Tháp và điêu khắc chàm

- 0 / 0
(Tài liệu chưa được thẩm định)
Nguồn:
Người gửi: Nhuel Neo
Ngày gửi: 01h:32' 04-10-2008
Dung lượng: 29.9 MB
Số lượt tải: 89
Nguồn:
Người gửi: Nhuel Neo
Ngày gửi: 01h:32' 04-10-2008
Dung lượng: 29.9 MB
Số lượt tải: 89
Số lượt thích:
0 người
Tháp Chàm, hay còn gọi là tháp Champa, là một dạng công trình thuộc thể loại kiến trúc đền tháp Champa, thuộc kiến trúc tôn giáo tín ngưỡng của người Chăm (chịu ảnh hưởng của Ấn Độ giáo và Phật giáo).
Tháp Chàm có thể được tìm thấy ở những nơi người Chăm sinh sống (duyên hải miền Trung và Nam Trung Bộ), xa hơn nữa còn có những ngôi tháp có thể coi là tháp Chàm trên đất nước Campuchia.
Lịch sử xây dựng các đền tháp Champa kéo dài từ cuối thế kỷ thứ VII đến đầu thế kỷ XVII.
Theo tiếng Chăm, các tháp này được gọi là kalan, nghĩa là "lăng". Các lăng này được các đời vua Chăm xây dựng để thờ cúng các vị thần. Các vị thần được thờ phượng có thể là các vị thần Ấn Độ giáo tiêu biểu như Siva (thần hủy diệt), Ganesha (phúc thần đầu người mình voi)... hoặc đấy còn có thể là các vị Phật. Điều này tùy thuộc vào lòng tin và kính mộ của mỗi vì vua ở các triều đại khác nhau.
Hiện tại nước ta có trên hai mươi cụm di tích kiến trúc đền tháp và rất nhiều phế tích kiến trúc…
Tháp Chàm Pôshanư tại Phan thiết
Tháp Chàm ở Mỹ Sơn
Tháp Chàm Po Nagar ở Nha Trang
Do nhiều biến động lịch sử và các quan niệm thẩm mỹ, văn hóa cũng như tôn giáo đã hình thành nên nhiều loại phong cách khác nhau (Hòa Lai, Đồng Dương, Mỹ Sơn, Bình Định…). Nhưng nhìn chung các tháp Chàm có cùng một số đặc trưng:
Được xây bằng gạch hoặc chủ yếu bằng gạch. Gạch có màu đỏ hồng, đỏ sẫm, được nung trước với độ xốp cao, được xây không có mạch vữa và có thể có điêu khắc trực tiếp trên gạch.
Có chiều cao lớn hơn vài ba lần so với chiều ngang thân tháp. Tỷ lệ các phần của tháp có tính nhân bản, nghĩa là nó được xuất phát từ con người.
Tháp có phần ngọn được thu nhỏ dần hoặc giật cấp.
Các trang trí kiến trúc, điêu khắc có tính nhịp điệu, tính lặp lại và đồng dạng, đăng đối.
Đa phần các tháp có cửa quay ra hướng Đông, các phía còn lại là cửa giả, được bố trí đăng đối với cửa chính.
Trong tháp theo nguyên mẫu có thờ thần Siva.
Tháp thường được đặt tại các vị trí thoáng, gò đồi cao, không gần chỗ người dân sinh sống.
Chuẩn bị chất kết dính.
Đúc gạch theo khuôn đã định sẵn.
Nhúng gạch vào chất kết dính.
Xếp gạch theo mô hình tháp.
Lấp đất xung quanh tháp.
Nung tháp.
Gạt đất ra để làm dàn giáo trang trí và điêu khắc.
Gọt dũa và hoàn chỉnh toàn bộ khối tháp.
Các đền tháp Chàm phản ánh đầy đủ và chân thực nền văn hoá Champa.
Giá trị nghệ thuật của các hình trang trí ngoài việc giúp cho các đền tháp đẹp hơn, còn có ý nghĩa văn hóa đặc biệt, giúp cho việc nghiên cứu sâu hơn về niên đại, phong cách và chức năng của các đền tháp.
