Môn Ngữ Văn lớp 6A6
GV: Đỗ Văn Tiến

KHỞI ĐỘNG

TRÒ CHƠI: NHANH TAY NHANH MẮT
Luật chơi: Lớp chia thành 4 đội, quan sát tranh và gọi
tên truyện cổ tích. Đội nào có tín hiệu trả lời nhanh nhất
và trả lời đúng sẽ giành được 10 điểm/ đáp án.

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện
Tấm
Cám

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện cổ
tích: Chú
Cuội cung
trăng

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện
Cây khế

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện:
Nàng
Bạch
Tuyết và
bảy chú
lùn

TRÒ CHƠI: NHANH TAY, NHANH MẲT

Truyện:
Thạch
Sanh

Truyện SỌ
DỪA

Truyện EM BÉ THÔNG
MINH

H Ì NH T H À N H
KI Ế N T H Ứ C

Tiết 22, 23- Viết:

KỂ LẠI MỘT TRUYỆN CỔ TÍCH

Em hiểu kể lại một truyện cổ tích thuộc thể loại văn nào và
kể lại truyện cổ tích bằng lời của ai?
Kể lại một truyện cổ tích thuộc loại văn kể chuyện, trong đó,
người viết kể lại một truyện cổ tích bằng lời văn của mình.

Em hãy cho biết có những yêu cầu nào cần đạt được đối với kiểu
bài này?
Yêu cầu đối với kiểu bài:
- Người kể sử dụng ngôi thứ ba.
- Các sự việc được trình bày theo trình tự thời gian.
- Đảm bảo kế được đầy đủ các sự việc quan trọng trong truyện, đặc biệt
là các yếu tố kì ảo, hoang đường.
- -Bài văn gồm có ba phần:
+ Mở bài: giới thiệu truyện cổ tích sẽ kể lại (tên truyện, lí do chọn kể,...).
+ Thân bài: giới thiệu nhân vật, hoàn cảnh xảy ra câu chuyện. Trình bày
những sự việc đã xảy ra trong câu chuyện theo trình tự thời gian.
+ Kết bài: nêu cảm nghĩ về truyện vừa kể.

I.Hướng dẫn phân tích kiểu văn bản.
Kể lại truyện cổ tích “ Cây khế”

Mở
bài

Tôi yêu chuyện cổ nước tôi
Vừa nhân hậu lại tuyệt với sâu xa
(Lâm Thị Mỹ Dạ)
Thật vậy, truyện cổ tích luôn mở
ra thế giới nhiệm màu, kì ảo với
những bài học sâu xa mà người xưa
gửi gắm. Những bài học ấy qua lời kể
của bà, của mẹ, luôn in sâu trong tâm
trí mỗi người từ thuở ấu thơ. Một
trong những câu chuyện hay, được
nhớ mãi là Cây khế. (1)

Thân
bài

Chuyện kể rằng, ngày xưa, có
hai anh em nhà kia cha mẹ mất sớm.
Đến lúc chia gia tài người anh tham
lam chiếm hết nhà cửa, ruộng vườn,
chỉ chia cho người em túp lều lụp xụp
và một cây khế. (2) Hai vợ chồng
người em cần mẫn làm ăn, siêng
năng chăm chút cho cây khế nên
chẳng bao lâu cây đã ra hoa, kết quả.
Những quả khế vàng ươm, trĩu trên
cành. ( 3)

Thân
bài

Một ngày kia,(3) bỗng có con chim to lớn
từ đâu bay đến ăn hết rất nhiều khế chín. Hai
vợ chồng đợi chim ăn xong bay đi rồi mới lên
cây hái trái đem bán. Ròng rã một tháng trời, (
3) chim cứ đến ăn khế như vậy làm quả trên
cây vơi hẳn đi. Một hôm,( 3) khi chim đang ăn
khế, người vợ lo lắng, cất tiếng than thở:

