LỊCH SỬ VIỆT NAM TỪ NGUỒN GỐC ĐẾN THẾ KỶ X
Chương I: BUỔI ĐẦU LỊCH SỬ NƯỚC TA
Phần hai
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
? Đọc thông tin SGK, quan sát lược đồ, Em hãy cho biết thời xa xưa, nước ta là một vùng đất như thế nào?
- Thời xa xưa, nước ta là một vùng rừng núi rậm rạp với nhiều hang động, mái đá, nhiều sông suối, có vùng ven biển dài, khí hậu 2 mùa nóng lạnh rõ rệt, thuận lợi cho cuộc sống của cây cỏ, muông thú và con người. Cảnh quan thiên nhiên đó rất cần thiết đối với người nguyên thuỷ
? Với điều kiện thiên nhiên đó sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho sự sinh sống nào?
- Điều kiện tự nhiên:
+ Thuận lợi cho sự sinh sống của cỏ, cây, muong thú, con người.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
- Điều kiện tự nhiên:
+ Thuận lợi cho sự sinh sống của cỏ, cây, muong thú, con người.
? Tại sao thực trạng cảnh quan đó lại rất cần thiết đối với người nguyên thuỷ?
- Vì cuộc sống của người nguyên thuỷ sống chủ yếu dựa vào thiên nhiên.
? Người Tối cổ là người như thế nào?
- Sống cách đây 3-4 triệu năm, biết đi bằng 2 chi sau, dùng hai chi trước để cầm nắm. biết sử dụng những hòn đá, cành cây làm công cụ . Còn dấu tích của loài vượn; trán thấp, mày nổi cao, xương hàm choài ra phía trước…. người có lớp lông bao phủ…
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
- Điều kiện tự nhiên:
+ Thuận lợi cho sự sinh sống của cỏ, cây, muong thú, con người.
? Các nhà khảo cổ đã phát hiện được những dấu tích gì của người tối cổ trên đất nước ta?
- Dấu tích
- Răng của người tối cổ
Thẩm Khuyên
Thẩm Hai
Lược đồ: Một số di chỉ khảo cổ ở Việt Nam
- Các hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn)
? Răng của người tối cổ được tìm thấy ở địa điểm nào?
H18_Răng của Người tối cổ ở Hang Thẩm Hai (Lạng Sơn)
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
- Điều kiện tự nhiên:
+ Thuận lợi cho sự sinh sống của cỏ, cây, muong thú, con người.
- Dấu tích
+ Răng của người tối cổ (ở các hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn)
- Những chiếc răng này nằm trong lớp đất chứa nhiều than, xương động vật cổ cách đây 40 - 30 vạn năm, những chiếc răng này vừa có đặc điểm của răng người lại có cả đặc điểm của răng vượn, vì họ còn ăn sống nuốt tươi. (vì vậy người ta thường gọi người tối cổ là người vượn )
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
- Điều kiện tự nhiên:
+ Thuận lợi cho sự sinh sống của cỏ, cây, muong thú, con người.
- Dấu tích
+ Răng của người tối cổ (ở các hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn)
? Công cụ đá các nhà khảo cổ phát hiện ở đâu?
+ Công cụ đá ghè đẽo ở Núi Đọ, Quan Yên (Thanh Hoá) Xuân Lộc (Đồng Nai)
Núi Đọ
Xuân Lộc
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
- Điều kiện tự nhiên:
+ Thuận lợi cho sự sinh sống của cỏ, cây, muong thú, con người.
- Dấu tích
+ Răng của người tối cổ (ở các hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn)
+ Công cụ đá ghè đẽo ở Núi Đọ, Quan Yên (Thanh Hoá) Xuân Lộc (Đồng Nai)
Niên đại của hiện vật giúp em biết Người tối cổ có mặt trên đất nước ta cách đây khoảng thời gian bao lâu?

- Người tối cổ có mặt trên đất nước ta cách đây khoảng 30-40 vạn năm.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
- Điều kiện tự nhiên:
+ Thuận lợi cho sự sinh sống của cỏ, cây, muong thú, con người.