Thánh địa Mỹ Sơn thuộc xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, cách thành phố Đà Nẵng khoảng 69 km, là tổ hợp bao gồm hơn 60 đền tháp lớn nhỏ, trong một thung lũng đường kính khoảng 2km, bao quanh bởi đồi núi.
Đây từng là nơi tổ chức cúng tế của vương triều Chăm pa cũng như là lăng mộ của các vị vua Chăm pa hay hoàng thân, quốc thích.
Thánh địa Mỹ Sơn là một trong những trung tâm đền đài chính của Ấn Độ giáo ở khu vực Đông Nam Á và là di sản duy nhất của thể loại này tại Việt Nam.
Từ năm 1999, thánh địa Mỹ Sơn đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vì là bằng chứng duy nhất của một nền văn minh châu Á đã biến mất.
Ngoài ra còn có nhiều tháp Chàm nổi tiếng khác như: tháp bà Po Nagar, tháp Pôshanư, …
Điêu khắc Chămpa là một loại hình nghệ thuật của người chăm. Các tác phẩm điêu khắc này thường được gắn liền với các công trình đền tháp, tạo thành một tổng thể nghệ thuật hoàn chỉnh.
Các hiện vật điêu khắc đá Chămpa quý hiếm hiện được lưu giữ tại nhiều bảo tàng ở Việt Nam và các quốc gia khác trên thế giới.
Điêu khắc đá Chămpa có hai loại hình chính là phù điêu và tượng có chủ đề về thần voi, sư tử, chim thần Garuda, vũ nữ Apxara, thần Visnu, thần Siva…Các loại hình này thường được nhìn thấy trang trí ở thân hoặc chân tháp Chàm.
Nghệ thuật tạc tượng của các nghệ nhân Chăm có cách tạo khối tròn, căng; nhịp điệu uyển chuyển, gợi cảm; bố cục chặt chẽ.
Điêu khắc Chăm như một bản hợp ca về cuộc sống xã hội và tâm linh, tràn trề sức sống với ngôn ngữ tạo hình giàn dị, có tính khái quát cao.
Thân chim thần Garuda
Tượng sư tử
Linga , thờ trong tháp Chàm
Tháp Chàm có thể được tìm thấy ở những nơi người Chăm sinh sống (duyên hải miền Trung và Nam Trung Bộ), xa hơn nữa còn có những ngôi tháp có thể coi là tháp Chàm trên đất nước Campuchia.
Lịch sử xây dựng các đền tháp Champa kéo dài từ cuối thế kỷ thứ VII đến đầu thế kỷ XVII.
Theo tiếng Chăm, các tháp này được gọi là kalan, nghĩa là "lăng". Các lăng này được các đời vua Chăm xây dựng để thờ cúng các vị thần. Các vị thần được thờ phượng có thể là các vị thần Ấn Độ giáo tiêu biểu như Siva (thần hủy diệt), Ganesha (phúc thần đầu người mình voi)... hoặc đấy còn có thể là các vị Phật. Điều này tùy thuộc vào lòng tin và kính mộ của mỗi vì vua ở các triều đại khác nhau.
Hiện tại nước ta có trên hai mươi cụm di tích kiến trúc đền tháp và rất nhiều phế tích kiến trúc…
Tháp Chàm Pôshanư tại Phan thiết
Tháp Chàm ở Mỹ Sơn
Tháp Chàm Po Nagar ở Nha Trang
Do nhiều biến động lịch sử và các quan niệm thẩm mỹ, văn hóa cũng như tôn giáo đã hình thành nên nhiều loại phong cách khác nhau (Hòa Lai, Đồng Dương, Mỹ Sơn, Bình Định…). Nhưng nhìn chung các tháp Chàm có cùng một số đặc trưng:
Được xây bằng gạch hoặc chủ yếu bằng gạch. Gạch có màu đỏ hồng, đỏ sẫm, được nung trước với độ xốp cao, được xây không có mạch vữa và có thể có điêu khắc trực tiếp trên gạch.
