Nhiệt liệt chào mừng
2./ Em hãy cho biết hoàn cảnh sáng tác và nội dung chính của hai bài thơ?
1./ Những hình ảnh sau đây gợi cho em nhớ đến những bài thơ nào đã học trong chương trình Ngữ văn 7? Đọc thuộc những bài thơ đó?
Hang Pắc Bó
TIẾNG GÀ TRƯA
(Xuân Quỳnh)
Văn học

? Tác giả: Nguyễn Thị Xuân Quỳnh (1942 -1988)
quê ở làng La Khê, ven thị xã Hà Đông, tỉnh
Hà Tây (nay thuộc quận Hà Đông - Hà Nội)
- Là nhà thơ nữ xuất sắc trong nền thơ ca hiện đại
Việt Nam
- Viết về những tình cảm gần gũi, bình dị trong đời
sống gia đình và cuộc sống thường ngày, biểu lộ
trái tim phụ nữ chân thành, tha thiết và đằm thắm.
? Tác phẩm:
- Được viết trong thời kì đầu cuộc kháng
chiến chống đế quốc Mĩ.
- In lần đầu trong tập thơ “Hoa dọc chiến
hào” (1968)
Tập thơ Xuân Quỳnh dịch từ Tiếng Việt-Pháp
Tiếng gà trưa

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“ Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
***
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng
***
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
***
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
***
Ôi caí quần chéo go
Ông rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.
***
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
***
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
***

Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng
***
(Xuân Quỳnh)
Xuân Quỳnh (1942 -1988)
Em cho biết thể thơ của bài thơ? (Chú ý mỗi dòng có bao nhiêu tiếng, có dòng nào khác số lượng tiếng không?)
Tiếng gà trưa

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“ Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
***
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng
***
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
***
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
***
Ôi caí quần chéo go
Ông rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.
***
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
***
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
***

Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng
***
(Xuân Quỳnh)
? Em hiểu nghĩa các từ ngữ :
gà mái mơ, chắt chiu, gà toi là gì?
- Gà mái mơ : gà mái lông màu hoa mơ, vàng nhạt xen lốm đốm trắng.
- Chắt chiu : dành dụm từng chút và kiên trì.
- Gà toi : gà dây, chết vì các bệnh, các dịch khác nhau.
Xuân Quỳnh (1942 -1988)
Bài thơ có mấy khổ thơ? Có thể chia ra làm mấy phần?
Tiếng gà trưa

Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“ Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
***
Tiếng gà trưa
Ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng
***
Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
***
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới
***
Ôi caí quần chéo go
Ông rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt.
***
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
***
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
***

Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng
***
(Xuân Quỳnh)
Khổ thơ 1: Tiếng gà trưa
khơi dậy tình cảm làng quê.
Khổ thơ 2 đến 6: Tiếng gà trưa
khơi gợi kỉ niệm thời thơ ấu.
Khổ thơ 7+8: Suy tư gợi lên từ
tiếng gà trưa.
Xuân Quỳnh (1942 -1988)
Quan sát và hiểu như thế nào về những hình ảnh sau đây?
Hình 1
Hình 2
Hình 3
Hình 4
Hình 5

? Tiếng gà trưa khơi dậy
tình cảm làng quê
- Tiếng gà trưa: trên đường
hành quân xa, khi dừng
chân bên xóm nhỏ, nghe
tiếng gà ai nhảy ổ.
Người chiến sỹ bắt gặp âm thanh của tiếng gà trưa trong hoàn cảnh nào?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“ Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ


- Cảm giác mới lạ:
+ Nghe xao động nắng trưa
+ Nghe bàn chân đỡ mỏi
+ Nghe gọi về tuổi thơ
Tiếng gà trưa đã mang đến những cảm giác mới lạ nào?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“ Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

- Điệp ngữ: “nghe”
=> Chuyển đổi cảm giác: không chỉ cảm nhân bằng thính giác mà cảm nhận bằng tâm hồn, bằng tình cảm thương yêu.
Có từ ngữ nào được lặp đi lặp lại? Đó là phép tu từ gì?
Em hãy thảo luận (trong bàn) và chỉ ra cái hay của phép tu từ đó?
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“ Cục …cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ

Tiếng gà trưa
ổ rơm hồng những trứng
Này con gà mái mơ
Khắp mình hoa đốm trắng
Này con gà mái vàng
Lông óng như màu nắng
Tiếng gà trưa
Có tiếng bà vẫn mắng
- Gà đẻ mà mày nhìn
Rồi sau này lang mặt!
Cháu về lấy gương soi
Lòng dại thơ lo lắng

Tiếng gà trưa
Tay bà khum soi trứng
Dành từng quả chắt chiu
Cho con gà mái ấp
Cứ hàng năm hàng năm
Khi gió mùa đông tới
Bà lo đàn gà toi
Mong trời đừng sương muối
Để cuối năm bán gà
Cháu được quần áo mới

Ôi cái quần chéo go
ống rộng dài quét đất
Cái áo cánh trúc bâu
Đi qua nghe sột soạt
- Tự sự, miêu tả, biểu cảm.
- Kỉ niệm tuổi thơ:
+ gắn liền với hình ảnh những con gà mái, ổ trứng hồng .
+ gắn với hình ảnh người bà: chịu thương, chịu khó, giàu đức hi sinh, hết lòng vì con cháu.
- Mơ về những điều tốt lành, hạnh phúc, vui vẻ.
- Tình yêu gia đình gắn với tình yêu quê hương đất nước.
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
ổ trứng hồng tuổi thơ
Câu hỏi thảo luận
Hình ảnh xuyên toàn toàn bộ bài thơ là hình ảnh nào? Cảm nhận của em về hình ảnh đó?
? Nội dung
- Tình yêu bà, yêu những thứ bình dị chân thực của quê hương
- Bao trùm: tình yêu gia đình, quê hương đất nước.
? Nghệ thuật
- Thể thơ 5 tiếng, cách diễn đạt tình cảm tự nhiên, hình ảnh bình dị.
- Nghệ thuật điệp từ, ẩn dụ.
* Ghi nhớ: Sgk trang 151
* Thảo Luận nhóm
Cảm nghĩ của em về tình bà cháu trong bài thơ?
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa
Năm bốn tuổi cháu đã quen mùi khói
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô gạt ngựa gầy
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sóng mũi vẫn còn cay”
(…)

Bếp lửa ( Bằng Việt)
- Học thuộc bài thơ, ghi nhớ.
- Xem trước bài "Điệp ngữ".