TRUYỀN MẬT THƯ

Cả lớp cùng hát một bài
hát, vừa hát vừa truyền
mật thư. Khi hết bài hát,
mật trong tay bạn nào
thì bạn đó sẽ trả lời câu
hỏi trong mật thư

Câu hỏi mật thư
Xác định trạng ngữ trong ví dụ và cho biết nó
bổ sung cho câu nội dung gì?
a) Vào đêm trước ngày khai trường của con,
mẹ không ngủ được .
Trạng ngữ chỉ thời gian.
b) Bằng chiếc xẻng nhỏ, tôi xúc hết cả đống
cát lớn.
Trạng ngữ chỉ phương tiện.

Thêm trạng ngữ
cho câu (Tiếp
theo)

CONTENTS

I.

Công dụng của
trạng ngữ

II
.

Tách trạng ngữ
thành câu riêng

III
.

Luyện tập

I.

Công dụng của
trạng ngữ

Phiếu bài tập
Câu
(1) Nhưng tôi yêu mùa xuân nhất là vào khoảng sau ngày rằm tháng
giêng[...].
(2) Thường thường, vào khoảng đó trời đã hết nồm, mưa xuân đã bắt
đầu thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục
như màu pha lê mờ.
(3) Sáng dậy, nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi hiện
lên ở trên trời, mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa.
(4) Trên giàn hoa lí, vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa.
(5) Chỉ độ tám chín giờ sáng, trên nền trời trong trong có những làn
sáng hồng hồng rung động như cánh con ve mới lột..
(6) Về mùa đông, lá bàng đỏ như màu đồng hun.

Trạng ngữ Trạng ngữ chỉ …

Câu
(1)

Trạng ngữ

Trạng ngữ chỉ …

x

(2)

Thường thường, vào khoảng đó

Thời gian

(3)

Sáng dậy

Thời gian

(4)

Trên giàn hoa lí

Nơi chốn

(5)

Chỉ độ tám chín giờ sáng
Trên nền trời trong trong

Thời gian
Nơi chốn

Về mùa đông

Thời gian

(6)

Không nên lược bỏ, vì:ể bỏ luôn
h
t
ó
c
a
T
ữ
g
n
g
n
ạ
r
t
g
n
hữ
n
n
ê
r
t
u
â
- Trạng ngữ bổ sung
cho
câu
c
c
á
c
ong
r
t
những thông tin cần thiếtng? Vì sao?
khô
- Nội dung câu thiếu chính xác nếu
không có thông tin ở trạng ngữ
(Câu (6))

Công dụng của trạng ngữ
Nội dung
Xác định
hoàn cảnh,
điều kiện diễn
ra sự việc nêu
trong câu.

Làm cho nội
dung của
câu được
đầy đủ,
chính xác.

Nhưng tôi yêu mùa xuân nhất là vào khoảng sau ngày rằm tháng giêng.
Thường thường, vào khoảng đó trời đã hết nồm, mưa xuân đã bắt đầu
thay thế cho mưa phùn, không còn làm cho nền trời đùng đục như màu
pha lê mờ. Sáng dậy, nằm dài nhìn ra cửa sổ thấy những vệt xanh tươi
hiện lên ở trên trời, mình cảm thấy rạo rực một niềm vui sáng sủa. Trên
giàn hoa lí, vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa. Chỉ độ tám
chín giờ sáng, trên nền trời trong trong có những làn sáng hồng hồng
rung động như cánh con ve mới lột…

Trạng ngữ có tác
dụng gì giữa các
câu văn?

Trạng ngữ có tác
dụng gì giữa 2
đoạn văn?

Kết hợp những bài này lại, ta được chiêm ngưỡng một bức chân dung
tinh thần tự họa rất rõ nét và sinh động của nhà thơ.
Ở loại bài thứ nhất, người ta thấy trong nhà thơ Hồ Chí Minh có nhà
báo Nguyễn Ái Quốc, hết sức sắc sảo trong bút pháp kí sự, phóng sự và
nghệ thuật châm biếm.
Ở loại bài thứ hai, ta lại thấy ở nhà thơ cách mạng sự tiếp nối truyền
thống thi ca lâu đời của phương Đông, của dân tộc, từ Lí Bạch, Đỗ Phủ…
đến Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến,…

Các trạng ngữ có vai trò gì trong việc
thể hiện trình tự lập luận của bài văn?

