó nêu ý
kiến đúng để thuyết phục người nghe/ người đọc
- Diễn đạt chặt chẽ, linh hoạt; Thái độ khách quan,
khoa học, đúng mực.

GhiLuyện
nhớ (SGK)
III.
tập
* Bài tập 1
a. Nguyễn Dữ
- Cứng quá thì gãy,
từ đó mà đổi cứng
ra mềm
- Dùng lí lẽ và dẫn
chứng để trực tiếp
bác bỏ
- Lập luận khúc chiết,
dứt khoát, chắc nịch

b. Nguyễn Đình Thi
Ý kiến bị bác
bỏ

Cách bác bỏ

Giọng văn

- Thơ là những lời
đẹp; Thơ là những
đề tài đẹp
- Dùng dẫn chứng bác
bỏ trực tiếp
- Nhẹ nhàng, tế nhị…

BÀI
Khi bác bỏ cần chọn mức
độ HỌC
bác bỏ?và giọng văn sát hợp

III. Luyện tập
* Bài tập 2
Bác bỏ quan niệm: Không kết bạn với những
người học yếu.
* Gợi ý:
- Học yếu có phải là một thói xấu không?
- Những nguyên nhân dẫn đến quan niệm sai lầm ấy?
- Tác hại của quan niệm sai lầm ấy?...
- Nêu suy nghĩ và hành động đúng.

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC:
- Nắm vững mục đích, yêu cầu, cách lập luận bác
bỏ. Có ý thức vận dụng trong làm văn và trong đời
sống.
- Bài tập bổ sung: Phải chăng bài thơ Vội vàng của
Xuân Diệu chỉ là sự thể hiện quan điểm sống gấp
bồng bột của tuổi trẻ?
- Soạn bài: Luyện tập thao tác lập luận bác bỏ.

    

Bµi häc kÕt thóc, xin chµo c¸c thÇy c« gi¸o vµ
toµn thÓ c¸c em !

À