"Ông chim ơi, ông ăn như thế còn gì là khế
của nhà cháu nữa! Cây khế nhà cháu cũng sắp hết
quả rồi đấy, ông ạ!” Lạ thay, chim nghe xong thì nói:
“Ăn một quả, trả cục vàng, may túi ba gang, mang
đi mà đựng”. ( 4) Nói rồi, chim vỗ cánh bay đi. Hai
vợ chồng nghe theo lời chim, may túi vừa dùng ba
Thân
gang. Hôm sau, như lời đã hứa, chim bay đến chờ
bài
người em vượt muôn dặm đường, đến một hòn
đảo thật xa xôi ngoài khơi để lấy vàng.( 4)Người
em cho vàng vào túi ba gang xong thì ra hiệu cho
chim bay về. Từ đó, vợ chồng người em trở nên
giàu có. ( 3)

Thân
bài

Tiếng đồn người em giàu có đến
tại người anh. Hai vợ chồng người anh
với đến hỏi chuyện. Người em thật thà
kể rõ đầu đuôi. Lòng tham nổi lên,
người anh gạ đổi toàn bộ gia sản của
mình để lấy túp lều và cây khế. ( 3)
Người em ưng thuận.

Thân
bài

Hai vợ chồng người anh mừng quýnh, vội dọn đến túp
lều để ở và chờ chim đến. Một buổi sáng, chim đại bàng lại
bay đến và ăn rất nhiều khế chín trên cành. Hai người vội tru
tréo lên: "Cả nhà tôi chỉ biết trông vào cây khế, bây giờ chim
ăn hết thì tôi cậy vào đâu”. ( 3) Chim liền đáp: "Ăn một quả,
trả cục vòng, may túi ba gang, mang đi mà đựng”. ( 4) Nói
rồi, chim bay vụt đi. Với lòng tham không đáy, hai vợ chồng
người anh quyết định may một cái túi chín gang. ( 3) Sáng
hôm sau chim đến, cũng chở người anh vượt muôn dặm
đường. đến một hòn đảo thật xa xôi ngoài khơi để lấy vàng.
Người anh thấy vàng nhiều quá thì mê mẩn tâm thần, bỏ
đầy túi chín gang, lại còn dồn cả vào ống tay áo, ống quần,...
( 3)

Thân
bài

Trên đường về, chim phải chở nặng,
bay ngược gió nên yếu dần. Đuối sức,
chim buông xuôi hai cánh, đâm nhào
xuống biển khơi. Người anh tham lam
bị sóng cuốn trôi cùng bọc vàng, châu
báu trên người. Chim chỉ bị ướt lông,
ướt cánh, lại vùng lên bay trở lại núi
rừng. ( 3)

Kết
bài

Mỗi câu chuyện cổ tích luôn gắn với những bài học về
cuộc sống. Với truyện Cây khế, chắc chắn rằng ai cũng nhận ra
bài học những người thật thà, hiền lành sẽ được đền đáp,
ngược lại, những người tham lam, độc ác sẽ phải trả giá. Thật
đúng như những lời khuyên răn được cha ông đúc kết: ở hiền
gặp lành, ở ác gặp dữ, gieo nhân nào, gập quả ấy. ( 5)
(Bài học sinh có chỉnh sửa – Kể theo Văn học dân gian, những
tác phẩm chọn lọc, Bùi Mạnh Nhị (CB), NXB Giáo dục, 2001)

Chỉ ra thời gian, địa điểm xảy ra câu chuyện?

Chỉ ra thời gian, địa điểm xảy ra câu chuyện ?
- Thời gian: ngày xưa ( phiếm định)
- Không gian: chưa nêu được địa điểm xảy ra câu
chuyện.

Thảo luận nhóm ( 5 phút)

Nhóm 1: Liệt kê các sự việc chính xảy ra trong
truyện.
Nhóm 2: Liệt kê các hành động của nhân vật
người em. Các hành động ấy có bị bỏ sót hay
không?
Nhóm 3: Liệt kê các hành động của nhân vật
người anh. Các hành động ấy có bị bỏ sót hay
không?
Nhóm 4: Từ bài văn kể lại truyện Cây khế, em
học được điều gì về cách kể lại một truyện cổ tích?

