I. Tiêu hóa ở khoang miệng
Quan sát hình sau:

Răng cửa

Răng

Răng nanh

Khoang miệng được cấu
tạo bởi các cơ quan nào?

Môi

Răng hàm

Má
Lưỡi

Tuyến nước bọt
Nơi tiết nước bọt
Hình 25.1. Các cơ quan trong khoang miệng

Chọn chức năng cho sẵn phù hợp với từng loại răng :
Nghiền thức ăn Xé thức ăn
Loại răng
Răng cửa
Răng nanh
Răng hàm

Cắn thức ăn

Chức năng

CẤU TẠO CỦA LƯỠI

CẤU TẠO RĂNG NGƯỜI

TUYẾN NƯỚC BỌT

Khi thức ăn được đưa vào miệng, sẽ diễn ra
các hoạt động nào?
Trả lời:
- Tiết nước bọt
- Nhai
- Đảo trộn thức ăn
- Hoạt động của enzim amilaza trong
nước bọt
- Tạo viên thức ăn

1. Tiết nước bọt
2. Nhai
3. Đảo trộn thức ăn
4. Tạo viên thức ăn
5. Hoạt động của enzim
amilaza trong nước
bọt.

Biến đổi lí học

Biến đổi hóa
học

Hãy chọn các cụm từ cho sẵn điền vào bảng sau:
Các thành phần tham gia
hoạt động

Tác dụng của hoạt động

Các tuyến nước bọt

Cắt nhỏ, nghiền, làm mềm, nhuyễn thức ăn

Enzim amilaza

Tạo viên thức ăn vừa nuốt

Răng, lưỡi, các cơ môi, má

Làm ướt và mềm thức ăn

Răng

Làm thức ăn thấm đẫm nước bọt

Răng, lưỡi, các cơ môi, má

Biến đổi một phần tinh bột (chín) trong thức ăn
thành đường mantozơ

Biến đổi thức ăn ở
khoang miệng

Các hoạt động
tham gia
- Tiết nước bọt
Biến đổi lí học - Nhai
- Đảo trộn thức ăn
- Tạo viên thức ăn
Hoạt động của
Enzim Amilaza
Biến đổi hóa
trong nước bọt

Các thành phần
tham gia hoạt
động

Tác dụng của
hoạt động

Hãy chọn các cụm từ cho sẵn điền vào bảng sau:

Các thành phần tham
Tác dụng của hoạt động
gia
hoạt động
Các tuyến nước bọt
Cắt nhỏ, nghiền, làm mềm,
nhuyễn thức ăn
Enzim amilaza
Tạo viên thức ăn vừa nuốt
Răng, lưỡi, các cơ
Làm ướt và mềm thức ăn
môi, má
Răng
Làm thức ăn thấm đẫm nước bọt
Răng, lưỡi, các cơ
Biến đổi một phần tinh bột (chín)
môi, má
trong thức ăn thành đường
mantozơ

Biến đổi TĂ ở
Các hoạt
khoang miệng động tham gia

Các thành phần
tham gia hoạt
động

Tiết nước bọt Các tuyến nước bọt
Biến đổi lí
học

Tác dụng của hoạt động

Làm ướt và mềm
thức ăn
Cắt nhỏ, nghiền, làm
mềm, nhuyễn thức ăn

Nhai

Răng

Đảo trộn thức
ăn

Răng, lưỡi, các
cơ môi, má
Răng, lưỡi, các
cơ môi, má

Làm thức ăn thấm
đẫm nước bọt

Enzim amilaza

Biến đổi một phần tinh
bột (chín) trong thức
ăn thành đường
mantôzơ

Tạo viên thức
ăn
Hoạt động
Biến đổi hóa của enzim
học
amilaza trong
nước bọt

Tạo viên thức ăn vừa
nuốt

Khi ta nhai cơm lâu trong
miệng thấy có cảm giác ngọt là
vì sao ?
Enzim là
chất xúc tác
sinh học,
chỉ với 1 lượng
rất nhỏ có thể
thúc đẩy tốc độ
phản ứng tăng lên
nhiều lần

Tinh bột
pH=7,2
t0 = 370C

Enzim amilaza

Đường mantôzơ

Trả lời: Vì enzim amilaza trong nước bọt đã biến đổi một
phần tinh bột chín thành đường mantôzơ.

Thảo luận theo cặp: 1 câu/ 1 phút
Nuốt diễn ra nhờ hoạt động của cơ quan
nào là chủ yếu và có tác dụng gì?
Trả lời:
Nhờ hoạt động của lưỡi là chủ yếu làm đẩy
viên thức ăn chuyển xuống họng vào thực
quản.

Cơ quan nào giúp thức ăn không bị lọt lên khoang
mũi hoặc rơi vào thanh quản khi nuốt?

Trả lời:
Nhờ khẩu cái mềm nâng lên đóng kín 2 lỗ
thông lên mũi và nắp thanh quản đóng kín
lỗ khí quản .

Quan sát hình và cho
biết lực đẩy viên thức
ăn qua thực quản xuống
dạ dày đã được tạo ra
như thế nào?
Lực đẩy viên thức ăn
qua thực quản xuống
dạ dày đã được tạo ra
nhờ sự co dãn phối hợp
nhịp nhàng của các cơ
thực quản.

Thức ăn qua thực quản có được biến đổi
gì về mặt lí học và hóa học không?
Trả lời:
Thời gian thức
ăn qua thực
quản
rất
nhanh (chỉ 2 –
4s) nên coi như
thức ăn không
bị biến đổi

II. Nuốt và đẩy thức ăn qua thực quản:

 Thức ăn được nuốt xuống thực quản nhờ hoạt
động chủ yếu của lưỡi và được đẩy xuống dạ dày
nhờ hoạt động của các cơ thực quản.

 Khi ăn uống không nên cười đùa vì: dựa vào cơ
chế của phản xạ khi ăn uống. Khi ăn uống vừa
cười vừa nói thì nắp thanh quản sẽ không đậy
lại và làm cho thức ăn có thể lọt vào đường dẫn
khí làm cho ta bị sặc.

EM CÓ BIẾT
- Mỗi ngày cơ thể tiết ra khoảng 800- 1200ml
nước bọt. Mỗi giờ tiết khoảng 15ml. Ban ngày
tiết nhiều hơn ban đêm.
- Nước bọt có chất lizozim có tác dụng sát
khuẩn. Cần vệ sinh răng miệng đúng cách sau
khi ăn, đặc biệt là sau bữa ăn tối.

Vệ sinh răng miệng
đúng cách

Bài Tập

1. Quá trình tiêu hóa thức ăn ở khoang miệng gồm :
a. Biến đổi lí học
b. Biến đổi hóa học
c. Nhai, đảo trộn thức ăn
d. Cả a và b

2. Loại thức ăn được biến đổi về mặt hóa học ở
khoang miệng là :
a. Prôtêin
b. Lipit
c. Tinh bột chín
d. Hoa quả

Bài Tập

3. Trong nước bọt có loại enzim nào :
a. Lipaza
b. Mantoza
c. Proteaza
d. Amilaza

4. Loại rang nào có vai trò chính là nghiền thức
ăn:
a. Răng cửa
b. Răng nanh
c. Răng hàm
d. Cả 3 loại rang trên

DẶN DÒ:
Về nhà
-Học bài và trả lời các câu hỏi cuối bài
-Xem bài 27. Tiêu hóa ở dạ dày.