- Dấu tích
+ Răng của người tối cổ (ở các hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn)
+ Công cụ đá ghè đẽo ở Núi Đọ, Quan Yên (Thanh Hoá) Xuân Lộc (Đồng Nai)
H19_ Rìu đá núi Đọ (Thanh Hóa)
? Qua quan sát em có nhận xét gì về công cụ đá của người tối cổ?
- Là công cụ đá ghè đẽo qua loa có 1 đầu gần tròn để cầm, đầu kia nhọn, sắc nhưng còn nặng cho nên chủ yếu dùng để chặt và đập.
- Người tối cổ có mặt trên đất nước ta cách đây khoảng 30-40 vạn năm.
Thẩm Khuyên
Thẩm Hai
Núi Đọ
Xuân Lộc
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
Lược đồ: Một số di chỉ khảo cổ ở Việt Nam
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
- Điều kiện tự nhiên:
+ Thuận lợi cho sự sinh sống của cỏ, cây, muong thú, con người.
- Dấu tích
+ Răng của người tối cổ (ở các hang Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn)
+ Công cụ đá ghè đẽo ở Núi Đọ, Quan Yên (Thanh Hoá) Xuân Lộc (Đồng Nai)
? Quan sát trên lược đồ và 1 số di tích khảo cổ ở Việt Nam, em có nhận xét gì về địa điểm sinh sống của người tối cổ?
- Người tối cổ sinh sống trên khắp đất nước từ Bắc đến Nam nhưng tập chung chủ yếu ở Bắc bộ và Bắc trung bộ
? Với những dấu tích của người tối cổ tìm thấy ở đất nước ta đã chứng tỏ điều gì?
=> Trên đất nước ta từ xa xưa đã có con người sinh sống - người tối cổ.
- Người tối cổ có mặt trên đất nước ta cách đây khoảng 30-40 vạn năm.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
? Nguyên nhân nào người tối cổ dần chuyển thành người tinh khôn trên đất nước ta?
- Trải qua hàng chục vạn năm lao động, Những người tối cổ đã mở rộng dần vùng sinh sống ra nhiều nơi.
? Di tích nào chứng tỏ điều đó?
Thẩm ồm (Nghệ An)
Hang hùm (Yên Bái)
Thung Lang (Ninh Bình)
Kéo Lèng (Lạng Sơn)
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
Giai đoạn đầu của Người tinh khôn cách đây khoảng thời gian bao lâu?

BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
- Khoảng 3-2 vạn năm trước đây, Người tối cổ chuyển thành Người tinh khôn.
? Nhắc lại người tinh khôn là người ntn?
- Có cấu tạo cơ thể như người ngày nay, xưởng cốt nhỏ, bàn tay nhỏ khéo léo, ngón tay linh hoạt, trán cao, mặt phẳng, cơ thể gọn, trên người không còn lớp lông mỏng, thể tích não phát triển. (1450 cm3)
Dấu tích của Người tinh khôn ở giai đoạn đầu được tìm thấy ở đâu?

BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
- Khoảng 3-2 vạn năm trước đây, Người tối cổ chuyển thành Người tinh khôn.
- Dấu tích được tìm thấy ở mái đá Ngườm (Thái Nguyên), Sơn Vi (Phú Thọ)... Lai Châu, Sơn La, Bắc Giang, Thanh Hoá, Nghệ An.
Thái Nguyên
Sơn Vi
(Phú Thọ)
Thanh Hóa
Nghệ An
Lai Châu
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
- Khoảng 3-2 vạn năm trước đây, Người tối cổ chuyển thành Người tinh khôn.
- Dấu tích được tìm thấy ở mái đá Ngườm (Thái Nguyên), Sơn Vi (Phú Thọ)... Lai Châu, Sơn La, Bắc Giang, Thanh Hoá, Nghệ An.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
- Khoảng 3-2 vạn năm trước đây, Người tối cổ chuyển thành Người tinh khôn.
- Dấu tích được tìm thấy ở mái đá Ngườm (Thái Nguyên), Sơn Vi (Phú Thọ)... Lai Châu, Sơn La, Bắc Giang, Thanh Hoá, Nghệ An.
H20_Công cụ chặt ở Nậm Tun (Lai Châu)
? Công cụ lao động chủ yếu của họ là gì?
