Thực hành một số phép tu từ ngữ âm
I. TẠO NHỊP ĐIỆU VÀ ÂM HƯỞNG CHO CÂU.
Bài 1:
Hai vế câu mở đầu dài; nhịp điệu dàn trải, thể hiện cuộc đấu tranh từng thời kì của dân tộc.
Vế sau: dồn dập, ngắn gọn, mạnh mẽ để khẳng định quyền độc lập.
Sự dụng biện pháp điệp từ, điệp ngữ, lặp cấu trúc, sử dụng thanh B – T rất hiệu quả.
Bài 2:
Phép điệp:
+ Điệp từ ngữ: ai có - thì dùng
+ Lặp cú pháp: ai có … dùng gươm.
Phép đối xứng: đàn ông >< đàn bà.
người già >< người trẻ
súng >< gươm.
Vần: bà – già.
Nhịp: ngắn gọn, mạnh mẽ.
 Âm hưởng mạnh mẽ, thúc giục, lôi cuốn.
Bài 3:
Nhịp điệu: ngắt nhịp ngắn gọn, mạnh mẽ.
Âm hưởng:
+ Điệp từ: giữ, tre.
+ Liệt kê: mái nhà tranh, đồng lúa chín.
+ Lặp cú pháp: tre, anh hùng.
+ Nhân hóa: tre chống lại sắt thép, giữ nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín…
Cây tre là biểu tượng của sức sống mãnh liệt, gắn liền với con người Việt Nam.
II. ĐIỆP ÂM, ĐIỆP VẦN, ĐIỆP THANH
Bài 1:
Dưới trăng quyên đã gọi hè
Đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông.
Điệp âm “l”: Gợi tả mùa hè sinh động, hoa lựu nở đỏ rực lúc ẩn, lúc hiện.
b. Làn ao lóng lánh bóng trăng loe.
Điệp âm “l”: Trăng soi mặt nước chao động lung linh theo làn nước.
Bài 2:
Lá bàng đang đỏ ngọn cây.
Sếu giang mang lạnh đang bay ngang trời.
Mùa đông còn hết em ơi
Mà con én đã gọi người sang xuân.
Vần “ang” tạo âm hưởng mênh mang gợi tả sự xao xuyến của phút giây giao mùa.
Điệp vần.
Bài 3:
Dốc lên khúc khuỷu dốc thăm thẳm.
Heo hút cồn mây súng ngửi trời.
Ngàn thước lên cao ngàn thước xuống.
Nhà ai Pha Luông mưa xa khơi.
3 câu đầu nhiều thanh trắc, từ láy: khúc khuỷu, thăm thẳm, heo hút.
Nhân hóa: súng ngửi trời.
Phép đối: Ngàn thước lên cao >< ngàn thước xuống.
Lặp từ: dốc, ngàn thước.
Âm hưởng thơ gợi tả cái hiểm trở, đáng sợ ( 3 câu đầu), cái mênh mang xa vắng ( câu cuối).