TIẾT 51,52,53
A. Tìm hiểu chung về văn bản thuyết minh.

B. Phương pháp thuyết minh.

C.Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh
I. Vai trò và đặc điểm chung của văn thuyết minh
A. TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN THUYẾT MINH
1.Văn bản thuyết minh trong đời sống con người
1. Vai trò của văn bản thuyết minh của con người
a. Cây dừa Bình Định
Văn bản này trình bày và giới thiệu điều gì?
- Trình bày những lợi ích của cây dừa Bình Định
- Giới thiệu về lợi ích cây dừa Bình Định
- Trình bày những lợi ích của cây dừa Bình Định
- Giới thiệu về lợi ích cây dừa Bình Định
1. Vai trò của văn bản thuyết minh của con người
b. Tại sao lá cây có màu xanh diệp lục
Văn bản này trình bày và giới thiệu điều gì?
- Giải thích: Lá cây có màu xanh lục là do chất diệp lục trong lá cây
b
b
c
Thiên nhiên
SÔNG HƯƠNG
ĐỒN HẢI VÂN
CẦU TRÀNG TIỀN
1. Vai trò của văn bản thuyết minh của con người
C . Huế
Văn bản này trình bày và giới thiệu điều gì?
b
Công trình kiến trúc
Ẩm thực
CƠM HẾN
BÁNH BÈO HUẾ
BÚN BÒ HUẾ
c
Sản phẩm-nón lá Huế
Lịch sử
c
1. Vai trò của văn bản thuyết minh của con người
C . Huế
Văn bản này trình bày và giới thiệu điều gì?
Con người
Những cô gái Huế đẹp, duyên dáng
Giới thiệu Huế là một trung tâm văn hóa lớn của Việt Nam
Văn bản thuyết minh
Đại tướng Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911, mất ngày 4 tháng 10 năm 2013, còn được gọi là tướng Giáp hoặc anh Văn, là một nhà chỉ huy quân sự và chính trị gia Việt Nam. Ông là Đại tướng đầu tiên, Tổng tư lệnh của Quân đội Nhân dân Việt Nam, ông là người chỉ huy đầu tiên Quân đội Nhân dân Việt Nam, là một trong những người góp công thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, là người học trò xuất sắc và gần gũi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, là chỉ huy chính trong các chiến dịch và chiến thắng chính trong Chiến tranh Đông Dương (1946-1954) đánh bại Thực dân Pháp, Chiến tranh Việt Nam (1960-1975) đánh đuổi đế quốc Mỹ, thống nhất đất nước và Chiến tranh biên giới Việt-Trung (1979) chống quân Trung Quốc tấn công biên giới phía Bắc.
Xuất thân là một giáo viên dạy sử, ông trở thành một trong những nhà lãnh đạo quân sự kiệt xuất nhất trong lịch sử Việt Nam. Ông được đánh giá là một trong những vị tướng kiệt xuất trên thế giới.
2. Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh
Các văn bản trên có thể xem là văn bản tự sự (hay miêu tả, nghị luận, biểu cảm) không? Tại sao? chúng có khác với các văn bản ấy ở chỗ nào?
Cả 3 Văn bản đều trình bày những tri thức tiêu biểu của sự vật hiện tượng.
EM HÃY TRÌNH BÀY VỀ ĐẶC ĐIỂM CỦA MỖI THỂ LOẠI VĂN HỌC SAU:HÃY
2. Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh
Tại sao lá cây có màu xanh lục ?
Lá cây có màu xanh lục v� các tế bào của lá chứa nhiều lục lạp. Một mi-li -met lá chứa 40 vạn lục tạp. Trong các lục lạp này có chứa một chất gọi là diệp lục, tức là chất xanh của lá. ánh sáng trắng của mặt trời gồm b?y màu: tím, chàm, lam, lục, vàng , cam, đỏ. Sở dĩ chất diệp lục có màu xanh lục vỡ nó hút các tia sáng có màu khác nhất là màu đỏ và màu lam, nhưng không thu nhận màu xanh lục. Và lại phản chiếu màu này do đó mắt ta mới nh?n thấy màu xanh lục.
a
Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh
- Mục đích: Cung cấp tri thức
- Yếu tố chính: tri thức
- Phương thức biểu đạt chính: Thuyết minh
2. Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh
a
Đặc điểm chung của văn bản thuyết minh
- Mục đích: Cung cấp tri thức
- Yếu tố chính: tri thức
- PTBĐ chính: Thuyết minh
- Tri thức phải khách quan khoa học chính xác, hữu ích.
- Ngôn ngữ cô đọng, dễ hiểu
- Trình bày rõ ràng, khoa học, chặt chẽ
Điều gì sẽ xảy ra trong văn bản thuyết minh người viết cung cấp thiếu khách quân, chính xác tri thức về đối tượng thuyết minh?
- Làm sai bản chất của đối tương.
- Người đọc hiểu không đúng từ đó dẫn tới những hậu quả khó lường
- Khái niệm: Văn bản thuyết minh nhằm cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất,nguyên nhân… của sự vật, hiện tượng trong tự nhiên và xã hội bằng phương thức trình bày, giới thiệu,giảithích.
-Tri thức trong văn bản thuyết minh đòi hỏi khách quan, xác thực, hữu ích cho con người.
- Văn bản thuyết minh cần được trình bày chính xác, rõ ràng, chặt chẽ và hấp dẫn.
B. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
I.Tìm hiểu các phương pháp thuyết minh
1. Quan sát học tập, tích luỹ tri thức để làm bài văn thuyết minh( giới thiệu)
2. Phương pháp thuyết minh

