CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP
CHÚC CÁC EM HỌC SINH LỚP 9F CÓ TIẾT HỌC VUI TƯƠI ĐẠT KẾT QUẢ TỐT
GV thực hiện: Phạm Thị Hương
Bài 12: Thường thức Mỹ thuật
SƠ LƯỢC VỀ MỸ THUẬT CÁC DÂN TỘC Ở VIỆT NAM
I/ Vài nét khái quát:

Câu hỏi:
1/ Trên đất nước Việt Nam có bao nhiêu dân tộc anh em sinh sống?
2/ Lịch sử đã cho thấy điều gì mối quan hệ của các dân tộc Việt Nam trong quá trình dựng nước và giữ nước?
3/ Hãy kể tên một số dân tộc mà em biết?
Bài 12: Thường thức Mỹ thuật
SƠ LƯỢC VỀ MỸ THUẬT CÁC DÂN TỘC Ở VIỆT NAM
I/ VÀI NÉT KHÁI QUÁT:
Trên đất nước Việt Nam có 54 dân tộc anh em sinh sống.
Các dân tộc Việt Nam luôn kề vai sát cánh trong quá trình đấu tranh chống giặc ngoại xâm với thiên nhiên khắc nghiệt để bảo vệ xây dựng đất nước. Dân tộc Thái, Mường, H’mông, Giarai, Êđê, Xơđăng, Chăm, Khơme,…
Bên cạnh những đặc điểm chung , mỗi dân tộc đều có những nét riêng về văn hóa.tạo nên sự phong phú về văn hóa Việt Nam.
II/ MỘT SỐ LỌAI HÌNH VÀ CÁC ĐẶC ĐIỂM MỸ THUẬT CỦA CÁC DÂN TỘC ÍT NGƯỜI Ở VIỆT NAM:
1/ Tranh thờ và thổ cẩm:
a/ Tranh thờ:
Câu hỏi:
1/ Em biết gì về tranh thờ của các dân tộc này?
2/ Kể tên một số tranh thờ mà em biết?
3/ Tranh thờ do ai vẽ?
II/ MỘT SỐ LỌAI HÌNH VÀ CÁC ĐẶC ĐIỂM MỸ THUẬT CỦA CÁC DÂN TỘC ÍT NGƯỜI Ở VIỆT NAM:
1/ Tranh thờ và thổ cẩm:
a/ Tranh thờ:
- Tranh thờ là phản ánh ý thức hệ lâu đời của đồng bào dân tộc nhằm hướng thiện, răn đe cái ác và cầu may mắn phúc lành cho mọi người.
-Nội dung của các bức tranh thể hiện quan niệm dân gian dung hòa giữa phật giáo và đạo giáo.Các bức tranh như: Thần nông, Địa trạch, Người chim, Cúng mặn,Vương tinh, Ông thiện, Ông Ác, Thập Diện, Phật BÀ Quan Âm,..
-Với bố cục diễn tả thuận mắt, khéo léo, một số tranh thờ của các dân tộc ít người đã đạt tới giá trị nghệ thuật cao, xứng đáng với vị trí quan trọng trong kho tàn Mỹ thuật dân gian Việt Nam.
- Nhiều tranh được vẽ độc bản được do thầy Mo hoặc người khéo tay vẽ hoặc là bảng in nét rồi vẽ màu. Màu là bột khoáng lấy từ đá tự nhiên được pha với nhựa cây sung, cây sơn để vẽ, tranh thờ thường được dùng màu nguyên chất.
Câu hỏi
1/ Nêu đặc điểm trang trí của các dân tộc ít người?
2/ Cách trang trí thổ cẩm như thế nào?
3/ Những họa tiết trang trí thường lấy ở đâu?
b/ Thổ cẩm:
Là nghệ thuật trang trí trên vải đặc sắc, được thể hiện bằng bàn tay khéo léo, tinh sảo của các người phụ nữ dân tộc. Sống giữa nơi rừng núi hùng vĩ với bốn mùa cảnh sắc thây đổi sinh động, đồng bào các dân tộc ít người gần gũi với thiên nhiên và thể hiện bằng đường nét cách điệu trang trí trên trang phục. Mỗi dân tộc có cách trang trí trang phục riêng. Người H’Mông, Cao Lan, Dao, sử dụng rất nhiều màu sắc hoa văn để trang trí trên y phục.
- Hoa văn trang trí là những hình ảnh thiên nhiên quen thuộc như: dãy núi, cây thông, chim muông và các con thú,hoa, lá,… được thêu bằng chỉ trên các nền vải đậm. Vì thế màu sắc của các thổ cẩm luôn tươi sáng, rực rỡ nhưng không chói găt, lòe loẹt. Màu sắc của thổ cẩm làm tôn vẽ đẹp của trang phục
Bố cục trang trí ở thổ cẩm cân xứng, các họa tiết trang trí thường nhắc đi, nhắc lại và có nhiều lọai hình, nét khác nhau.
- Cách điệu và đơn giản hóa mẫu thực ngoài thiên nhiên rồi sắp xếp, thể hiện, tạo nên những tác phẩm mang tính trang trí và giá trị nghệ thuật thẫm mĩ cao.
-Tranh thờ và thổ cẩm của các dân tộc miền núi thể hiện những bản sắc văn hóa riêng, cách tạo hình và thể hiện mang tính nghệ thuật độc đáo không thể trộn lẫn trong kho tàng Mỹ thuật Việt Nam.
