Tiết 104,105:

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:

Trình bày hiểu biết của em về
tác giả?

- Nguyễn Đình Thi sinh ngày 20 tháng 12 năm
1924 ở Luông Phabăng (Lào). Quê ở làng Vũ
Thạch (nay là phố Bà Triệu), Hà Nội. Cha ông là
một viên chức Sở bưu điện Đông Dương, từng
sang làm việc ở Lào.
- Ông thuộc thế hệ các nghệ sĩ trưởng thành
trong kháng chiến chống Pháp. Ông viết sách
khảo luận triết học, viết văn, làm thơ, soạn nhạc,
soạn kịch, viết lý luận phê bình. Năm 1996 Ông
được Nhà nước tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về
văn học nghệ thuật.

Phong cách nghệ thuật
- Thơ ông tự do, phóng khoáng mà vẫn hàm
súc, sâu lắng, suy tư và có nhiều tìm tòi theo
hướng hiện đại.
- Những tác phẩm văn xuôi của Nguyễn Đình
Thi là sự phản ánh kịp thời cuộc chiến đấu anh
dũng của nhân dân ta trong các cuộc kháng
chiến. Các tác phẩm của ông đều mang tính
thời sự về các cuộc kháng chiến của dân tộc
Việt Nam.

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
Nguyễn Đình Thi (19242003) bước vào con đường
sáng tác, hoạt động văn nghệ
từ trước Cách mạng tháng
Tám năm 1945. Không chỉ
gặt hái được thành công ở
thể loại thơ, kịch, âm nhạc,
ông còn là một cây bút lí luận
phê bình có tiếng.

(Nguyễn Đình Thi)

* Những tác phẩm chính:
tên những
- Thơ: Người chiến sỹ (1958); Bài thơ KểHắc
*Hải (1958); Dòng
Đất nước (19481955). Đã được
tác phẩm
sông trong xanh (1974); Tia
nhạc
sỹ Đặng Hữu
Phúc- 1955); Nhớ;
phổ thànhLá chính
nắng (1985); Đất
nước (1948
đỏ.... của ông?
- Tiểu
thuyết Xung
bờ; Thu
đông năm
bản
Giao
Hưởng -kích, Vỡ
Hợp xướng
cùng
nay (1954), Bên
bờ
sông
Lô (1957), Vào
tên
"Đất nước"
diễn lần đầu tiên
lửa (1966), Mặt
trậnBiểu
trên cao (1967)...
- Phê
bìnhhát
vănlớn
học: Hà
Tiểunội
luận Nhận
tại
Nhà
ngày đường.
1 tháng
- Kịch: Con nai đen (1961); Hoa và Ngần (1975); Giấc
9/2009,
DoRừng
chính
Đặng Hữu Phúc
mơ (1983);
trúc (1978); Nguyễn
Trãichỉ
ở Đông
Quan (1979); Người
đàn xướng
bà hóaNhà
đá (1980); Tiếng
huy
Dàn nhạc - Hợp
hát
sóng (1980); Cái bóng trên tường (1982); Trương
Nhạc
vũ
kịch
VN
Chi (1983); Hòn Cuội (1983 - 1986).

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
(Nguyễn Đình Thi)

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:

Em hãy giới thiệu vài nét
về tác phẩm?

Tiếng nói của văn nghệ được viết năm 1948thời kì đầu của cuộc kháng chiến chống thực
dânPháp.Trong thời kỳ chúng ta đang xây
dựng một nền văn học nghệ thuật mới đậm
đà tính dân tộc đại chúng, gắn bó với cuộc
kháng chiến vĩ đại của nhân dân.
- In trong cuốn “Mấy vấn đề văn học”(XB
năm 1956).

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
Tiếng nói văn nghệ được viết
năm 1948 – Thời kì đầu của
cuộc kháng chiến chống
Pháp.

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-bố cục:

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-bố cục:

Theo
emphương
hiểu văn
là gì?
Xác
định
thứcnghệ
biểu đạt
của
vănbàn
bản?
Bài tiểu luận
về vấn đề gì?

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-bố cục:

Nhan
nói văn
nghệ”
Tìmđềbố“Tiếng
cục của
văn
bảngợi
?
cho em suy nghĩ gì?