Nhóm 1: Liệt kê các sự việc chính xảy ra trong truyện

VB kể lại truyện cổ tích “ Cây khế”. Các sự
việc chính:
việc chính:
- Cha mẹ chết, người anh chia gia tài, người em -Cha mẹ mất, người anh chiếm hết gia tài,
người em chỉ được túp lều và cây khế.
chỉ được túp lều và cây khế.
-Cây khế có quả, chim bay đến ăn, vợ người
- Cây khế có quả, chim đến ăn, vợ người em
em than thở, chim hứa trả bằng vàng.
phàn nàn và chim trả ơn bằng vàng.
- Chim chở người em ra đảo lấy vàng, nhờ thế -Chim chở người em ra đảo lấy vàng. Người
em trở nên giàu có.
người em trở nên giàu có.
-Người anh biết chuyện, đổi gia tài lấy túp
- Người anh biết chuyện, đổi gia tài của mình
lều và cây khế. Người em ưng thuận.
lấy cây khế, người em bằng lòng.
-Chim lại đến ăn khế. Hai vợ chồng người
- Chim lại đến ăn, mọi chuyện diễn ra như cũ,
anh tru tréo. Chim hứa trả bằng vàng.
nhưng người anh may túi quá to và lấy quá
-Người anh được chim chở đi lấy vàng
nhiều vàng.
nhưng lấy nhiều vàng nên rất nặng.
- Người anh bị rơi xuống biển và chết.
- Chim chở nặng nên làm người anh rơi
xuống biển và chết.
=> Đảm bảo các sự việc chính xảy ra trong truyện.

Truyện cổ tích Cây khế. Các sự

Nhóm 2: Liệt kê các hành động của nhân vật người em. Các hành động ấy
có bị bỏ sót hay không?
Truyện CT Cây khế. Hành động của người em :
- Thức khuya, dậy sớm, cố gắng làm lụng. 
- Không ta thán. 
- Đợi cho chim ăn xong bay đi mới lên cây hái. 
- Người vợ nói: “Ông chim ơi, ông ăn như thế
còn gì là khế của nhà cháu nữa! Cây khế nhà
cháu cũng sắp hết quả rồi đấy, ông ạ!” 
- Nghe lời chim may một túi vải, bề dọc, bề
ngang vừa đúng ba gang. 
- Trèo lên lưng chim.
- Thấy hang sâu và rộng không dám vào, chỉ
dám nhặt ít vàng, kim cương ở ngoài rồi ra
hiệu cho chim bay về. 

VB Kể lại truyện cổ tích “ Cây
khế”.Hành động của người em:
- Cần mẫn làm ăn.
- Đợi cho chim ăn xong bay đi
mới lên cây hái. 
- Người vợ nói: “Ông chim ơi,
ông ăn như thế còn gì là khế của
nhà cháu nữa! Cây khế nhà cháu
cũng sắp hết quả rồi đấy, ông ạ!” 
- Hai vợ chồng nghe lời chim,
may túi vừa đúng ba gang.
- Người em cho vàng vào túi ba
gang xong thì ra hiệu cho chim
bay về.

=> Các hành động của nhân vật người em không bị bỏ sót.

Nhóm 3. Liệt kê các hành động của nhân vật người anh. Các hành động ấy
có bị bỏ sót hay không?

