TIẾT 14: TIÊU HOÁ
TRƯỜNG THPT TĨNH GIA II
TIẾT 14: TIÊU HOÁ
TRƯỜNG THPT TĨNH GIA II
B - CHUYỂN HOÁ VẬT CHẤT VÀ NĂNG LƯỢNG Ở ĐỘNG VẬT
I - KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ:
Chọn câu trả lời đúng về khái niệm tiêu hoá:
A - Tiêu hoá là quá trình biến đổi thức ăn thành các chất hữu cơ.
B - Tiêu hoá là quá trình tạo ra các chất dinh dưỡng và năng lượng, hình thành phân thải ra ngoài.
C - Tiêu hoá là quá trình biến đổi thức ăn thành các chất dinh dưỡng và tạo ra năng lượng.
D - Tiêu hoá là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể hấp thụ được.
- Khái niệm:
Tiêu hoá là quá trình biến đổi các chất dinh dưỡng có trong thức ăn thành những chất đơn giản mà cơ thể hấp thụ được.
Tiêu hoá thức ăn ở các nhóm động vật bằng cách nào?
I - KHÁI NIỆM TIÊU HOÁ:
II - TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT:
II - TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT:
II - TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT:
BIẾN ĐỔI THỨC ĂN
CÁCH TIẾP NHẬN THỨC ĂN
CƠ QUAN TIÊU HOÁ
KIỂU TIÊU HOÁ
ĐV ĐA BÀO BẬC CAO
ĐV ĐA BÀO BẬC THẤP
ĐỘNG VẬT ĐƠN BÀO
NỘI DUNG
TÌM HIỂU TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT
II - TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT:
- Phân hoá về cấu tạo và chuyên hoá về chức năng.
- Gồm hai phần: + Ống tiêu hoá.
+ Tuyến tiêu hoá.
- Bắt đầu hình thành.
- Ruột hình túi, chỉ có một lỗ miệng duy nhất thông ra ngoài.
- Có các tế bào tiết dịch.
Chưa có.
chỉ có không bào tiêu hoá tạm thời.
CƠ QUAN TIÊU HOÁ
- Ngoại bào
- Ngoại bào
- Nội bào
KIỂU TIÊU HOÁ
ĐV ĐA BÀO BẬC CAO
ĐV ĐA BÀO BẬC THẤP
ĐỘNG VẬT ĐƠN BÀO
NỘI DUNG
II - TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT:
- Thức ăn được biến đổi cơ học -> Thành phần nhỏ.
- Tiếp tục biến đổi hoá học nhờ các enzim -> Chất đơn giản hoà tan, hấp thụ vào máu và bạch huyết.
- Thức ăn được biến đổi trong túi tiêu hoá nhờ enzim của tế bào tuyến -> Chất dinh dưỡng.
Thức ăn bị phân huỷ bởi enzim thuỷ phân của Lizôxôm -> Chất dinh dưỡng.
BIẾN ĐỔI THỨC ĂN
- Nhờ các cơ quan ở miệng: Răng, lưỡi, mỏ…
- Nhờ các tua, xúc tu xung quanh miệng.
- Thực bào nhờ co bóp của chất NS.
CÁCH TIẾP NHẬN THỨC ĂN
ĐV ĐA BÀO BẬC CAO
ĐV ĐA BÀO BẬC THẤP
ĐỘNG VẬT ĐƠN BÀO
NỘI DUNG
Phân biệt tiêu hoá nội bào và ngoại bào?
+ Tiêu hoá ngoại bào: Ngoài tế bào, trong cơ quan tiêu hoá chuyên hoá, sau khi biến đổi hoàn toàn thức ăn thành chất đơn giản mới được đưa đến tế bào cơ thể.
+ Tiêu hoá nội bào: Trong tế bào, không có cơ quan tiêu hoá
II - TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT:
III - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP:
- Độ dài ruột
Biến đổi hoá học
Biến đổi lí học
CẤU TẠO:
- Bộ răng
ĐỘNG VẬT ĂN TẠP
ĐỘNG VẬT ĂN THỊT
NỘI DUNG
1 - SỰ TIÊU HOÁ:
III - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP:
1 - SỰ TIÊU HOÁ:
+ Miệng: Cắt, nhai, nghiền nhỏ thức ăn.