Công dụng của trạng ngữ
Nội dung
Xác định
hoàn cảnh,
điều kiện
diễn ra sự
việc nêu
trong câu.

Làm cho
nội dung
của câu
được đầy
đủ, chính
xác.

Hình thức

Nối
kết
các câu,
các đoạn.

Làm cho
đoạn văn,
bài văn
mạch lạc.

II.

Tách trạng ngữ
thành câu riêng

1
u
â
Người Việt Nam ngày naycó lí do đầy đủ rtvà
vững
chắc
c
g
ng
n
o
r
ạ
t
ữ
a
g
ỉnr tin tưởng
ó nữa
ạCnhgđể
c
để tự hào với tiếng nói của mình.TrVà
hơn
m
ậ
đ
g
n
i
n
o
u
r
â
t
c
c
á
à gữ
h
vn
k
vào tương lai của nó.
à
v
g
n
ố
i
?
g
u
ì
a
g
s
m
u
điể câ hau?
n
* Giống: Về ý nghĩa, cả 2 đều có quan hệ
như
nhau Trạng
với CNngữ
và để
VNtin(có
thể gộp
câu
* Khác:
tưởng
hơn 2vào
thành
câucủa
có nó
haiđã
trạng
chỉthành
mục một
đích:
tương1 lai
đượcngữ
tách
Người
Việt Nam ngày nay có lí do đầy đủ và
câu riêng.
vững chắc để tự hào với tiếng nói của mình
và để tin tưởng hơn vào tương lai của nó)

c
ệ
i
v
a
ủ
c
g
n
ụ
d
c
h
á
n
T
à
h
t
ữ
g
n
g
n
ạ
r
t
h
c
?
tá
ì
g
à
l
g
n
ê
i
câu r

Trạng ngữ ở
cuối câu có thể
tách thành câu
riêng, để:

n
ể
y
u
h
C ý

Th
tìn ể h
iệ n
h
xú hu n
c n ố n hữ
hấ g c ng
t đ ảm
ịn
h

Nhấn
mạnh
ý

Trường hợp tách trạng ngữ thành câu riêng nào
sau đây đúng? Vì sao?
Trường hợp 1
- Vì ốm mệt, Nam không ăn gì
cả, đã 2 ngày rồi.
- Vì ốm mệt, Nam không ăn gì
cả. Đã 2 ngày rồi.

Trường hợp 2

- Chị ấy nói với tôi bằng giọng
chân tình.
- Chị ấy nói với tôi. Bằng giọng
chân tình.

Trường hợp 1
- Vì ốm mệt, Nam không ăn gì
cả, đã 2 ngày rồi.
- Vì ốm mệt, Nam không ăn gì
cả. Đã 2 ngày rồi.

 Tách được, vì:
- Nhấn mạnh thời gian Nam
không ăn
- Giúp câu gọn và rõ nghĩa

Trường hợp 2
- Chị ấy nói với tôi bằng giọng
chân tình.
- Chị ấy nói với tôi. Bằng giọng
chân tình.

 Không tách
được, vì khi tách
câu không rõ nghĩa

III.

Luyện tập

HÁI TÁO
CÙNG BẠCH TUYẾT

CÁCH CHƠI
Một hôm, Bạch Tuyết vào rừng để hái táo chuẩn bị làm món tráng
miệng cho 7 chú lùn.
Em hãy giúp Bạch Tuyết hái táo bằng cách lựa các trái táo và trả lời
đúng các câu hỏi tương ứng để giúp Bạch Tuyết hái được táo vào giỏ
nhé!
Có 8 quả táo ứng với 8 câu hỏi.
Mỗi câu hỏi có thời gian suy nghĩ là 10 giây.