Thổ cẩm
2/ Nhà Rông và tượng nhà mồ Tây Nguyên:
a/ Nhà Rông:
1/ Em biết gì về nhà Rông?
Câu hỏi
2/ Vật liệu để làm nhà Rông?
2/ Nhà Rông và tượng nhà mồ Tây Nguyên:
a/ Nhà Rông:
Nhà rông cao và to hơn các nhà khác trong buôn, nóc nhà cao sừng sững và được trang trí công phu.
Chất liệu bằng gỗ, tre mái lợp cỏ tranh hoặc lá cây, trang trí họa tiết cả trong và bên ngoài (nóc nhà, cột nhà, cầu thang). Làm có vẻ đẹp hoành tráng giản dị nhưng gần gũi.
Câu hỏi
1/ Em biết gì về tượng nhà mồ Tây Nguyên?
2/ Em hãy nêu nét trang trí trên tượng nhà Mồ?
3/ Chất liệu trang trí?
b/ Tượng nhà mồ Tây Nguyên:
- Tượng nhà mồ: Một số dân tộc Tây Nguyên như dân tộc Gia-rai, Ba-na, Ê-đê ngoài việc làm nhà để ở còn làm nhà rất đẹp cho người chết gọi là nhà mồ. Nhà mồ có nhiều tượng đặt xung quanh để làm vui lòng những người đã khuất theo phong tục lâu đời của các dân tộc Tây Nguyên.
- Tượng nhà mồ được những người dân tộcTây Nguyên khéo tay, khỏe mạnh dùng rìu đẻo trực tiếp từ những khúc gỗ. Do đó, tượng nhà mồ giàu tính cảm hứng, tượng trưng mang vẻ đẹp tượng trưng của dân giã.
- Tượng nhà mồ Tây Nguyên như một bản hợp ca về cuộc sống con người và thiên nhiên vừa hoang sơ vừa hiện đại, với ngôn ngữ tạo hình tạo khối đơn giản, giàu tính tưởng tượng khái quát.
Mở rộng
Lễ bỏ mả cắt đứt mối quan hệ với người đã chết, không lui tới với nhà mồ nữa. Những nhà mồ tượng đẹp sẽ sụp dần biến mất trong lòng đất. Lời cúng do gia chủ một nhà mồ ở Buôn Lep, xã Ia Rto, huyện Ayunpa, tĩnh Giarai, (do Ngô Danh ghi) có đọan; Hỡi ma! lễ bỏ mả đã để sau lưng rồi. Giờ đây, người sống thì ăn cơm trắng, ma thì ăn cơm đỏ, ăn hoa tím, hoa vàng. Hởi ma! Hôm nay áo quan đã làm rồi, đã chôn rồi, các cột Kút cũng đã tạc lại rồi. Hôm nay chúng tôi đem cơm dâng cho ma ăn, đem rượu cho ma uống đây, từ nay chúng tôi sẽ bỏ ma. Từ nay chúng tôi sẽ không còn đem cơm, mang nước và chăm sóc ma nữa. Xin ma hãy đừng gọi, đừng lại gần, đừng thương yêu con cháu của ma nữa. Nếu ma muốn ăn cơm thì hỏi những vì sao. Nếu ma muốn ăn thịt ăn cá thì hãy hỏi các thần trên trời. Hỡi ma! bỏ mã xong chúng tôi sẽ quay lưng lại với ma… Như lá cây M’nang đã lìa cành, như lá cây Mtei đã tàn úa. Ma đã chết thật rồi, đã là chim trong rừng… Thôi thế là hết, chúng tôi đã bỏ ma rồi.
Tương nhà mồ Komtum
3/ Tháp Chăm và điêu khắc Chăm:
a/ Tháp Chăm:
Câu hỏi
1/ Em biết gì về Tháp Chăm?
2/ Chất liệu và cách trang trí của Tháp Chăm?
3/ Em hãy kể một vài Tháp Chăm mà em biết?
3/ Tháp Chăm và điêu khắc Chăm:
a/ Tháp Chăm:
- Tháp Chăm là một lọai công trình kiến trúc độc đáo của dân tộc Chăm, tháp có cấu trúc hình vuông nhiều tầng, kiến trúc xây dựng tháp của người Chăm-pa cổ rất cao vẫn là điều bí ẩn của các nhà khoa học hiện nay.
- Tháp Chăm làm bằng gạch rất cứng, chạm khắc trang trí ngay vào tường xây. Các họa tiết trang trí cho kiến trúc là hoa, lá, xen kẽ người và con vật.
- Tiêu biểu Thánh Địa Mỹ Sơn, Tháp Chàm Phanrang, Tháp Phôsanư Phố Hài Phan Thiết.
- Thánh địa Mỹ Sơn là khu đền tháp cổ của vương quốc Chăm-pa (từ TKIV-TKXV) được phát hiện vào năm 1898.
Toàn bộ khu di tích này nằm trong thung lũng Mĩ Sơn. Đây là một quần thể nằm trong 60 di tích đền tháp lớn nhỏ, trong đó có ngôi tháp kì vỹ cao tới 24m. Hiện nay Thánh địa Mĩ Sơn còn lại 20 ngôi tháp.
b/ Điêu khắc Chăm:
Tượng tròn và phù điêu là một phần gắn bó chặt chẽ với các công trình kiến trúc Chăm.