- Công cụ chủ yếu là những chiếc rìu bằng hòn cuội, ghè đẽo thô sơ, có hình thù rõ ràng.
H20_Công cụ chặt ở Nậm Tun (Lai Châu)
H19_ Rìu đá núi Đọ (Thanh Hóa)
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
- Khoảng 3-2 vạn năm trước đây, Người tối cổ chuyển thành Người tinh khôn.
- Dấu tích được tìm thấy ở mái đá Ngườm (Thái Nguyên), Sơn Vi (Phú Thọ)... Lai Châu, Sơn La, Bắc Giang, Thanh Hoá, Nghệ An.
- Công cụ chủ yếu là những chiếc rìu bằng hòn cuội, ghè đẽo thô sơ, có hình thù rõ ràng.
? Em hãy so sánh công cụ hình 20 với công cụ của người tối cổ ở hình 19 có gì giống và khác nhau?
- Giống: Vẫn là công cụ chế tác đá, hình thức ghè đẽo thô sơ.
- Khác: Tiến bộ công cụ đá của người tinh khôn ở giai đoạn đầu hình thù rõ ràng hơn.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
- Khoảng 3-2 vạn năm trước đây, Người tối cổ chuyển thành Người tinh khôn.
- Dấu tích được tìm thấy ở mái đá Ngườm (Thái Nguyên), Sơn Vi (Phú Thọ)... Lai Châu, Sơn La, Bắc Giang, Thanh Hoá, Nghệ An.
- Công cụ chủ yếu là những chiếc rìu bằng hòn cuội, ghè đẽo thô sơ, có hình thù rõ ràng.
? Em có nhận xét gì về người tinh khôn ở giai đoạn đầu?
- Đã có 1 bước tiến về công cụ lao động và dự xuất hiện của người tinh khôn, đánh dấu bước chuyển biến trong xã hội của người nguyên thuỷ trên đất nước ta. Đó là giai đoạn phát triển của người tinh khôn.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
3/ Giai đoạn phát triển của người tinh khôn có gì mới.
Giai đoạn phát triển của
Người tinh khôn cách đây
khoảng thời gian bao lâu?

- Khoảng 12.000 đến 4.000 năm trước đây.
Dấu tích của Người tinh khôn
ở giai đoạn phát triển được
tìm thấy ở đâu?

- Dấu tích được tìm thấy ở Hoà Bình, Bắc Sơn (Lạng sơn), Quỳnh Văn (Nghệ An), Hạ Long (Quảng Ninh), Bàu Tró (Quảng Bình)
Hoà Bình
Bắc Sơn
Quỳnh Văn
Hạ Long
Bàu Tró
Em hãy xác định những địa điểm tìm thấy dấu tích của Người tinh khôn ở giai đoạn phát triển trên lược đồ?
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
3/ Giai đoạn phát triển của người tinh khôn có gì mới.
- Dấu tích được tìm thấy ở Hoà Bình, Bắc Sơn (Lạng sơn), Quỳnh Văn (Nghệ An), Hạ Long (Quảng Ninh), Bàu Tró (Quảng Bình)
- Khoảng 12.000 đến 4.000 năm trước đây.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
1/ Những dấu tích của người tối cổ được tìm thấy ở đâu.
2/ Ở giai đoạn đầu người tinh khôn sống như thế nào?
3/ Giai đoạn phát triển của người tinh khôn có gì mới.
H21_ Rìu đá Hoà Bình
H22_ Rìu đá Bắc Sơn
H23_ Rìu đá Hạ Long
? Qua quan sát em hãy so sánh công cụ hình 21,22,23 với công cụ hình 20? Em có nhận xét gì về những công cụ này?
H20_Công cụ chặt ở Nậm Tun (Lai Châu)
- Ở thời kỳ đầu của người tinh khôn, công cụ tiêu biểu là những hòn cuội được ghè đẽo ở rìa cạnh, loại ghè 1 mặt chiếm đa số và phần lớn là công cụ chặt, nạo.
- Vậy ở giai đoạn phát triển của người tinh khôn => công cụ đá phong phú, đa dạng hơn, hình thù gọn, đã biết mài ở lưỡi cho sắc bén, tay cầm dễ cầm hơn.
