Bài 7:
THỰC TIỄN
VÀ VAI TRÒ CỦA THỰC TIỄN
ĐỐI VỚI NHẬN THỨC.

1. Thế nào là nhận thức ?
a. Quan điểm về nhận thức.
Bàn về nhận thức, từ xưa đến nay có nhiều quan điểm khác nhau
* Các nhà triết học duy tâm cho rằng : nhận thức do bẩm sinh hoặc do thần linh mách bảo mà có.
* Các nhà triết học duy vật trước C. Mác lại quan niệm : nhận thức chỉ là sự phản ánh đơn giản, máy móc, thụ động về sự vật, hiện tượng.

Triết học duy vật biện chứng cho rằng, nhận thức bắt nguồn từ thực tiễn, quá trình nhận thức diễn ra rất phức tạp, gồm 2 giai đoạn : nhận thức cảm tính và nhận thức lí tính.
b.Hai giai đoạn của quá trình nhận thức.
* Nhận thức cảm tình ( TQSĐ)
Nhờ
cảm giác
Tri giác
Biểu tượng
Là giai đoạn nhận thức được tạo nên do sự tiếp xúc trực tiếp của các cơ quan cảm giác với sự vật, hiện tượng, đem lại cho con người hiểu biết các đặc điểm bên ngoài của chúng.
*Nhận thức lí tính ( TDTT)
Nhờ đi sâu vào phân tích chúng ta đã hiểu được bản chất bên trong của SVHT (Hoa & lá sen) thấy chúng có tác dụng trong việc tạo ra những hương vị trong ẩm thực , hội hoạ và điêu khắc…

Là giai đoạn nhận thức tiếp theo, dựa trên các tài liệu do nhận thức cảm tính đem lại, nhờ các thao tác của tư duy như : phân tích, so sánh, tổng hợp, khái quát hoá. tìm ra bản chất, quy luật của sự vật, hiện tượng.
Nhận thức: là quá trình phản ánh sự vật, hiện tượng của thế giới khách quan vào bộ óc con người, để tạo nên những hiểu biết về chúng.
2. Thực tiễn là gì?
Thực tiễn là toàn bộ những hoạt động vật chất có mục đích,mang tính lịch sử - xã hội của con người nhằm cải
tạo tự nhiên và xã hội.
Các hoạt động sau là hoạt động thực tiễn:
Có một lần 1 sinh viên hỏi Clốt Béc – na (1813 – 1878), nhà sinh lí học người Pháp:
Thưa thầy, điều gì là quan trọng nhất trong y học?
Những sự kiện thöïc tieãn! – Ông trả lời rành rọt
Ngày mùa
�nh chi�m s�n bay T�n S�n Nh�t
Nghiên cứu và trồng thử nghiệm cây dưa Mỹ
Các hình thức cơ bản của hoạt động thực tiễn:
+ Hoạt động sản xuất vật chất.
+ Hoạt động chính trị -xã hội.
+ Hoạt động thực nghiệm khoa học.
Ho?t d?ng s?n xu?t v?t ch?t l� co b?n nh?t, vỡ nú quy?t d?nh cỏc ho?t d?ng khỏc v� xột cho cựng, cỏc ho?t d?ng khỏc cung nh?m ph?c v? ho?t d?ng co b?n n�y.
HĐ sản xuất VC
HĐ chính trị
- xã hội
HĐ thực nghiệm
khoa học
Các hình thức của hoạt động thực tiễn
10
Cơ sở
của
nhận thức
Động lực
của
nhận thức
Mục đích
của
nhận thức
Tiêu chuẩn
của
chân lí
Vai trò của thực tiễn
3/ Vai trò của thực tiễn đối với nhận thức.
a/ Thực tiễn là cơ sở của nhận thức.
Vì:
Mọi sự hiểu biết của con người đều bắt nguồn từ thực tiễn.
Nhờ có sự tiếp xúc, tác động vào sự vật, hiện tượng con người phát hiện ra các thuộc tính, hiểu được bản chất quy luật của chúng.
Làm cho các giác quan của con người ngày càng hoàn thiện, nhận thức sâu sắc, đầy đủ hơn về sự vật, hiện tượng
Ví dụ:
- Niu – Tơn thấy quả táo rơi từ đó Niu-Tơn phát minh ra định luật vận vật hấp dẫn.
Niu – Tơn (1642 – 1727)
-Từ sự đo đạt về ruộng đất, con người có tri thức về toán học.
Chuồn Chuồn bay thấp thì mưa,
Bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.
CA DAO, TỤC NGỮ VIỆT NAM
- Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống.
- Trời nắng tốt dưa, trời mưa tốt lúa.
Lời nói không mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.
Chồng giận thì vợ bớt lời
Cơm sôi nhỏ lửa một đời không khê.
- Mấy đời bánh đúc có xương
Mấy đời mẹ ghẻ mà thương con chồng.
- Cá không ăn muối cá ươn
Con cãi cha mẹ trăm đường con hư.
Săn bắt thú rừng
Tri thức về chăn nuôi
Quan sát chim bay
Phát minh ra máy bay
Từ sản xuất, sinh hoạt đời sống xã hội Kho tàng ca dao, tục ngữ, thành ngữ
Quan sát bầu trời  Kiến thức về thiên văn, vũ trụ
Vi phạm luật giao thông
Tai naïn giao thoâng
Thông qua những hình ảnh thực tiễn dưới đây cho ta những nhận thức về cuộc sống:
Chặt phá rừng
Hạn hán , lũ lụt