+ Dạ dày: Co bóp nhào trộn, nghiền nhỏ thức ăn.
+ Miệng: Cắt, xé, nhai, nghiền nhỏ thức ăn.
+ Dạ dày: Co bóp nhào trộn, nghiền nhỏ thức ăn.
Biến đổi lí học
+ Dài hơn, do thức ăn nhiều xellulôzơ.
+ Ngắn do thức ăn dầu d2, dễ tiêu.
- Độ dài ruột
+ Răng cửa và răng nanh: Không nhọn, sắc.
+ Răng hàm: Dẹt.
+ Răng cửa và răng nanh: Nhọn, sắc, cong.
+ Răng hàm: Có mấu dẹt, sắc.
CẤU TẠO:
- Bộ răng
ĐỘNG VẬT ĂN TẠP
ĐỘNG VẬT ĂN THỊT
NỘI DUNG
III - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP:
1 - SỰ TIÊU HOÁ:
+ Miệng: Tiêu hoá 1 phần ( E. Nước bọt )
+ Dạ dày: Chỉ có lượng nhỏ thức ăn được biến đổi nhờ tác dụng của HCl và pépsin trong dịch vị.
+ Ruột: Thức ăn được biến đổi hoàn toàn thành chất đơn giản hoà tan.
+ Miệng: Tiêu hoá 1 phần ( E. Nước bọt )
+ Dạ dày: Thức ăn Pr được biến đổi nhờ tác dụng của HCl và pépsin trong dịch vị.
+ Ruột: Thức ăn được biến đổi hoàn toàn thành chất đơn giản hoà tan.
Biến đổi hoá học
ĐỘNG VẬT ĂN TẠP
ĐỘNG VẬT ĂN THỊT
NỘI DUNG
III - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP:
1 - SỰ TIÊU HOÁ:
Sự tiêu hoá ở động vật ăn thịt và động vật ăn tạp khác nhau cơ bản ở điểm nào?
Khác nhau ở cách biến đổi và thời gian tiêu hoá thức ăn.
III - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP:
2 - SỰ HẤP THỤ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG:
Ruột non có cấu tạo như thế nào?
III - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỊT VÀ ĐỘNG VẬT ĂN TẠP:
2 - SỰ HẤP THỤ CÁC CHẤT DINH DƯỠNG:
* Cấu tạo:
Niêm mạc có nhiều nếp gấp.
Tại các nếp gấp có nhiều lông ruột và các lông cực nhỏ.
-> Diện tích hấp thụ tăng nhiều lần.
Các chất được hấp thụ nhờ cơ chế nào?
* Cơ chế hấp thụ:
Khuếch tán: Qua lớp phốt pho lipít kép( Glixêrin, axít béo,VTM…)
Vận chuyển tích cực: Gồm các chất còn lại( Glucozơ, a.a, muối khoáng…)
Gồm 2 phần:
+ Dạ dày tuyến tiết enzim.
+ Dạ dày cơ có vách cơ dày.
- Nhỏ, chỉ có 1 ngăn gồm 2 phần: Thượng vị và hạ vị.
- To, có 4 ngăn: Dạ cỏ, dạ tổ ong, dạ lá sách, dạ múi khế.
DẠ DÀY
Không có răng.
Chỉ có mỏ bọc sừng để mổ thức ăn.
Lưỡi hoá sừng.
- Bộ răng có đủ 3 loại nhưng không nhọn, răng hàm to.
Hàm không có răng cửa và răng nanh.
Chỉ có răng hàm với bề mặt rộng và nhiều nếp, men răng cứng.
MIỆNG
ĐV ĂN HẠT
ĐV CÓ DẠ DÀY ĐƠN
ĐỘNG VẬT NHAI LẠI
NỘI DUNG
TÌM HIỂU CƠ QUAN TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT ĂN THỰC VẬT
IV - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỰC VẬT:
Nhỏ, dài, manh tràng không phát triển.
Ruột già không phân hoá thành ruột thẳng, không có nơi trữ phân.
Dài, giữa ruột non và ruột già có manh tràng lớn, có nhiều nếp xoắn là nơi tiêu hoá xellulozơ.