Nghệ thuật tạc tượng: giàu chất hiện thực mang đậm dấu ấn tôn giáo.

Nghệ thuật tạc tượng của các nghệ nhân Chăm có cách tạo khối tròn, căng; nhịp điệu uyển chuyển, đầy gợi cảm; bố cục chặt chẽ.
Bài 12: Thường thức Mỹ thuật
SƠ LƯỢC VỀ MỸ THUẬT CÁC DÂN TỘC Ở VIỆT NAM
I/ VÀI NÉT KHÁI QUÁT:
II/ MỘT SỐ LỌAI HÌNH VÀ CÁC ĐẶC ĐIỂM MỸ THUẬT CỦA CÁC DÂN TỘC ÍT NGƯỜI Ở VIỆT NAM:
1/ Tranh thờ và thổ cẩm:
a/ Tranh thờ:
b/ Thổ cẩm:
2/ Nhà Rông và tượng nhà mồ Tây Nguyên:
b/ Tượng nhà mồ Tây Nguyên:
a/ Nhà Rông:
3/ Tháp Chăm và điêu khắc Chăm:
a/ Tháp Chăm:
b/ Điêu khắc Chăm:
1/ Tranh thờ của đồng bào các dân tộc chất liệu được làm từ đâu?
a/ Đá
b/Từ nhiên nhiên
c/ Phẩm nhuộm
2/ Nhà rông có hình dáng như thế nào?
a/ Cao, to, nóc nhà cao
b/ To, rộng
c/ Là nơi sinh hoạt chung của buôn làng
CÂU HỎI
3/ Nét đẹp của tượng nhà mồ Tây Nguyên là gì?
a/ Nét chạm khắc đơn giản.
b/ Thể hiện tình cảm của người sống đối với người đã khuất
c/ Vừa cổ xưa, vừa hiện đại, mang đậm dấu ấn dân tộc
2/ Tháp Chăm có gì đặc biệt ?
a/ Trang trí đẹp.

b/Làm bằng gạch, trang trí đẹp có nhiều tầng và thu nhỏ dần đến đỉnh.

c/ To, cao.
CÂU HỎI
Dăn dò:
Về nhà học thuộc bài
Chuẩn bị tiết sau kiểm tra 15 phút, và chuẩn bị bài sau Tập vẽ dáng người
Kính chúc Thầy Cô sức khỏe công tác tốt
Chúc các em học tốt trong các chương trình tiếp theo