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

+ Phần 1: Từ đầu -> tâm hồn: Nội dung
của văn nghệ.
Bố cục

+ Phần 2: Tiếp theo … rời trang giấy: Vai trò
của văn nghệ đối với đời sống con người.
+ Phần 3: Còn lại: Khả năng kì diệu của văn
nghệ

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-bố cục:
Các phần trong văn bản có sự
liên kết chặt chẽ, mạch lạc, các
luận điểm vừa có sự giải thích
cho nhau, vừa được tiếp xúc tự
nhiên theo hướng ngày càng
phân tích sâu sức mạnh đặc
trưng của văn nghệ.

Em có nhận xét gì về bố cục trên?

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-bố cục:
II. Đọc-hiểu văn bản.
1. Nội dung của văn nghệ:

+ Đó là những câu thơ nổi tiếng về tả cảnh trong
truyện kiều của Nguyễn Du cùng với những lời
bình...
+ Cái chết thảm khốc là An-na Ca-rê-nhi-na trong
tác phẩm cùng tên của Lep Tôn-xtôi
-> Hai câuTheo
thơ của
Nguyễn
Dudựng
làm cho
người đọc
tác
giả
để
xây
một
Có
phải
hiện
thực
như
thế đựng
nào
Tác
phẩm
văn
nghệ
chứa
dung
văn
nghệ
không
chỉ
chứa
đựng
rungNội
động
với
vẻ
đẹp
tuyệt
vời
mà
tác
giả
đã miêu
tácthì
phẩm
văn
nghệ,
người
nghệ
học
đưa
vàomà
tác
phẩm
thếsựtrẻ đang
điều
gì?
trong
từng
tác
phẩm
còn
trong
tả; làm
cho
lòng
ta
có
những
sự
sống
tươi
sĩ lấy chất liệu từ đâu? Ví dụ?
không?
sao?Đó là gì ?
tái sinh.
tác động đếnấy
người
tiếp Vì
nhận.
-> Cái chết của An-na Ca-rê-nhi-na khiến cho
người đọc buâng khuâng, thương cảm, không quên.
=> Đó chính là lời gửi, lời nhắn, là nội dung tư
tưởng, tình cảm độc đáo của tác phẩm văn học.

Như vậy nội dung của văn
Vậynhững
lời gửikiến
của nghệ
thuật,
Bằng
thức văn
học
nghệ là gì?
hiểuhãy
một
gọn nhất
là
em
lấycách
mộtngắn
tác phẩm
cụ thể
gì? gửi sâu sắc
đã để lại lời nhắn
trong em?

Ví dụ: Qua tác phẩm “Chiếc
lá cuối cùng”, nhà văn Mỹ O.
Henry muốn gửi gắm điều
gì?

- Tình yêu thương giữa
những con người nghèo khổ
trong xã hội

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:

II. Đọc-hiểu văn bản.
1. Nội dung của văn nghệ:
- Mỗi tác phẩm văn nghệ đều chứa đựng những tư tưởng, tình
cảm say sưa, vui buồn, yêu ghét của người nghệ sĩ về cuộc sống,
về con người.
- Mang lại những rung cảm và nhận thức khác nhau trong tâm
hồn độc giả mỗi thế hệ.
- Tập trung khám phá, thể hiện chiều sâu tính cách, số phận, thế
giới nội tâm của con người qua cái nhìn và tình cảm mang tính
cá nhân của người nghệ sĩ.
 Chọn lọc dẫn chứng, lập luận chặt chẽ sẽ tạo lập được văn
bản có sức thuyết phục với người đọc

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-bố cục:
II. Đọc-hiểu văn bản.
1. Nội dung của văn nghệ:
2. Vai trò của văn nghệ đối
với đời sống con người:

Theo dõi phần 2 SGK trang 14, 15: “Chúng ta nhận rõ cái kì
diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ đến .... mắt không rời
trang giấy.
- Tác giả đưa ra 3 luận cứ:
+ VN là tiếng nói của tâm hồn… -> đoạn 1,2­
+ VN là tiếng nói của tình cảm… -> đoạn 3
+ VN là tiếng nói của tư tưởng… đoạn 4

? Để làm rõ chức năng của văn nghệ
tác giả đã đưa ra mấy luận cứ?

