THÂN MẾN C
H

ÀO CÁC

EM H Ọ C S I N
H Đ Ế N V ỚI
BÀI HỌC MỚ
I!

KHỞI ĐỘNG
Bằng hiểu biết của mình, em hãy tìm một câu văn hoặc câu thơ
có sử dụng biện pháp tu từ đảo ngữ và nêu tác dụng của nó.
“thăm thẳm” lên
Ví dụ:

trước “rừng sâu”
Tìm nơi thăm thẳm rừng sâu

Bập bùng hoa chuối, trắng màu hoa ban.

“bập bùng” lên
trước “hoa chuối”

• Không gian hoang vắng, nguyên sơ của rừng già.

“trắng” lên trước

• Hoa chuối đỏ rực như lửa và sắc trắng hoa ban

“hoa ban”

ngập tràn khu rừng trở thành điểm nhấn ấn tượng.

Bài 2: Vẻ đẹp cổ điển

Thực hành tiếng Việt

BIỆN PHÁP TU TỪ ĐẢO NGỮ

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. ÔN TẬP KIẾN THỨC
1. Đặc điểm của biện pháp tu từ đảo ngữ
2. Tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ

II. LUYỆN TẬP

Dựa vào kiến thức đã học và trả lời các câu hỏi sau:
• Biện pháp tu từ đảo ngữ có đặc điểm gì?
• Tác dụng của việc sử dụng biện pháp tu từ đảo ngữ là gì?

1. Đặc điểm của biện pháp tu từ đảo ngữ
Biện pháp tu từ đảo ngữ có
hai hình thức cơ bản

Đảo các thành tố

Đảo các thành

trong cụm từ

phần trong câu

2. Tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ

Tác dụng

Nhấn mạnh nội dung biểu đạt
ở từ ngữ được đảo lên trước.

HÀNH LÍ
TRI THỨC

Chia lớp thành 2 đội. Trên màn hình có các hành
lí bị thất lạc đánh số từ 1 đến 5. Mỗi hành lí đều
có một câu hỏi. Mỗi lượt các đội chơi chọn một
hành lí có số bất kì và trả lời câu hỏi tương ứng
- Nếu
sẽ
hiện
ra.lời đúng: nhận được 1 điểm.
trả
- Nếu trả lời sai: quyền chơi chuyển cho đội
khác.

Câu 1: Đảo ngữ là biện pháp tu từ được tạo ra bằng cách:

A. Lặp lại một từ hoặc cụm từ
nhiều lần.

C. Gọi tên sự vật này bằng tên
sự vật khác có nét tương đồng.

B. Thay đổi trật tự thông thường
của các thành phần trong câu
để nhấn mạnh ý.

D. So sánh hai sự vật với nhau.

Câu 2: Trong câu sau, từ ngữ nào được đảo lên đầu câu?
"Lom khom dưới núi, tiều vài chú."

A. Tiều vài chú.

B. Dưới núi.

C. Lom khom.

D. Vài chú.

Câu 3: Tác dụng chủ yếu của biện pháp tu từ đảo ngữ là gì?

B. Nhấn mạnh đặc điểm, hình
A. Làm cho câu văn ngắn hơn.

ảnh hoặc cảm xúc được nói
đến.

C. Giúp câu văn có nhiều từ

D. Thay thế hoàn toàn phép so

hơn.

sánh.

Câu 4: Câu nào dưới đây có sử dụng biện pháp tu từ đảo ngữ?

A. Mặt trời từ từ nhô lên sau

B. Trên cành cây, chim hót líu

dãy núi.

lo.

C. Rực rỡ thay những cánh
đồng lúa chín!

D. Em chăm chỉ học bài mỗi tối.

Câu 5: Việc sử dụng biện pháp tu từ đảo ngữ trong văn bản nghệ
thuật nhằm mục đích chủ yếu nào?

A. Làm cho câu văn khó hiểu
hơn.

C. Giảm số lượng từ trong câu.

B. Nhấn mạnh nội dung cần biểu
đạt, tăng sức gợi hình, gợi cảm
và tạo ấn tượng cho người đọc.

D. Thay đổi nghĩa của từ.

CẢM ƠN CÁC EM
ĐÃ THAM GIA
TRÒ CHƠI!

LUYỆN TẬP
Hoàn thành các bài tập
trong SGK trang 45, 46.

