TIẾT 28: THƯỜNG BIẾN
MÔN: SINH HỌC 9
CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN PHÒNG HỌC TRỰC TUYẾN
Tiết 28: THƯỜNG BIẾN
I. Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
1. Khái niệm thường biến
- Trên mặt nước
- Trên cạn
Độ ẩm
- Mọc trong nước
- Lá nhỏ, hình mũi mác
- Lá lớn, hình mũi mác
- Lá dài, hình bản dài
- Mọc ven bờ
- Mọc trên bờ
- Trên mặt nước
Độ ẩm
- Thân nhỏ, lá nhỏ
- Thân, lá lớn hơn
- Thân, lá lớn hơn, rễ biến thành phao
Quy trình kỹ thuật
- Đúng kĩ thuật
- Không đúng kĩ thuật
- Củ to
- Củ nhỏ
Tại sao lá cây rau mác có sự biến đổi kiểu hình?
Để thích nghi với điều kiện sống
Theo em 3 khúc thân cây rau dừa cạn có cùng kiểu gen hay không?
Cùng kiểu gen
Tiết 28: THƯỜNG BIẾN
1. Khái niệm thường biến
Câu 1: Sự biến đổi ra kiểu hình của một kiểu gen phụ thuộc vào những yếu tố nào?
+ Yếu tố kiểu gen
+ Yếu tố môi trường (ví dụ cây rau mác)
+ Yếu tố kĩ thuật (ví dụ cây su hào)
Câu 2:Trong các yếu tố đó thì yếu tố nào được xem như không đổi?
+ Yếu tố kiểu gen không đổi
Tiết 28: THƯỜNG BIẾN
1. Khái niệm thường biến
Câu 3: Sự biến đổi ra kiểu hình của cây ở ví dụ 1,2,3 được gọi là thường biến. Vậy thường biến là gì?
- Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời sống cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường
Tiết 28: THƯỜNG BIẾN
2. Đặc điểm
Câu 3: Su hào trồng đúng kĩ thuật năng suất cao, trồng không đúng kĩ thuật năng suất thấp, sự khác nhau đó nói lên điều gì?
→ Tính đồng loạt của tất cả các củ su hào theo 1 hướng xác định tương ứng với điều kiện của môi trường.
Câu 4: Thường biến có di truyền không? Tại sao?
→ Không. Vì đây là những biến đổi kiểu hình, không phải biến đổi kiểu gen.
Tiết 28: THƯỜNG BIẾN
1. Khái niệm thường biến
- Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường
2. Đặc điểm
- Thường biến biểu hiện tính đồng loạt theo 1 hướng xác định tương ứng với điều kiện của môi trường.
- Thường biến không di truyền.
3. Ý nghĩa
Thường biến thích nghi với sự thay đổi điều kiện của môi trường
Thường biến thích nghi với môi trường để tự vệ hay săn mồi
Thường biến có lợi hay có hại cho bản thân sinh vật? Điều đó có ý nghĩa gì?
Có lợi. Giúp sinh vật thích nghi với môi trường sống
Tiết 28: THƯỜNG BIẾN
1. Khái niệm thường biến
- Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường
2. Đặc điểm
- Thường biến biểu hiện tính đồng loạt theo 1 hướng xác định tương ứng với điều kiện của môi trường.
- Thường biến không di truyền.
3. Ý nghĩa
- Giúp sinh vật thích nghi với điều kiện sống của môi trường
Tiết 28: THƯỜNG BIẾN
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
Ví dụ 1: Giống lúa nếp cẩm được trồng ở miền núi hay đồng bằng đều cho hạt gạo bầu tròn và có màu đỏ
Ví dụ 2: Giống lợn ỉ Nam Định được nuôi ở miền bắc, miền Nam, hay sở thú đều có lông màu đen
Câu 1: Đặc điểm hình dạng hạt gạo nếp cẩm, màu sắc lông lợn ỉ là do kiểu gen hay môi trường quy định?
→ Kiểu gen quy định
Tiết 28: THƯƠNG BIẾN
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
Câu 2: Những tính trạng nào chịu ảnh hưởng của kiểu gen?
Câu 3: Những tính trạng nào chịu ảnh hưởng của môi trường?
→Tính trạng số lượng: cân, đo, đong, đếm được
→ Tính trạng chất lượng
+ Số hạt lúa trên một bông lúa sẽ phụ thuộc vào điều kiện trồng trọt
+ Lượng sữa bò vắt được trong một ngày phụ thuộc vào kĩ thuật chăn nuôi.
Tiết 28: THƯỜNG BIẾN
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
Câu 5: Trong sản xuất các yếu tố giống, kĩ thuật sản xuất, năng suất thì yếu tố nào là kiểu gen, yếu tố nào là kiểu hình, yếu tố nào là môi trường?
+ Giống → kiểu gen
Câu 4: Tính trạng số lượng ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất vật nuôi, cây trồng như thế nào?