Theo dõi đoạn 1,2 SGK trang 14: “Chúng ta nhận rõ cái kì
diệu của vă nghệ khi chúng ta nghĩ đến .... nhất là trí thức.
- Người ở trong nhà giam...tù chung thân... tiếp xúc với cuộc
sống bên ngoài....
- Những người đàn bà lam lũ... Đầu tắt mặt tối, sống tối
tăm...khác hẳn khi ru con, hát ghẹo....được cười hả dạ hay rỏ
giấu một giọt nước mắt...
Văn nghệ giúp chúng ta sống đầy đủ, phong phú hơn với
cuộc đời và chính mình.

? ?Để
làm rõdẫn
luận
cứ 1,đó
táccho
giả ta
lấythấy
dẫnsự
chứng
cụ
Những
chứng
cần thiết
ntn?
của tiếng nói văn thể
nghệ
đối với con người ntn?

KHI CON TU HÚ (TỐ HỮU)

NGẮM TRĂNG – HỒ CHÍ MINH

“Văn nghệ là sợi dây buộc chặt con người với cuộc sống
bên ngoài.”

“…Những người đàn bà nhà quê lam lũ ngày trước, suốt đời đầu
tắt mặt tối, sống tối tăm, vậy mà biến đổi khác hẳn, khi họ ru con
hay hát ghẹo nhau bằng một câu ca dao, khi họ chen nhau say mê
xem một buổi chèo…..làm cho những con người ấy trong một buổi
được cười hả dạ hay rỏ giấu một giọt nước mắt…”

Theo dõi đoạn 3 SGK trang 14: “Có lẽ văn nghệ rất kị “trí
thức hoá” .... Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm”.

? Để làm rõ luận cứ 2, tác giả lấy dẫn chứng cụ
thể ntn?

“ …Chỗ đứng của văn nghệ chính là chỗ giao nhau của tâm hồn con
người với cuộc sống hành động, cuộc đời sản xuất, cuộc đời làm lụng
hàng ngày, giữa thiên nhiên và giữa những người làm lụng khác.
Chỗ đứng chính của văn nghệ là ở tình yêu ghét, niềm vui buồn, ý đẹp
xấu trong đời sống thiên nhiên và đời sống xã hội của chúng ta…”

=> Tôn- xtôi nói vắn tắt: Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm.

Theo dõi đoạn 3 SGK trang 14 “Có lẽ văn nghệ rất kị “trí
thức hoá” .... Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm”.

? Để làm rõ văn nghệ là tiếng nói của tư
tưởng tác giả đã lập luận ntn ?

“…Một câu thơ, một trang truyện, một vở kịch cho đến một bức
tranh một bản đàn, ngay khi làm chúng ta rung động trong cảm
xúc có bao giờ để đầu óc chúng ta nằm lười một chỗ…rồi từ
những con người, những câu chuyện, hình ảnh, những nỗi niềm
của tác phẩm sẽ khơi mung lung trong trí óc ta những vẫn đề suy
nghĩ. Cái tư tưởng trong nghệ thuật là một tư tưởng náu mình,
yên lặng…”

Theo dõi đoạn 3 SGK trang 14: “Có lẽ văn nghệ rất kị “trí
thức hoá” .... Nghệ thuật là tiếng nói của tình cảm”.
 Văn nghệ không thể thiếu trong đời sống con người,
nó làm bồi dưỡng, vun đắp, làm giàu, làm đẹp tâm
hồn con người, thắp sáng lên những mơ ước niềm tin,
đem lai niềm vui sống, tình yêu cuộc sống cho tâm
hồn con người.
 Lập luận chặt ché, dẫn chứng sinh động, cụ thể kết
hợp miêu tả và tự sự.

? Vì sao con người cần tiếng nói của văn
nghệ? Em có nhận xét gì về nghệ thuật
lập luận của tác giả trong phần này ?