Nêu công dụng của trạng ngữ trong các đoạn trích sau đây:
Kết hợp những bài này lại, ta được chiêm ngưỡng một bức chân dung tinh
thần tự hoạ rất rõ nét và sinh động của nhà thơ.
Ở loại bài thứ nhất, người ta thấy trong nhà thơ Hồ Chí Minh có nhà báo
Nguyễn Ái Quốc, hết sức sắc sảo trong bút pháp kí sự, phóng sự và nghệ
thuật châm biếm.
Ở loại bài thứ hai, ta lại thấy ở nhà thơ cách mạng sự tiếp nối truyền
thống thi ca lâu đời của phương Đông, của dân tộc, từ Lí Bạch, Đỗ Phủ… đến
Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du, Nguyễn Khuyến,…

Trạng ngữ: Kết hợp những bài này lại; Ở loại bài thứ nhất;
Ở loại bài thứ hai
Công dụng: Bổ sung thông tin tình huống, liên kết các luận
cứ trong mạch lập luận của bài văn.  Rõ ràng, dễ hiểu

Nêu công dụng của trạng ngữ trong đoạn trích sau đây:
Đã bao lần bạn vấp ngã mà không hề nhớ. Lần đầu tiên chập
chững bước đi, bạn đã bị ngã. Lần đầu tiên tập bơi, bạn uống nước
và suýt chết đuối phải không? Lần đầu tiên chơi bóng bàn, bạn có
đánh trúng bóng không? Không sao đâu vì… […]. Lúc còn học phổ
thông, Lu-i Pa-xtơ chỉ là một học sinh trung bình. Về môn Hóa, ông
đứng hạng 15 trong số 22 học sinh của lớp.

Trạng ngữ: Đã bao lần; Lần đầu tiên chập chững bước đi;
Lần đầu tiên tập bơi; Lần đầu tiên chơi bóng bàn; Lúc còn học
phổ thông
Công dụng: Bổ sung thông tin tình huống, liên kết các luận
cứ trong mạch lập luận của bài văn. Rõ ràng, dễ hiểu.

Chỉ ra những trường hợp tách trạng ngữ thành câu
riêng trong các câu dưới đây. Nêu tác dụng của câu do
trạng ngữ tạo thành: Bố cháu đã hi sinh. Năm 72.

Năm 72  Nhấn mạnh thời điểm hi sinh của nhân vật

Chỉ ra những trường hợp tách trạng ngữ thành câu riêng
trong các câu dưới đây. Nêu tác dụng của câu do trạng ngữ
tạo thành: Bốn người lính đều cúi đầu, tóc xoã gối. Trong
lúc tiếng đờn vẫn khắc khoải vẳng lên những chữ đờn li
biệt, bồn chồn.

Trong lúc tiếng đờn vẫn khắc khoải vẳng lên những chữ đờn
li biệt, bồn chồn.  Làm nổi bật thông tin ở nòng cốt câu.

Đặt câu có trạng ngữ theo yêu cầu sau:
a/ Chứa 1 trạng ngữ chỉ thời gian.
b/ Chứa 2 trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn.
c/ Chứa 3 trạng ngữ chỉ thời gian, nơi chốn, phương tiện/ cách thức.

VD: a/

Trong các câu sau, câu nào có TRN có thể tách thành 1 câu riêng?
a/ Bảo tàng Hồ Chí Minh được khởi công vào ngày 31/8/1985.
b/ Nằm ở độ cao trung bình 1500m so với mực nước biển, thị trấn
Sa Pa có khi hậu cận nhiệt đới ẩm, ôn hòa.
c/ Hệ thống giáo dục cần phải được đổi mới, để đáp ứng nhu cầu
về nhân lực cho sự nghiệp công nghiệp hóa và phát triển đất
nước.

THẦY CÔ NHẬP CÂU TRẢ LỜI VÀO ĐÂY

Từ in đậm trong câu sau là trạng ngữ hay bổ
ngữ? Vì sao?
“Mặt trời nhô lên sau rặng tre.”

THẦY CÔ NHẬP CÂU TRẢ LỜI VÀO ĐÂY

Từ in đậm trong câu sau là trạng ngữ hay bổ
ngữ? Vì sao?
“Vụ lúa hè thu đang đứng trước nguy cơ mất
trắng vì nắng hạn.”

THẦY CÔ NHẬP CÂU TRẢ LỜI VÀO ĐÂY

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

 Vẽ SĐTD hệ thống lại nội
dung bài học
 Hoàn thiện BT3 (SGK-tr46)
vào vở
 Soạn bài: Cách làm bài văn lập
luận chứng minh

Cảm ơn các em!
Chúc các em học
tốt!