2. Phương pháp thuyết minh
a, Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
-Ví dụ:
-Nhận xét: Trong các câu thường gặp từ “ là”
+ Người định nghĩa phải xác định được đối tượng thuộc loại sự vật, hiện tượng gì, và chỉ ra đặc điểm nổi bật của đối tượng.
b, Phương pháp liệt kê
-Ví dụ:
-Nhận xét:
+ Kể ra các thuộc tính, biểu hiện cùng loại.
2. Phương pháp thuyết minh
a, Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
b, Phương pháp liệt kê
c, Phương pháp nêu ví dụ
-Ví dụ:
-Nhận xét:
+ Ví dụ được chọn phải khách quan ( là phương pháp phổ biến).
d, Phương pháp dùng số liệu (con số)
-Ví dụ:
-Nhận xét:
+ Sử dụng vào trường hợp các sự vật có biểu hiện đặc trưng ở số lượng.

2. Phương pháp thuyết minh
a, Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
b, Phương pháp liệt kê
c, Phương pháp nêu ví dụ
d, Phương pháp dùng số liệu (con số)
e, Phương pháp so sánh
-Ví dụ:
-Nhận xét: sử dụng phổ biến
+ So sánh để làm nổi bật đặc điểm của đối tượng.
g, Phương pháp phân loại phân tích
-Ví dụ:
-Nhận xét: sử dụng đối với sự vật đa dạng có nhiều cá thể, đối với đối tượng có nhiều bộ phận, nhiều mặt.



II. LUYỆN TẬP ( hs tự làm)
Bài tập 1, tr 128, sgk.
Phạm vi tìm hiểu vấn đề trong bài Ôn dịch thuốc lá:
+Bài viết thể hiện kiến thức của một bác sĩ, kiến thức của người quan sát đời sống xã hội, của một người có tâm huyết với vấn đề xã hội bức xúc.
Bài tập 2, tr 128, sgk.
Các phương pháp thuyết minh trong bài Ôn dịch thuốc lá: so sánh đối chiếu, phân tích từng tác hại, nêu số liệu.
Bài tập 3, tr 128, sgk.
- Kiến thức lịch sử đòi hỏi phải cụ thể, chính xác.
- Các phương pháp thuyết minh được sử dụng: dung số liệu, sự kiện cụ thể.