Mọi người, mỗi thế hệ không chỉ có những nhận thức do thực tiễn và kinh nghiệm trực tiếp đem lại mà còn kế thừa, tiếp thu những tri thức của các thế hệ trước, của người khác đem lại.
Quá trình hoạt động thực tiễn cũng đồng thời là quá trình phát triển và hoàn thiện các giác quan của con người. Nhờ đó khả năng nhận thức của con người ngày càng sâu sắc, đầy đủ hơn về sự vật, hiện tượng
b/Thực tiễn là động lực của nhận thức.
Vì:
Thực tiễn luôn luôn đặt ra những yêu cầu mới cho nhận thức và tạo ra những tiền đề vật chất cần thiết thúc đẩy nhận thức phát triển
Dân ta dưới thời thực dân Pháp
Cách mạng tháng Tám, giải phóng dân tộc
=> Thực tiễn đặt ra yêu cầu, nhiệm vụ, phương hướng cho nhận thức phát triển.
Thực tiễn cũng tạo ra các tiền đề vật chất cần thiết cho nhận thức.
=>
Trong học tập luôn đặt ra yêu cầu học sinh phải giải bài tập và học kiến thức mới, khó… Khi giải quyết được thì nhận thức của các em sẽ được nâng cao.
Phát minh khoa học
Ứng dụng vào cuộc sống
c/Thực tiễn là mục đích của nhận thức.
Vì:
Mục đích cuối cùng của nhận thức là vận dụng tri thức khoa học vào thực tiễn để cải tạo hiện thực khách quan
Máy bay trong nông nghiệp
Nghiên cứu  ứng dụng trồng cà chua
CNTT phục vụ đời sống, sản xuất
Dụng cụ âm nhạc phục vụ tinh thần
25
Một số thành tựu của ngành nông nghiệp Việt Nam
Trồng thử nghiệm giống lúa mới
Nâng cao chất lượng cây mía đường
Chanh cho quả trái mùa
Rau sạch
Phát minh khoa học
Ứng dụng vào cuộc sống
CÁC HÌNH ẢNH VÀ KẾT QUẢ CỦA QUÁ TRÌNH NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
HÌNH ẢNH VỀ TRANG TRẠI CHĂN NUÔI
Hiện nay trên thị trường chúng ta thấy thịt lợn nạt hơn nhiều so với trước kia, gà cũng nhiều thịt hơn nhưng thịt bỡ hơn chúng ta gọi là gà công nghiệp

Vì nhu cầu của người tiêu dùng đòi hỏi nên các nhà khoa học nghiên cứu để đáp ứng nhu cầu đó.

Vì vậy, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng nói: “Lí luận mà không liên hệ với thực tiễn là lí luận suông”
Các tri thức khoa học chỉ có giá trị khi nó được vận dụng vào thực tiễn.

Mục đích cuối cùng của nhận thức là nhằm cải tạo hiện thực khách quan, đáp ứng nhu cầu vật chất, tinh thần của con người.
Vì vậy dem nh?ng tri th?c thu nh?n du?c qua th?c ti?n ki?m nghi?m m?i đánh du?c tính dúng d?n hay sai l?m c?a chúng.

Vi?c v?n tri th?c v�o th?c ti?n, cịn cĩ t�c d?ng b? sung, hồn thi?n nh?ng nh?n th?c chua d?y d?.

d. Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí.
- Nhận thức ra đời từ thực tiễn song nhận thức lại diễn ra ở từng người, từng thế hệ với những điều kiện chủ quan, khách quan khác nhau nên có thể đúng hoặc sai lầm.
31
d. Thực tiễn là tiêu chuẩn của chân lí.
“Nhà Bác học Ga-li-lê rất coi trọng thí nghiệm.Ông thường dùng thí nghiệm để chứng minh lập luận của mình.
Một lần, nghe người ta dạy cho học sinh: các vật nặng bao giờ cũng rơi nhanh hơn các vật nhẹ! Ông liền phản đối: làm gì có chuyện vô lí thế!
Ga-li-lê đã làm một thí nghiệm thả hai hòn đá nặng, nhẹ khác nhau cùng từ trên một tháp cao xuống. Kết quả, ông phát hiện không khí có lực cản. Khi thả rơi những vật trong ống đã rút hết không khí ra thì quả nhiên tốc độ rơi của các vật nặng, nhẹ đều bằng nhau”.
NHÀ BÁC HỌC GA- LI-LÊ VỚI HÌNH ẢNH TRÁI ĐẤT QUAY QUANH MẶT TRỜI VÀ TỰ QUAY QUANH TRỤC CỦA NÓ.


Ga-li-lê quan sát
qua kính thiên văn
Trái đất quay xung quanh Mặt trời
và tự quay xung quanh trục của nó.
“Không có gì quý hơn độc lập tự do”
Qua nhiều năm bôn ba tìm đường cứu nước và chỉ đạo cuộc cách mạng giải phóng dân tộc Việt Nam, Bác Hồ đã chứng minh chân lí: Không có gì quý hơn độc lập, tự do
Trong học tập và cuộc sống cần coi trọng thực tiễn.
Tránh lý luận suông “học phải đi đôi với hành”.
Kết luận: Thực tiễn là cơ sở, là động lực, là mục đích của nhận thức và là tiêu chuẩn để kiểm tra kết quả của nhận thức.
Bài học kinh nghiệm:
TẠM BIỆT VÀ HẸN GẶP LẠI
CHÚC QUÝ THẦY CÔ DẠY TỐT
CHÚC CÁC BẠN HỌC TỐT