Bài tập 1: SGK tr.45

Chỉ ra câu thơ, câu văn có sử dụng biện pháp
tu từ đảo ngữ trong các trường hợp sau:

a. Lặn lội thân cò khi quãng vắng

b. Xóm làng xanh mát bóng cây,

Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Sông xa trắng cánh buồm bay lưng trời.

(Trần Tế Xương, Thương vợ)

(Trần Đăng Khoa, Quê em)

c. Chị Dậu về đến đầu nhà đã nghe tiếng khóc khàn khàn của hai đứa trẻ. Sấp ngửa,
chị chạy vào cổng, quẳng cả rổ mẹt, mê nón xuống sân, rồi vội vàng chị vào trong
nhà.
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)

Đáp án
a. Lặn lội thân cò khi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Cả hai câu thơ đều sử dụng biện pháp
tu từ đảo ngữ:
• “Lặn lội thân cò”
• “Eo sèo mặt nước”

b. Xóm làng xanh mát bóng cây,
Sông xa trắng cánh buồm bay lưng trời.

Cả hai câu thơ đều sử dụng biện pháp
tu từ đảo ngữ:
• “Xanh mát bóng cây”
• “Trắng cánh buồm bay”

c. Chị Dậu về đến đầu nhà đã nghe tiếng khóc khàn khàn của hai
đứa trẻ. Sấp ngửa, chị chạy vào cổng, quẳng cả rổ mẹt, mê nón
xuống sân, rồi vội vàng chị vào trong nhà.

Câu văn thứ hai sử dụng biện pháp tu
từ đảo ngữ:
• “sấp ngửa, chị chạy vào cổng”
• “vội vàng chị chạy vào trong nhà”

Bài tập 2: SGK tr.45
Đọc đoạn thơ sau và thực hiện các yêu cầu ở dưới:
Lom khom dưới núi, tiều vài chú
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà
Nhớ nước đau lòng con quốc quốc
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.
(Bà Huyện Thanh Quan, Qua Đèo Ngang)
a.

Chỉ ra các câu thơ sử dụng biện pháp tu từ đảo ngữ trong đoạn thơ?

b.

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ trong từng câu thơ.

Đáp án

a. Cả bốn câu thơ đều sử dụng biện pháp đảo ngữ
b. Tác dụng của biện pháp đảo ngữ

Hai câu thơ đầu

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,
Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhấn mạnh tư thế, hình dáng nhỏ

Số lượng ít ỏi và thưa thớt của

bé của con người.

những ngôi nhà.

® Khung cảnh thiên nhiên hùng vĩ,

® Không khí vắng vẻ hoang sơ

hiểm trở của Đèo Ngang

của núi rừng

Hai câu thơ cuối

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc,
Thương nhà mỏi miệng cái gia gia.

Thể hiện nỗi niềm hoài
cổ của tác giả.


Nhớ tiếc quá khứ
vàng son đã trôi qua.

Tâm trạng hoài thương
® Nhớ gia đình, nhớ quê
hương.

Bài tập 3: SGK tr.46
Nêu tác dụng của biện pháp tu từ đảo ngữ trong các đoạn thơ sau:
a. Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy

b. Con đê đỏ cỏ viền

Mất ổ bầy chim, dáo dác bay

Leng keng nhạc ngựa ngược lên chợ Gò.

(Nguyễn Đình Chiểu, Chạy giặc)

(Hoàng Tố Nguyên, Gò Me)

c. Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
(Tế Hanh, Quê hương)

Đáp án

a. Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy
Mất ổ bầy chim, dáo dác bay.

Tình cảnh bơ vơ, tan tác

Tâm trạng sợ hãi của con
người và vạn vật khi chiến
tranh bất ngờ ập đến.

b. Con đê đỏ cỏ viền
Leng keng nhạc ngựa ngược lên chợ Gò.

Âm thanh rộn rã, tươi vui
của tiếng nhạc ngựa.

Niềm vui trước nhịp sống
bình yên, thân thuộc của
quê hương.

b. Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.
Khung cảnh ồn ào, tấp nập trên
bến khi đón thuyền về và niềm vui
trước những thành quả lao động.

Khung cảnh nhịp sống náo nhiệt,
ngập tràn sức sống.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn tập nội dung

Soạn văn bản 3:

Biện pháp tu từ đảo ngữ

Ca Huế trên sông Hương

Ự
S
N
Ơ
M
Ả
C
G
N
Ọ
R
T
N
Â
R
T
A
Ủ
C
I
Õ
D
O
E
H
T
M
Â
T
N
QUA
!
M
E
CÁC