→ Đúng quy trình kĩ thuật năng suất cao, sai quy trình kĩ năng suất thấp
+ Kĩ thuật sản xuất → môi trường
+ Năng suất→ kiểu hình
3
1
Kiểu gen
Kiểu hình
2
Môi trường
quy định
tác động
Sơ đồ:
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
Trong thực tiễn sản xuất:
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
Kiểu gen
Kiểu hình
Môi trường
Giống
Biện pháp kĩ thuật
Năng suất
Kiểu gen
Kiểu hình
Môi trường
Giống
cà rốt
Củ to
Đúng kĩ thuật
Sai kĩ thuật
Củ nhỏ
Giống
Trong sản xuất
Năng suất
BH
KH
Ví dụ
Biện pháp kĩ thuật
Tiết 28: THƯƠNG BIẾN
- Kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường
II. Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
- Kiểu gen quy định khả năng biểu hiện ra kiểu hình trước các điều kiện khác nhau của môi trường
- Môi trường là điều kiện để kiểu gen biểu hiện ra kiểu hình
Ví dụ: Lợn đại bạch cho ăn và chăm sóc đầy đủ đạt 185 kg, trong trường hợp xấu nhất chỉ đạt 45- 50 kg
+ Các tính trạng chất lượng phụ thuộc vào kiểu gen
+ Các tính trạng số lượng thường chịu ảnh hưởng của môi trường
Tiết: 28 THƯỜNG BIẾN
Câu 1: Giới hạn năng suất của giống lúa DR2 do giống hay do kĩ thuật trồng trọt quy định?
Câu 2: Sự khác nhau giữa năng suất tối đa và năng suất bình quân của giống lúa DR2 là do đâu?
→ Do kĩ thuật chăm sóc.
III. Mức phản ứng
→ Do giống (gen) quy định
Câu 3: Mức phản ứng là gì? Có di truyền không?
→ Là giới hạn thường biến của một kiểu gen ( hoặc chỉ 1 gen hay nhóm gen) trước môi trường khác nhau.
→Mức phản ứng do kiểu gen quy định nên có di truyền
Tiết 28:THƯỜNG BIẾN
III. Mức phản ứng.
- Là giới hạn thường biến của một kiểu gen ( hoặc chỉ một gen hay nhóm gen) trước môi trường khác nhau.
- Mức phản ứng do kiểu gen quy định nên di truyền được.
Ví dụ: Giống lúa DR2 đạt năng suất tối đa gần 8 tấn/ ha/ vụ trong điều kiện gieo trồng tốt nhất, còn trong điều kiện bình thường chỉ đạt năng suất bình quân 4,5 – 5 tấn/ ha.
CỦNG CỐ
Câu 1: Phân biệt thường biến với đột biến?
Là những biến đổi kiểu hình trong đời sống cá thể
Là những biến đổi kiểu hình trong vật chất di truyền
Không di truyền được
Di truyền được
Phát sinh đồng loạt theo hướng xác định
Xuất hiện ngẫu nhiên
Có lợi cho sinh vật
Có hại cho sinh vật đôi khi có lợi
CỦNG CỐ
Câu 2: Ông cha ta tổng kết: Nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống. Theo em tổng kết đó đúng hay sai? Vì sao?
→ Câu nói này thời ông cha thì đúng nhưng thời nay không phù hợp. Vì nhất phải là giống
Câu 3:Người ta đã vận dụng những hiểu biết về ảnh hưởng của môi trường đối với tính trạng số lượng, về mức phản ứng để nâng cao năng suất cây trồng như thế nào?
→ Vận dụng hiểu biết về mức phản ứng để đạt năng suất cây trồng theo 2 cách
+ Áp dụng kĩ thuật chăn nuôi, trồng trọt thích hợp
+ Cải tạo thay giống cũ bằng giống mới năng suất cao hơn
Câu 4: Ngày nay trong nông nghiệp biện pháp kĩ thuật nào đặt lên hàng đầu?
A. Cải tạo đất
B. Cung cấp nước, bón phân đầy đủ
C. Gieo trồng đúng thời vụ
D. Phòng trừ sâu bệnh, chăm sóc đồng ruộng
C
Câu 5: Kiểu hình của một cơ thể được quy định bởi yếu tố nào sau đây?
A. Điều kiện môi trường sống
B. Kiểu gen trong giao tử
C. Sự tương tác giữa kiểu gen và kiểu hình
D. Sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường
D
- Học bài trả lời câu hỏi cuối bài
- Bài 26 Thực hành nhận biết một vài dạng đột biến. Bài 27 Thực hành quan sát thường biến ( không yêu cầu HS thực hiện)
- Xem bài 28 – Tiết 29: Phương pháp nghiên cứu trẻ đồng sinh
+ Thế nào là phương pháp nghiên cứu phả hệ? nghiên cứu phả hệ giúp xác định được điều gì?
+ Thế nào là đồng sinh cùng trứng và đồng sinh khác trứng?
+ Tại sao sinh đôi cùng trứng đều là nam hoặc đều là nữ?

Chào các em!
Chúc các em luôn khỏe và học thật giỏi,
Tất cả các em đều ngoan nhé!!!