Tập thể lớp 11A2
chào mừng
quý thầy cô về
dự giờ, thăm lớp.
Tiến sĩ giấy
-Nguyễn Khuyến-
Cấu trúc nội dung bài học:
Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu nội dung và nghệ thuật văn bản
Dụng ý châm biếm của tác giả
2. Thái độ nhà thơ qua tiếng cười tự trào
III. Tổng kết
Tiến sĩ giấy
-Nguyễn Khuyến-
I. Tìm hiểu chung
1.Xã hội:
-Xã hội Việt Nam cuối thế kỉ XIX chế độ khoa cử chọn nhân tài dần dần suy tàn. Tệ mua quan bán tước phổ biến, xuất hiện những kẻ “hữu danh vô thực”.
2.Hoàn cảnh sáng tác:
-Bài thơ ra đời trong hoàn cảnh bất lực của một nhà nho “ưu thời mẫn thế” đứng trước sự nhố nhăng của thời cuộc.
Tiến sĩ giấy
Cũng cờ cũng biển cũng cân đai
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng,
Nét son điểm rõ mặt văn khôi.
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ,
Cái giá khoa danh ấy mới hời.
Ghế tréo, lọng xanh ngồi bảnh choẹ,
Nghĩ rằng đồ thật hoá đồ chơi!
Tiến sĩ giấy

Cũng cờ cũng biển cũng cân đai,
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng,
Nét son điểm rõ mặt văn khôi.
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ,
Cái giá khoa danh ấy mới hời.
Ghế tréo, lọng xanh ngồi bảnh choẹ,
Nghĩ rằng đồ thật hoá đồ chơi!
Cũng cờ cũng biển cũng cân đai,
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng,
Nét son điểm rõ mặt văn khôi.
Tấm thân xiêm áo sao mà nhẹ,
Cái giá khoa danh ấy mới hời.


Ghế tréo, lọng xanh ngồi bảnh choẹ,
Nghĩ rằng đồ thật hoá đồ chơi!

Miêu tả và châm biếm
Miêu tả và châm biếm
Thái độ và tiếng cười tự trào
II.Tìm hiểu nội dung và nghệ thuật:
*Câu hỏi thảo luận :
-Trong bốn câu đầu, tác giả sử dụng những phép nghệ thuật cơ bản nào để miêu tả?
-Cách miêu tả như trên giúp người đọc nhận ra hàm ý và thái độ của tác giả ra sao?
1
-Ở hai câu luận, nhà thơ bày tỏ sự đánh giá của mình về đối tượng như thế nào?
2
Cách miêu tả và dụng ý châm biếm của
tác giả:
a. Bốn câu đầu:
-Điệp từ “cũng” =>hư từ, giàu sắc thái biểu cảm.

“cờ”
“ biển”
“cân đai”
“gọi ông nghè”

=>Liệt kê: tả thực
những sự vật dành cho tầng lớp có địa vị trong xã hội.




“Cũng”
-Nhấn mạnh nhịp bốn lần: chỉ đồ chơi được chế tác khéo léo.
-Sắc thái giọng điệu : “Cũng gọi…có kém ai”

=>Hé mở hình ảnh ông nghè bằng chất giọng mỉa mai.
-NT: Kết cấu song hành - đối lập
“Mảnh giấy”
“Thân giáp bảng”
“Nét son”
“Mặt văn khôi”
Tầm thường,
giả tạo
Sự vinh hiển,
vẻ vang
-Cấu tạo: “Mảnh giấy …”
“Nét son …”
=>Đơn giản, dễ làm.
Hàm ý:
- Ông nghè trong xã hội bấy giờ hình thức phù phiếm, dễ tạo ra, giá trị xoàng xĩnh.
Giúp người đọc lĩnh hội được dụng ý mỉa mai của tác giả về hình ảnh ông tiến sĩ thật.
b. Hai câu luận:
-Sự đánh giá của tác giả:
-Từ “nhẹ”
Chỉ giá trị rẻ rúng
- Đặc biệt là cụm từ “ Cái giá khoa danh”
Khoa danh có giá
=>thành chuyện mua bán
-Mà cái giá lại rất hời, rất rẻ
=>Điều sỉ nhục lớn
đối với kẻ sĩ
Suy nghĩ, trăn trở của một nhà nho có tâm,
có tài với tiếng cười nhẹ nhàng mà thâm thuý.
-Các từ “sao mà…ấy mới =>nhấn mạnh sự
đánh giá
Trong bốn câu đâù,tác giả đã sử dụng thủ pháp
nghệ thuật cơ bản nào để miêu tả ông tiến sĩ giấy?
Cách miêu tả đó đã giúp người đọc nhận ra hàm ý
và thái độ của tác giả ra sao?
?
- Đặc điểm nào của ông tiến sĩ được nhà thơ diễn tả nổi bật ở hai câu cuối?
- Hãy chỉ ra lớp nghĩa mới của các từ “ghế”, “lọng”?
- Từ “nghĩ” nói lên thái độ gì của nhà thơ?
- Theo em, đối tượng châm biếm ở hai câu cuối còn chỉ ai?
3. Thái độ tác giả qua tiếng cười tự trào:
-Đặc điểm:
“Ghế tréo
lọng xanh
ngồi bảnh choẹ”
Chức vụ, địa vị
ô dù , chỗ dựa vững chắc
dáng vẻ vênh váo
Bản chất của những kẻ háo danh, vô dụng,củng cố
địa vị của mình bằng con đường luồn cúi.
-Suy ngẫm của nhà thơ:
“Nghĩ rằng”
Chuyện thật giả trong thi cử,đỗ đạt.
Thái độ bất bình trước những kẻ
“hữu danh vô thực”
Tiếng cười tự trào cay đắng cho
chính mình
Cách kết thúc vừa đột ngột
vừa tự nhiên.
Tự trào
Nghĩ mình cũng gớm cho mình nhỉ
Thế cũng bia xanh cũng bảng vàng
“Cờ đương dở cuộc không còn nước
Bạc chửa thâu canh đã chạy làng”
Ngẫm đến bút nghiên tràn nước mắt
Ngước nhìn đất nước xiết buồn đau
Nhân cách của nhà thơ thể hiện qua
nỗi lo canh cánh, nỗi đau đớn và nỗi hổ thẹn.
Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích
trong giáo dục.
-Giá trị thời sự của bài thơ rất mới: bàn về vấn đề thi cử, về danh và thực, về vấn đề giáo dục của nước nhà.
* NT:
-Thơ trào phúng , châm biếm với nụ cười tự
trào nhẹ nhàng mà sâu cay
-Giọng điệu mỉa mai, chua chát
-Cách dùng từ ngữ giản dị mà tạo hiệu quả cao trong biểu đạt
* NT:
*ND:
Mượn hình ảnh ông tiến sĩ giấy, tác giả phê phán hạng
người mang danh khoa bảng mà không có thực chất
cùng thoáng tự trào chính mình.
IV. Tổng kết:
Chào tạm biệt và hẹn gặp lại!