KHỞI
ĐỘNG

NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA

Luật chơi:
- Có 6 câu hỏi, mỗi câu hỏi có thời gian trả
lời là 10 giây
- Các nhóm ghi câu trả lời vào bảng nhóm
của mình.
- Trả lời đúng 1 câu sẽ được 10 điểm

NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA
Câu 1

Dòng sông nào dài nhất
châu Phi?
Đáp án
Sông Nin

Hình 1. Bản đồ tự nhiên Châu Phi

NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA
Câu 2

Hồ lớn nhất châu Phi?

Đáp án

Hồ Vich-to-ri-a

Hình 1. Bản đồ tự nhiên Châu Phi

NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA
Câu 3

Châu Phi có diện tích lớn
thứ mấy trên thế giới?
Đáp án

Thứ 3

Hình 1. Bản đồ tự nhiên Châu Phi

NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA
Câu 4

Đặc điểm đường bờ biển
châu Phi ?
Đáp án

Ít bị cắt xẻ

Hình 1. Bản đồ tự nhiên Châu Phi

NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA
Câu 5

Hình dạng châu Phi?

Đáp án

Dạng hình khối

Hình 1. Bản đồ tự nhiên Châu Phi

NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA
Câu 6

Châu Phi nằm trong môi
trường nào?
Đáp án

Đới nóng

Hình 1. Bản đồ tự nhiên Châu Phi

Bài
BÀI 97

THIÊN NHIÊN CHÂU PHI. (TT)

b. Khí hậu
AI NHANH HƠN
Dựa vào hình 9.2 và thông tin trong
bài, em hãy:
- Nêu tên các đới khí hậu ở châu Phi?
- Nhận xét đặc điểm chung của khí
hậu châu Phi?
HĐ: cặp đôi
Thời gian ( 2 phút)
Hình 9.2. Bản đồ khí hậu châu Phi

b. Khí hậu
- Các đới khí hậu ở châu Phi:
+ Đới khí hậu xích đạo
+ Đới khí hậu cận xích đạo
+ Đới khí hậu nhiệt đới
+ Đới khí hậu cận nhiệt
- Đặc điểm khí hậu ở châu Phi:

+ Khí hậu khô nóng bậc nhất thế
giới, nhiệt độ trung bình năm trên
200 C, lượng mưa thấp.
+ Các đới khí hậu phân bố gần như
đối xứng nhau qua Xích đạo.

Hình 9.2. Bản đồ khí hậu châu Phi

TỚ LÀ CHUYÊN GIA KHÍ HẬU
 Làm việc theo cặp
 Thời gian: 3 phút

 Vì sao Châu Phi là châu lục nóng
và khô?
 Nguyên nhân hình thành các
hoang mạc, kể tên các hoang mạc
ở châu Phi?
 Trình bày đặc điểm của các đới
khí hậu ở châu Phi ?
Hình 9.2. Bản đồ khí hậu châu Phi

 Phần lớn lãnh thổ nằm giữa
hai chí tuyến nên châu Phi là
châu lục nóng. Nhiệt độ trung
bình trên 200 C.
 Lãnh thổ rộng lớn, dạng khối,
đường bờ biển ít bị cắt xẻ nên
ảnh hưởng của biển không
vào sâu đất liền =>châu Phi
là lục địa khô
Ảnh hưởng của dòng biển lạnh
=> Hình thành nhiều hoang mạc

Hoang mạc Xa ha ra

Ảnh vệ tinh hoang mạc Xa ha ra

2

Đặc điểm tự nhiên

b. Khí hậu

- Khí hậu khô nóng bậc nhất thế giới, nhiệt độ trung
bình năm trên 200 C, lượng mưa thấp.
- Các đới khí hậu phân bố gần như đối xứng nhau
qua xích đạo.

c. Sông, hồ
AI NHANH HƠN
Dựa vào hình 9.1 và thông tin trong bài,
em hãy.
- Nêu tên các sông và hồ chính ở châu Phi.
Xác định vị trí các sông và hồ lớn trên bản
đồ.
- Nhận xét đặc điểm mạng lưới sông, hồ ở
châu Phi.
- Sông ngòi châu Phi mang lại cho con người
những giá trị nào?
 Làm việc CẶP ĐÔI
 Thời gian: 3 PHÚT

Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

s. Nin

+ Sông Nin: nằm ở phía đông
bắc châu Phi, đổ ra biển Địa
Trung Hải.

Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

s. Nin

ê
gi

an
ê-g

Ni
s.

-n
Xê
s.

+ Sông Ni-giê và Xê-nê-gan:
nằm ở phía tây bắc châu Phi, đổ
ra vịnh Ghi- nê.

Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

ô

s. C

ôn
gG

ê
gi

an
ê-g

Ni
s.

-n
Xê
s.

s. Nin

+ Sông Công-gô: nằm ở Trung
Phi, đổ ra Đại Tây Dương.

Congo là con sông ở miền Tây Trung Phi, dài thứ 2 ở châu Phi
(sau sông Nile) và là một trong những con sông dài nhất thế
giới,có lưu vực và lượng nước lớn nhất thế giới.

Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

ô

s. C

ôn
gG

ê
gi

an
ê-g

Ni
s.

-n
Xê
s.

s. Nin

+ Sông Dăm-be-đi: nằm ở Nam Phi,
đổ ra Ấn Độ Dương.

s. Dăm-be-đi

S. Dăm-be-đi dài thứ 4 ở châu Phi
Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

+ Hồ Vích-to-ri-a: nằm ở sơn
nguyên Đông Phi.

Victoria là hồ nước ngọt lớn nhất châu Phi
và thứ nhì thế giới
Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

+ Hồ Sát: nằm ở bồn địa Sát.
+ Hồ Tan-ga-ni-ca
+ Hồ Ni-at-xa

Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

+ Hồ Sát: nằm ở bồn địa Sát.
+ Hồ Tan-ga-ni-ca
+ Hồ Ni-at-xa

Hình 1. Bản đồ tự nhiên Châu Phi

c. Sông, hồ
+ Mạng lưới sông ngòi phân bố
không đều, tùy thuộc vào lượng
mưa.
+ Có nhiều hồ lớn: là nguồn cung cấp
nước ngọt và thủy sản quan trọng
cho người dân.

Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

d. Các môi trường tự nhiên

Quan
sát
hình
4,em
hãy
Nhận xét sự phân bố của
cho
biết
Châu
phi
có
các
các môi trường, giải thích vì
kiểulạimôi
sao
có trường
sự phânnào?
bố đó?
+ Môi trường xích đạo.
+ Môi trường nhiệt đới.
+ Môi trường cận nhiệt.
+ Môi trường hoang mạc.
Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở Châu Phi

TÔI TÀI GIỎI- BẠN CŨNG THẾ
 Quan sát bản đồ, SGK, hoàn thành phiếu học tập
 Làm việc theo cặp
 Cặp nhanh nhất được điểm cộng
Môi trường

Xích đạo
Nhiệt đới
Hoang mạc
Cận nhiệt
Địa Trung Hải

Phân bố

(xác định trên hình 4)

Khí hậu

(xác định trên hình
4)

Nhóm 1,5 : Xích đạo
Nhóm 2, 6: Nhiệt đới
Nhóm 3, 7: Hoang mạc
Nhóm 4, 8: Cận nhiệt Địa
Trung Hải

Sinh vật
(thực vật và
động vật)

Sông
ngòi

Đất

MT xích đạo ẩm
 Phân bố: Bồn Địa Công Gô,  Vịnh Ghinê
 Khí hậu nóng và ẩm điều hoà
 Sinh vật: Rừng rậm xanh quanh năm

 Sông ngòi: mạng lưới dày đặc, nhiều
nước quanh năm.
Đất: màu mỡ, thuận lợi phát triển nông
nghiệp.

Hình 4. Bản
cácBản
môiđồ
trường
tự nhiên
Hìnhđồ9.1.
tự nhiên
châu ở
PhiChâu Phi

MT nhiệt đới
Phân bố: Hai bên xích đạo
 Khí hậu: Có sự phân hoá ra mùa mưa và
mùa khô rõ rệt
Sinh vật: Rừng thưa, xa van cây bụi,
động vật ăn cỏ, ăn thịt
 Sông ngòi: Lưu lượng nước khá lớn nhưng
thay đổi theo mùa .
 Đất: đất đỏ vàng là chủ yếu, có thể khai thác
tốt cho nông nghiệp nếu đảm bảo được
nước tưới.