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
3/ Giai đoạn phát triển của người tinh khôn có gì mới.
- Dấu tích được tìm thấy ở Hoà Bình, Bắc Sơn (Lạng sơn), Quỳnh Văn (Nghệ An), Hạ Long (Quảng Ninh), Bàu Tró (Quảng Bình)
- Khoảng 12.000 đến 4.000 năm trước đây.
? Điểm mới của các công cụ đá trong giai đoạn này là gì?
- Công cụ đá cải tiến với nhiều loại (đá phong phú, đa dạng)
+ Công cụ đá được mài ở lưỡi như rìu ngắn, rìu có vai, bằng xương, sừng
? Ngoài công cụ mài lưỡi, người tinh khôn còn có những công cụ gì mới?
+ Lưỡi cuốc đá
+ Đồ gốm
BÀI 8 -TIẾT 8: THỜI NGUYÊN THUỶ TRÊN ĐẤT NƯỚC TA
3/ Giai đoạn phát triển của người tinh khôn có gì mới.
- Dấu tích được tìm thấy ở Hoà Bình, Bắc Sơn (Lạng sơn), Quỳnh Văn (Nghệ An), Hạ Long (Quảng Ninh), Bàu Tró (Quảng Bình)
- Khoảng 12.000 đến 4.000 năm trước đây.
- Công cụ đá cải tiến với nhiều loại (đá phong phú, đa dạng)
+ Công cụ đá được mài ở lưỡi như rìu ngắn, rìu có vai, bằng xương, sừng
+ Lưỡi cuốc đá
+ Đồ gốm
? Tại sao lại có sự tiến bộ đó?
- Trải qua quá trình lao động kiếm sống, người tinh khôn đã có những cải tiến trong chế tác công cụ lao động và dần phát minh ra công cụ mới.
? Theo em, giai đoạn này người tinh khôn có điểm gì mới?
- Chỗ ở lâu dài, ổn định hơn (10,000năm)
- Xuất hiện các loại hình công cụ mới, đặc biệt là đồ gốm.
? Công cụ mới xuất hiện có giá trị và tác dung gì?
- Tác dụng: mở rộng sản xuất, nâng cao dần cuộc sống.
SƠ KẾT BÀI HỌC
Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam.
Hồ Chí Minh
Những dấu tích của người tối cổ trên đất nước ta chứng tỏ nước ta là một trong những quê hương của loài người.
Những cố gắng và sáng tạo trong chế tác công cụ vừa tạo điều kiện mở rộng sản xuất, vừa nâng cao dần cuộc sống.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
1) Lập bảng các giai đoạn phát triển của người nguyên thủy ở Việt Nam.
30-40 vạn năm
3 - 2 vạn năm
12000-4000 năm
Hoà Bình, Bắc Sơn (Lạng sơn), Quỳnh Văn (Nghệ An), Hạ Long (Quảng Ninh), Bàu Tró (Quảng Bình)...
Hang Thẩm Hai, Thẩm Khuyên (Lạng sơn); Núi Đọ (Thanh Hoá); Xuân Lộc (Đồng Nai)...
Mái đá Ngườm (Thái Nguyên), Sơn Vi (Phú Thọ)...
Công cụ đá với kỹ thuật mài ở lưỡi
Những chiếc rìu đá cuội, ghè đẽo thô sơ, có hình thù rõ ràng.
Công cụ đá ghè đẽo thô sơ
2) Quan sát các hình 19, 22, 23, em hãy nhận xét: rìu mài lưỡi tiến bộ hơn rìu ghè đẽo như thế nào?
BÀI TẬP CỦNG CỐ
H19_ Rìu đá núi Đọ (Thanh Hóa)
H22_ Rìu đá Bắc Sơn
H23_ Rìu đá Hạ Long
a) Hình thù rõ ràng
b) Lưỡi rìu sắt hơn
c) Có hiệu quả lao động hơn
CÔNG VIỆC VỀ NHÀ
- Học bài
- Chuẩn bị bài 9 theo các câu hỏi hướng dẫn của SGK, tr.27, 28, 29.
ĐỜI SỐNG CỦA NGƯỜI NGUYÊN THỦY TRÊN ĐẤT NƯỚC TA