Truyện Cây khế. Hành động của người anh:
- Lười biếng, bao nhiêu công việc khó nhọc
đều trút cho vợ chồng em. 
- Chiếm hết của cải, ruộng vườn chỉ để lại
cho em một gian nhà lụp xụp và 1 cây khế
ngọt. 
- Thấy chim lạ đến thì hớt hải chạy ra. 
- Tru tréo lên: “Cả nhà tôi trông vào cây khế,
bây giờ chim ăn ráo ăn tiệt thì tôi cậy vào
đâu”. 
- Cuống quýt bàn cãi may túi. Mới đầu định
mang nhiều túi nhưng sợ chim không ưng
nên chỉ may 1 túi nhưng to gấp 3 lần túi của
người em. 
- Người chồng tót ngay lên lưng chim còn
người vợ vái lấy, vái để chim thần. 
- Hoa mắt vì của quý. Vào trong hang lại
càng mê mẩn tâm thần, quên đói, quên
khát, cố nhặt vàng và kim cương cho thật
đầy tay nải, dồn thật đầy vào ống tay áo,
ống quần, lê mãi mới ra khỏi hang. Đặt tay
nải dưới cánh chim rồi lấy dây buột chặt vào

VB Kể lại truyện cổ tích Cây khế. Hành động của
người anh:
- Chiếm hết của cải, ruộng vườn chỉ để lại cho em
một gian nhà lụp xụp và 1 cây khế ngọt. 
-Tru tréo lên: “Cả nhà tôi trông vào cây khế, bây giờ
chim ăn ráo ăn tiệt thì tôi cậy vào đâu”. 
- May túi chín gang.
- Người anh thấy vàng nhiều quá thì mê mẩn tâm
thần, bỏ đầy túi chín gang, lại còn dồn vào ống
tay áo với cả ống quần.
- Chim chở người anh.
- Người anh thấy vàng nhiều quá thì mê mẩn tâm thần, bỏ đầy
túi chín gang, lại còn dồn cả vào ống tay áo, ống quần

=> Các hành động của nhân vật người anh không bị bỏ sót.

Nhóm 4. Từ bài văn kể lại truyện Cây khế, em
học được điều gì về cách kể lại một truyện cổ
tích?
Học cách kể một truyện cổ tích:
-Sử dụng ngôi thứ ba để kể.
- Nêu lên được thời gian, địa điểm mà câu chuyện diễn ra.
- Kể đầy đủ các chi tiết, sự kiện chính của câu chuyện theo
trình tự thời gian.Có yếu tố kì ảo hoang đường.
- Không bỏ sót bất kì hành động nào của nhân vật trong
truyện.

Đề bài: Viết một bài văn khoảng 400 chữ kể lại một
truyện cổ tích.

II. Hướng dẫn quy trình viết.
Bước1. Trước khi viết.
Đề tài, tư liệu

- Truyện cổ tích
- Kể lại truyện cổ tích. Người đọc có thể là : thầy cô,
bạn
Bước...
2. Tìm ý, lập dàn ý

Tìm ý
-Truyện cổ tích có tên là gì? Vì sao em lựa chọn kể lại
truyện này?
-Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện như thế nào ?
-Truyện có những nhân vật nào ?
-Truyện gồm sự việc nào? Các sự vệc xảy ra theo trình
tự nào ?
-Truyện kết thúc như thế nào ?

Lập dàn ý
- Mở bài: Giới thiệu
+ Tên truyện
+ Lí do muốn kể lại truyện
- Thân bài: Trình bày.
+ Nhân vật
+ Hoàn cảnh xảy ra câu chuyện
+ Kể lại theo trình tự thời gian :
. Sự việc 1
. Sự việc 2
. Sự việc 3.....

- Kết bài: Nêu cảm nghĩ của em về câu chuyện.
Bước 3: Viết bài
- Kể theo dàn ý
- Nhất quán về ngôi kể
- Sử dụng những từ khóa
Bước 4: Chỉnh sửa bài viết

Các phần
của bài viết

Mở bài

Thân bài

Kết bài

Đạt / Chưa
đạt

Nội dung kiểm tra
Nêu tên truyện

 

Nêu lí do muốn kể lại truyện

 

Dùng ngôi thứ ba để kể

 