Có chiều cao lớn hơn vài ba lần so với chiều ngang thân tháp. Tỷ lệ các phần của tháp có tính nhân bản, nghĩa là nó được xuất phát từ con người.
Tháp có phần ngọn được thu nhỏ dần hoặc giật cấp.
Các trang trí kiến trúc, điêu khắc có tính nhịp điệu, tính lặp lại và đồng dạng, đăng đối.
Đa phần các tháp có cửa quay ra hướng Đông, các phía còn lại là cửa giả, được bố trí đăng đối với cửa chính.
Trong tháp theo nguyên mẫu có thờ thần Siva.
Tháp thường được đặt tại các vị trí thoáng, gò đồi cao, không gần chỗ người dân sinh sống.
Chuẩn bị chất kết dính.
Đúc gạch theo khuôn đã định sẵn.
Nhúng gạch vào chất kết dính.
Xếp gạch theo mô hình tháp.
Lấp đất xung quanh tháp.
Nung tháp.
Gạt đất ra để làm dàn giáo trang trí và điêu khắc.
Gọt dũa và hoàn chỉnh toàn bộ khối tháp.
Các đền tháp Chàm phản ánh đầy đủ và chân thực nền văn hoá Champa.
Giá trị nghệ thuật của các hình trang trí ngoài việc giúp cho các đền tháp đẹp hơn, còn có ý nghĩa văn hóa đặc biệt, giúp cho việc nghiên cứu sâu hơn về niên đại, phong cách và chức năng của các đền tháp.
Thánh địa Mỹ Sơn thuộc xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, cách thành phố Đà Nẵng khoảng 69 km, là tổ hợp bao gồm hơn 60 đền tháp lớn nhỏ, trong một thung lũng đường kính khoảng 2km, bao quanh bởi đồi núi.
Đây từng là nơi tổ chức cúng tế của vương triều Chăm pa cũng như là lăng mộ của các vị vua Chăm pa hay hoàng thân, quốc thích.
Thánh địa Mỹ Sơn là một trong những trung tâm đền đài chính của Ấn Độ giáo ở khu vực Đông Nam Á và là di sản duy nhất của thể loại này tại Việt Nam.
Từ năm 1999, thánh địa Mỹ Sơn đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa thế giới vì là bằng chứng duy nhất của một nền văn minh châu Á đã biến mất.
Ngoài ra còn có nhiều tháp Chàm nổi tiếng khác như: tháp bà Po Nagar, tháp Pôshanư, …
Điêu khắc Chămpa là một loại hình nghệ thuật của người chăm. Các tác phẩm điêu khắc này thường được gắn liền với các công trình đền tháp, tạo thành một tổng thể nghệ thuật hoàn chỉnh.
Các hiện vật điêu khắc đá Chămpa quý hiếm hiện được lưu giữ tại nhiều bảo tàng ở Việt Nam và các quốc gia khác trên thế giới.
Điêu khắc đá Chămpa có hai loại hình chính là phù điêu và tượng có chủ đề về thần voi, sư tử, chim thần Garuda, vũ nữ Apxara, thần Visnu, thần Siva…Các loại hình này thường được nhìn thấy trang trí ở thân hoặc chân tháp Chàm.
Nghệ thuật tạc tượng của các nghệ nhân Chăm có cách tạo khối tròn, căng; nhịp điệu uyển chuyển, gợi cảm; bố cục chặt chẽ.
Điêu khắc Chăm như một bản hợp ca về cuộc sống xã hội và tâm linh, tràn trề sức sống với ngôn ngữ tạo hình giàn dị, có tính khái quát cao.
Thân chim thần Garuda
Tượng sư tử
Linga , thờ trong tháp Chàm
 
↓ CHÚ Ý: Bài giảng này được nén lại dưới dạng RAR và có thể chứa nhiều file. Hệ thống chỉ hiển thị 1 file trong số đó, đề nghị các thầy cô KIỂM TRA KỸ TRƯỚC KHI NHẬN XÉT ↓







Các ý kiến mới nhất