Ruột thẳng trữ phân, hấp thụ lại nước trong phân.
- Dài, to, gồm 2 phần: Ruột non và ruột già.
RUỘT
ĐV ĂN HẠT
ĐV CÓ DẠ DÀY ĐƠN
ĐỘNG VẬT NHAI LẠI
NỘI DUNG
Manh tràng
Ruột thỏ
IV - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỰC VẬT:
Nghiền nát thức ăn.
Thức ăn được ngấm đều dịch vị.
- Thức ăn được nghiền, nhào trộn, ngấm đều dịch tiêu hoá.
- Nhào trộn và thấm dịch vị.
DẠ DÀY
- Thức ăn được mổ, không nhai và nuốt ngay.
- Thức ăn được nhai kĩ một lần.
Dùng lưỡi giật cỏ, không nhai hoặc nhai qua loa, nuốt xuống dạ dày.
Ợ lên nhai lại, thức ăn được nhai kĩ và nhỏ.
MIỆNG
ĐV ĂN HẠT
ĐV CÓ DẠ DÀY ĐƠN
ĐỘNG VẬT NHAI LẠI
NỘI DUNG
TÌM HIỂU TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT ĂN THỰC VẬT
IV - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỰC VẬT:
IV - TIÊU HOÁ Ở ĐỘNG VẬT ĂN THỰC VẬT:
Diễn ra tại dạ dày tuyến và ruột.
Thức ăn được biến đổi nhờ các enzim trong các dịch của các tuyến tiêu hoá.
Diễn ra tại dạ dày và ruột.
Thức ăn dưới tác dụng của các enzim biến đổi hoàn toàn.
Diễn ra ở dạ múi khế.
Trong dịch vị của dạ múi khế có các enzim biến đổi hoá học như dạ dày đơn.
BIẾN ĐỔI SINH HỌC
- Đơn giản.
Diễn ra tại manh tràng.
Xellulozơ nhờ enzim và VSV -> Pr, lipít cung cấp cho vật chủ
Diễn ra tại dạ cỏ.
Xellulozơ nhờ enzim và VSV -> Pr, lipít cung cấp cho vật chủ.

BIẾN ĐỔI HOÁ HỌC
ĐV ĂN HẠT
ĐV CÓ DẠ DÀY ĐƠN
ĐỘNG VẬT NHAI LẠI
NỘI DUNG
TÌM HIỂU CƠ QUAN TIÊU HOÁ Ở CÁC NHÓM ĐỘNG VẬT ĂN THỰC VẬT
V - ĐẶC ĐIỂM TIÊU HOÁ Ở THÚ ĂN THỊT VÀ THÚ ĂN TV:
N
Á
T
H
C
Ế
U
H
K
O
À
B
A
Đ
Ấ
G
P
Ế
N
A
U
T
À
B
I
Ộ
N
U
Á
M
G
N
Ờ
Ư
Đ
G
N
Ă
R
Tìm ô chữ hàng dọc: Nói về một cơ quan tiêu hoá, là nơi biến đổi hoàn toàn thức ăn thành chất dinh dưỡng cung cấp cho tế bào cơ thể?
Hàng ngang số 1: Gồm 4 chữ cái. Đây là cơ quan giúp các loài thú ăn thịt cắt, xé thức ăn?
Hàng ngang số 2: gồm 8 chữ cái. Đây là con đường vận chuyển các chất sau khi hấp thụ rồi đi qua gan để đén các tế bào .
Hàng ngang số 3: gồm 6 chữ cái. Ở động vật đơn bào, quá trình tiêu hoá này là chủ yếu?
O
Hàng ngang số 4: gồm 3 chữ cái. Động vật đa bào bậc thấp, như thuỷ tức, sứa dùng bộ phận này để lấy thức ăn?
Hàng ngang số 7: gồm 9 chữ cái. Các chất như Glyxêrin, axít béo hấp thụ qua màng tế bào nhờ cơ chế này?
Hàng ngang số 6: gồm 5 chữ cái. Tiêu hoá ngoai bào chỉ có ở những loài động vật này?
Hàng ngang số 5: gồm 6 chữ cái. Nhờ có đặc điểm này mà bề mặt hấp thụ của ruột tăng lên gấp nhiều lần?
P