Hình 4. Bản
cácBản
môiđồ
trường
tự nhiên
Hìnhđồ9.1.
tự nhiên
châu ở
PhiChâu Phi

MT hoang mạc
 Phân bố: Khu vực chí tuyến (hoang
mạc Xa ha ra,  Ca-la-ha-ri và Na- míp).
 Khí hậu khắc nghiệt, mưa ít, biên độ nhiệt
chênh lệch giữa ngày và đêm lớn.
 Sinh vật: Động thực vật nghèo nàn
 Sông ngòi: kém phát triển

Hình 4. Bản đồ các môi trường tự nhiên ở Châu Phi

HOANG MẠC XA-HA-RA

Đây là nơi nóng nhất trên trái đất, có nơi nóng đến 57,7 0C. Với diện tích 9 triệu
km2, hoang mạc Xa-ha-ra chạy dài 5.000 km từ đông sang tây Phi. Chỉ có 2% diện
tích là ốc đảo

Những đợt gió mạnh thường gây ra bão cát và những đợt “bụi quỷ”, đảo lộn hoàn toàn
cuộc sống của con người. Một nửa diện tích sa mạc Xa-ha-ra có lượng mưa dưới 20
mm/năm trong khi phần còn lại dưới 100 mm/năm biến nơi đây thành vùng đất khắc
nghiệt nhất hành tinh.

Hoang mạc Na-mip: bầu trời xanh ngắt trải rộng, nổi bật, trên đó là những đụn cát
lớn màu nâu sẫm, sừng sững dưới cái nắng của hoang mạc rực lửa.

Hạn hán ở Châu Phi

MT cận nhiệt
 Phân bố: Cực bắc (Dãy At-lat) và cực
nam (Dãy Đrê Kenbec) châu Phi
Khí hậu: Mùa đông ấm, ẩm và mưa
nhiều; mùa hạ nóng, khô.
Sinh vật: Rừng cây bụi lá cứng.
Mạng lưới sông ít phát triển.

Hình 4. Bản
cácBản
môiđồ
trường
tự nhiên
Hìnhđồ9.1.
tự nhiên
châu ở
PhiChâu Phi

d. Các môi trường tự nhiên
Môi trường

Phân bố
(xác định trên hình 4)

Xích đạo

Bồn Địa Công Gô, 
  Vịnh Ghinê

Nhiệt đới

Hai bên xích đạo

Có sự phân hoá ra mùa mưa
và mùa khô rõ rệt

Hoang mạc

Hoang mạc Xa ha
ra,  Ca-la-ha-ri và
Na- míp

Rừng thưa xavan cây bụi, 
động vật ăn cỏ và ăn thịt

Khắc nghiệt, mưa ít, biên
độ nhiệt chênh lệch giữa
ngày và đêm lớn.

Nghèo nàn

Cận nhiệt
Cực bắc (Dãy At-lat) và
cực nam (Dãy Đrê
Địa Trung Hải
Kenbec) Châu Phi

Khí hậu
(xác định trên hình 4)

nóng và ẩm điều hoà

Mùa đông ấm, ẩm và mưa
nhiều; mùa hạ nóng, khô.

Sinh vật
(thực vật và động vật)