Giới thiệu nhân vật, hoàn cảnh xảy ra câu chuyện
Trình bày chi tiết các sự việc xảy ra từ lúc mở đầu cho đến khi
kết thúc
Các sự việc được kể theo trình tự thời gian
Sự việc này nối tiếp sự việc kia một cách hợp lí
Thể hiện được các yếu tố kì ảo
Nêu cảm nghĩ của em về câu chuyện

 
 
 
 
 
 

HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP
Đề bài:Viết bài văn khoảng 400 chữ kể lại truyện cổ tích” Sọ Dừa”.
(1) Chuẩn bị trước khi viết:
HS trả lời các câu hỏi sau:
1. Nội dung chính của văn bản là gì?
2. Văn bản gồm mấy phần? Quan hệ giữa các phần là gì?
3. Xác định từ khóa và ý chính của từng phần.
4. Hình thức bài viết mà em định thể hiện?
(2) Viết bài văn kể lại truyện cổ tích” Sọ Dừa”.
Định hướng viết bài văn kể lại truyện cổ tích” Sọ Dừa” ở ngôi kể
nào?
(3) Dùng bảng kiểm đánh giá bài viết kể lại một truyên cổ tích để
đánh giá bài viết kể lại truyện“ Sọ Dừa”.

Tham khảo:

Sọ Dừa là câu chuyện cổ tích đầu tiên em được đọc, và đó
cũng là câu chuyện em yêu thích nhất.
Chuyện kể về một người đàn bà, vì uống nước trong cái
gáo dừa, mà mang thai và sinh ra đứa con có ngoại hình xấu xí,
kì lạ. Thế là bà đặt tên cho con là Sọ Dừa. Tuy vẻ ngoài xấu xí,
đi lại bất tiện, nhưng Sọ Dừa vẫn rất chăm chỉ, chịu khó.
Chàng đã nhờ mẹ xin cho được đi chăn bò của nhà phú ông.
Đáp lại sự nghi ngờ của mọi người, chàng không chỉ trông được
đàn bò, mà còn chăm chúng béo tốt.

Trong thời gian ấy, con gái út của phú ông không ngại vẻ
ngoài của Sọ Dừa, mà vẫn mang cơm đến cho chàng. Cảm
động, chàng nhờ mẹ đến hỏi cưới cô. Ngày cưới, Sọ Dừa trở về
hình dáng bình thường, khôi ngô tuấn tú, lại có nhà rộng, gia
nhân tấp nập khiến ai cũng ngạc nhiên. Không chỉ thế, sau khi
kết hôn, Sọ Dừa còn chăm chỉ dùi mài kinh sử, thi đỗ Trạng
Nguyên. Điều đó khiến cho hai chị gái của vợ chàng hết sức
ghen ghét.

Nhân lúc Sọ Dừa đi sứ, hai cô chị rủ cô em ra biển chơi, rồi
đẩy cô xuống nước, hòng cướp đoạt vị trí vợ Trạng Nguyên.
Nhưng may mắn, nhờ vào hòn đá lửa, con dao và mấy quả
trứng gà Sọ Dừa dặn mang theo, mà cô em gái sống sót được.
Cuối cùng, khổ tận cam lai, hai vợ chồng đoàn tụ được với
nhau, sống hạnh phúc đến cuối đời. Còn hai cô chị xấu xa thì
tủi hổ mà bỏ đi biệt xứ.

Từ câu chuyện “Sọ Dừa”, tác giả dân gian đã gửi gắm
đến chúng ta bài học về cách đối nhân xử thế, không nên
quan trọng vẻ bề ngoài, mà phải chú trọng đến phẩm chất.
Một người có trái tim nhân hậu, tốt bụng, thông minh thì
mới là người đáng quý.

HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG
Trả bài cho HS & yêu cầu HS đọc, HS khác nhận xét.

Hướng dẫn chuẩn bị bài
Bài: Nói và nghe- Kể lại một truyện cổ tích (SGK trang
57,58)
Chuẩn bị nội dung bài nói dựa trên dàn ý của bài viết.