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:

II. Đọc-hiểu văn bản.
1. Nội dung của văn nghệ:
2. Vai trò của văn nghệ đối với đời sống con người:
- Văn nghệ giúp cho chúng ta sống phong phú hơn, “làm thay
đổi hẳn mắt ta nhìn, óc ta nghĩ”.
- Là sợi dây kết nối con người với cuộc sống đời thường.
- Mang lại niềm vui, ước mơ và những rung cảm thật đẹp cho
tâm hồn
-> Lập luận chặt chẽ, dẫn chứng cụ thể, sinh động, kết hợp
MT, TS

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-bố cục:
II. Đọc-hiểu văn bản.
1. Nội dung của văn nghệ:
2. Vai trò của văn nghệ đối
với đời sống con người:
3. Khả năng kì diệu của văn
nghệ:

Theo dõi phần 3 SGK trang 15: “ Tác phẩm vừa là kết tinh .... cho xã hội.

….Nghệ thuật không đứng ngoài trỏ vẽ cho ta đường đi, nghệ
thuật đốt lửa trong lòng chúng ta, khiến chúng ta phải tự bước
lên đường ấy....

Văn nghệ có con đường riêng tiếp cận người
đọc, hãy tìm câu văn thể hiện khả năng cảm
hoá và sức lôi cuốn kì diệu của văn nghệ?

...Văn nghệ tạo được sự sống cho tâm hồn... Mở rộng khả năng của tâm hồn,
làm cho con người vui buồn nhiều hơn, yêu thương và căm hờn được nhiều
hơn.....

SứcSức
mạnh
mạnh
kì kì
diệu
diệu
của
của
văn
văn
nghệ:
nghệ:
laylayđộng
độngcảm
cảmxúc,
xúc,tâm
tâmhồn
hồnvà
và
làmlàm
thay
thay
đổiđổi
nhận
nhận
thức
thức
củacủa
concon
người.
người.

...Nghệ thuật giải phóng được cho con người khỏi những
biên giới của chính mình, nghệ thuật xây dựng con
người hay nói đúng hơn, làm cho con người tự xây dựng
được...

TIẾNG NÓI CỦA VĂN NGHỆ
Nguyễn Đình Thi

I. Tìm hiểu chung:
1. Tác giả:
2. Tác phẩm:
3. Đọc - chú thích-bố cục:
II. Đọc-hiểu văn bản.
1. Nội dung của văn nghệ:
2. Vai trò của văn nghệ đối
với đời sống con người:
3. Khả năng kì diệu của văn
nghệ:
Văn nghệ có sức lay động cảm
xúc, tâm hồn và làm thay đổi
nhận thức của con người.

Tiết 46
1- Nghệ
Văn thuật:
bản:

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

Tiến Duật- Có bố cục chặt chẽ, hợp lí, cách dẫn dắt -Phạm
tự nhiên.

I. Tìm hiểu chung
- Có
lập hiểu
luậnvănchặt
II. Đọc
bản chẽ, giàu hình ảnh; dẫn
phú, 1.
thuyết
phục.
Đọc - Tìm
hiểu chú thích
2. Nhan đề bài thơ
- Có3.giọng
văn chân thành, say mê, làm tăng
Phân tích

phục và
dẫn của
3.1.tính
Hìnhhấp
ảnh những
chiếcvăn
xe bản

chứng phong
sức thuyết

không kính
2- Ý nghĩa
văn
Hiện
thựcbản:
khốc liệt thời
chiến tranh: bom đạn kẻ thù,
Nộinhững
dungconphản
đường ánh
ra trậncủa
để văn nghệ, công dụng và
lại dấu
tích trên
những
mạnh
kì diệu
của
vănchiếc
nghệ đối với cuộc sống của
xe không kính.

người.

sức
con

IV. LUYỆN TẬP

Tiết 46
Văn bản:

BÀI THƠ
VỀ TIỂU ĐỘI XE KHÔNG KÍNH

-Phạm Tiến Duật-

1. hiểu
Bài vừa
học:
I. Tìm
chung
Trình
bày
được những tác động, ảnh hưởng của
II. Đọc-hiểu
văn
bản
một tác phẩm văn học đối với bản thân.
1. Đọc - Tìm hiểu chú thích
- Lập
hệthơ
thống luận điểm của văn bản
2. Nhan
đềlại
bài
3. Phân tích

3.1.
Hình
những
chiếc
xe TÍCH VÀ TỔNG HỢP/ SGK/
2. Bài
sắpảnh
học:
PHÉP
PHÂN
không
09 kính
Hiện thực khốc liệt thời
chiến tranh: bom đạn kẻ thù,
những con đường ra trận để
lại dấu tích trên những chiếc
xe không kính.