C. ĐỀ VĂN THUYẾT MINH VÀ CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
I. Đề văn thuyết minh và cách làm bài văn thuyết minh
1. Đề văn thuyết minh
2.Cách làm bài văn thuyết minh
Bài văn: Xe đạp
- Đối tượng thuyết minh: xe đạp
- Bố cục bài văn:
+ Mở bài ( đoạn 1): giới thiệu đối tượng thuyết minh.
+ Thân bài ( đoạn 2, 3, 4, 5,6):trình bày cấu tạo, đặc điểm lợi ích của đối tượng.
+ Kết bài ( đoạn 7): bày tỏ thái độ đối với đối tượng.
* Ghi nhớ, sgk.
II.LUYỆN TẬP
Đề bài: Giới thiệu về chiếc nón lá Việt Nam
Dàn ý:
a, Mở bài: giới thiệu đối tượng thuyết minh.
b,Thân bài:trình bày cấu tạo, đặc điểm lợi ích của đối tượng.
- Nguồn gốc của chiếc nón lá
- Hình dáng của nón
- Đặc điểm cấu tạo, nguyên liệu, cách làm nón, nơi sản xuất, vùng nổi tiếng về nghề làm nón
- Lợi ích của chếc nón lá
- Sử dụng và bảo quản nón lá
c, Kết bài: bày tỏ thái độ đối với đối tượng.


Bài 1:
Văn bản sau có phải là văn bản thuyết minh không? Vì sao?
- Về mục đích: Cung cấp kiến thức lịch sử về trường THCS Vũ Hội
- Về yếu tố chính: Tri thức thuộc lĩnh vực lịch sử (KHXH)
- Về PTBĐ chính: Giới thiệu
- Về cách trình bày diễn đạt: Chính xác , rõ ràng
- Kết luận: Văn bản mang đầy đủ đặc điểm của văn bản thuyết minh ( là văn bản thuyết minh)
Bài 2:
Văn bản Thông tin về Trái đất năm 2000 thuộc loại văn bản nào? Phần nội dung thuyết minh trong văn bản có tác dụng gì?
Thông tin về ngày Trái Dất nAm 2000
- Kiểu van b?n: Nghị luận
". bao bỡ nilông có thể gây nguy hại bởi đặc tính không phân huỷ của pla-xtíc.
Theo các nhà khoa học bao bỡ ni lông : cản trở quá trỡnh sinh trưuưởng của các loài thực vật ..tang khả nang ngập lụt...làm ô nhiễm thực phẩm do chứa các kim loại nhuư ch?t ca-đi-mi gây tác hại cho nóo và là nguyên nhân gây ung thuư phổi. Khi đốt thải ra các khí độc đặc biệt là chất đi-ô-xin có thể gây ngộ độc, khó thở, nôn ra máu, ảnh hưuởng đến các tuyến nội tiết ...., gây ung thuư và gõycác dị tật bẩm sinh cho trẻ sơ sinh."
- Yếu tố thuyết minh đưuợc sử dụng trong van b?n:
Tác dụng: Làm sáng rõ đặc điểm: tác hại của việc sử dụng bao bì ni lông từ đó tăng sức thuyết phục cho văn bản
- Học bài: nắm được vai trò, khái niệm, đặc điểm của văn bản thuyết minh
- Sưu tầm đoạn văn thuyết minh trong các văn bản đã học

BÀI TẬP
- Học bài: nắm đc vai trò, khái niệm, đặc điểm của văn bản thuyết minh
- Sưu tầm đoạn văn thuyết minh trong các văn bản đã học
- Làm bài tập 3 (SGK-T118)
- Đọc, soạn văn bản “Ôn dịch thuốc lá“ theo câu hỏi hướng dẫn
BTVN
Kết thúc buổi học