Rừng rậm xanh quanh năm

Rừng cây bụi lá cứng

LUYỆN TẬP
VÀ VẬN DỤNG

Câu 1. Đới khí hậu cận nhiệt nằm ở?
A

Rìa phía bắc châu Phi

B

Rìa phía nam châu Phi

C

Cả A và B đều đúng

D

Cả A và B đều sai

Câu 2. Châu Phi có khí hậu nóng là do?
A

Đại bộ phận lãnh thổ nằm giữa 2 đường chí tuyến

B

Đại bộ phận lãnh thổ nằm ngoài 2 đường chí tuyến

C

Ảnh hưởng của dòng biển nóng chảy ven bờ

D

Có nhiều hoang mạc

Câu 3. Thảm thực vật chủ yếu ở môi trường xích đạo
của châu Phi là
A

rừng lá cứng

B

rừng thưa

C
D

rừng thường xanh
đồng cỏ

Câu 4. Các dạng địa hình chủ yếu ở châu Phi?
A

Núi cao và đồng bằng

B

Đồng bằng và bồn địa

C

Núi cao và bồn địa

D

Sơn nguyên và bồn địa

Câu 5. Môi trường tự nhiên chiếm diện tích lớn
nhất ở châu Phi?
A

Cận nhiệt

B

Hoang mạc

C

Xích đạo ẩm

D

Nhiệt đới

LUYỆN TẬP
Cho biểu đồ nhiệt độ, lượng mưa của hai trạm khí tượng sau:

Hình 9. Biểu đồ nhiệt độ,lượng mưa hai trạm khí tượng của châu Phi

a. Dựa vào hình 9.2, cho biết hai trạm khí tượng trên thuộc đới khí hậu nào?
b. Ở mỗi trạm khí tượng, em hãy cho biết:
- Nhiệt độ tháng cao nhất, nhiệt độ tháng thấp nhất vào những tháng nào. 
- Tổng lượng mưa năm, tháng có lượng mưa cao nhất, tháng có lượng mưa
thấp nhất.

Nhiệt độ, lượng mưa tại các trạm khí tượng
Tiêu chí
Trạm Ba-ta
Trạm Kêp-tao
Nhiệt độ
Nhiệt độ tháng cao nhất
Nhiệt độ tháng thấp
nhất
Tổng lượng mưa năm
Tháng có lượng mưa
cao nhất
Tháng có lượng mưa
thấp nhất

 

 

Cho biểu đồ nhiệt độ, lượng mưa của hai trạm khí tượng sau:

Hình 9. Biểu đồ nhiệt độ,lượng mưa hai trạm khí tượng của châu Phi

a. Trạm Ba-ta thuộc đới khí hậu xích đạo.
- Trạm Kêp-tao thuộc đới khí hậu cận nhiệt.
Nguyên nhân: nhiệt độ chênh lệch giữa mùa đông và mùa hạ
lớn lượng mưa trung bình năm thấp.

Nhiệt độ, lượng mưa tại các trạm khí tượng
Tiêu chí
Nhiệt độ

Trạm Ba-ta
 

Trạm Kêp-tao
 

Nhiệt độ tháng cao nhất

26oC (tháng 2)

20oC (tháng 1, 2)

Nhiệt độ tháng thấp
nhất
Tổng lượng mưa năm

24oC (tháng 7)

11oC (tháng 7)

2 234 mm

615 mm

Tháng có lượng mưa
cao nhất
Tháng có lượng mưa
thấp nhất

Tháng 10 (460 mm)

Tháng 6 (80 mm)

Tháng 7 (20 mm)

Tháng 11 (30 mm)

Vì sao mạng lưới sông, hồ ở
châu Phi phân bố không đều?
- Châu Phi có nhiệt độ trung bình cao
nhất thế giới, thiên nhiên thuộc nhiều
kiểu môi trường của đới nóng (xích
đạo, nhiệt đới, hoang mạc và cận
nhiệt) và mỗi kiểu môi trường lại có
nhiệt độ và lượng mưa khác nhau.
- Trong khi đó, lượng nước sông hồ
chủ yếu phụ thuộc vào chế độ mưa
=> sông, ngòi phân bố không đều.

Hình 9.1. Bản đồ tự nhiên châu Phi

TÔI LÀ NHÀ ĐỊA LÍ TÀI BA
Em hãy sưu tầm hình ảnh và viết đoạn văn
(khoảng 150 chữ) giới thiệu một di sản thiên
nhiên hoặc một vườn quốc gia ở châu Phi.

Sếu vương miện xám

1

Dặn
dò

Xem lại bài đã học

2
3

Hoàn thành bài tập SBT
Chuẩn bị bài 30: Kinh tế Châu Phi.