Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận
Nhu cầu nghị luận trong đời sống
Ví dụ:
Nhận xét
- Trẻ em hút thuốc lá là tốt hay xấu, lợi hay hại?

Theo em, như thế nào là sống đẹp?

-Vì sao gây ra hiện tượng lũ lụt và tắc nghẽn giao thông?
-Gặp các vấn đề hoặc câu hỏi như trên, ta có thể trả lời bằng tự sự, miêu tả, biểu cảm hay không ?
=>Không thể trả lời hoặc giải quyết bằng các kiểu văn bản đã học như tự sự, miêu tả, biểu cảm mà phải dùng lí lẽ và dẫn chứng để lập luận cho sáng rõ, thuyết phục người nghe
-- > Nghị luận trong đời sống.
- Trong cuộc sống, ta còn gặp văn nghị luận dưới dạng các ý kiến nêu ra trong: cuộc họp, tiết sinh hoạt ngoại khóa, sinh hoạt lớp...; các bài xã luận, bình luận; bài phát biểu ý kiến trên báo chí; các mục nghiên cứu, phê bình, hội thảo khoa học, trao đổi học thuật trên báo (truyền hình),....
- Các văn bản sắp học: “Đức tính giản dị của Bác Hồ”, “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta”…
Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận
Nhu cầu nghị luận trong đời sống
Ví dụ:
Nhận xét
2 . Thế nào là văn bản nghị luận
Ví dụ: “ Chống nạn thất học”
Nhận xét
CHỐNG NẠN THẤT HỌC
Quốc dân Việt Nam!
Khi xưa Pháp cai trị nước ta,chúng thi hành chính sách ngu dân.Chúng hạn chế mở trường học,chúng không muốn cho dân ta biết chữ để dễ lừa dối dân ta và bóc lột dân ta.
Số người Việt Nam thất học so với số người trong nước là 95 phần trăm, nghĩa là hầu hết người Việt Nam mù chữ. Như thế thì tiến bộ làm sao được?
Nay chúng ta đã giành được quyền độc lập. Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này, là nâng cao dân trí […].
Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà,và trước hết phải biết đọc , biết viết chữ Quốc ngữ.
Những người đã biết chữ hãy dạy cho những người chưa biết chữ,hãy góp sức vào bình dân học vụ,như các anh chị em trong sáu, bảy năm nay đã gây phong trào truyền bá Quốc ngữ, giúp đồng bào thất học.
Những người chưa biết chữ hãy gắng sức mà học cho biết đi. Vợ chưa biết thì chồng bảo,em chưa biết thì anh bảo, cha mẹ không biết thì con bảo, người ăn người làm không biết thì chủ nhà bảo, các người giàu có thì mở lớp học ở tư gia dạy cho những người không biết chữ ở hàng xóm láng giềng,các chủ ấp, chủ đồn điền,chủ hầm mỏ, nhà máy thì mở lớp học cho những tá điền, những người làm của mình.
Phụ nữ lại càng cần phải học,đã lâu chị em bị kìm hãm,đây là lúc chị em cố gắng để kịp nam giới, để xứng đáng mình là một phần tử trong nước, có quyền bầu cử và ứng cử.
Công việc này, mong anh chị em thanh niên sốt sắng giúp sức.
Chủ tịch
Chính phủ nhân dân lâm thời
HỒ CHÍ MINH

- Bác Hồ viết bài này nhằm mục đích gì?
Mục đích ấy được thể hiện dưới những luận điểm nào?
Tìm luận điểm chính và luận điêm phụ
- Mục đích: Kêu gọi toàn dân chống nạn thất học

Quốc dân Việt Nam!
Khi xưa Pháp cai trị nước ta,chúng thi hành chính sách ngu dân.Chúng hạn chế mở trường học,chúng không muốn cho dân ta biết chữ để dễ lừa dối dân ta và bóc lột dân ta.
Số người Việt Nam thất học so với số người trong nước là 95 phần trăm, nghĩa là hầu hết người Việt Nam mù chữ. Như thế thì tiến bộ làm sao được?
Nay chúng ta đã giành được quyền độc lập. Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này, là nâng cao dân trí […].
Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà,và trước hết phải biết đọc , biết viết chữ Quốc ngữ.
Những người đã biết chữ hãy dạy cho những người chưa biết chữ,hãy góp sức vào bình dân học vụ,như các anh chị em trong sáu, bảy năm nay đã gây phong trào truyền bá Quốc ngữ, giúp đồng bào thất học.
Những người chưa biết chữ hãy gắng sức mà học cho biết đi. Vợ chưa biết thì chồng bảo,em chưa biết thì anh bảo, cha mẹ không biết thì con bảo, người ăn người làm không biết thì chủ nhà bảo, các người giàu có thì mở lớp học ở tư gia dạy cho những người không biết chữ ở hàng xóm láng giềng,các chủ ấp, chủ đồn điền,chủ hầm mỏ, nhà máy thì mở lớp học cho những tá điền, những người làm của mình.
Phụ nữ lại càng cần phải học,đã lâu chị em bị kìm hãm,đây là lúc chị em cố gắng để kịp nam giới, để xứng đáng mình là một phần tử trong nước, có quyền bầu cử và ứng cử.
Công việc này, mong anh chị em thanh niên sốt sắng giúp sức.
Chủ tịch
Chính phủ nhân dân lâm thời
HỒ CHÍ MINH
(Hồ Chí Minh toàn tập, tập 4,
NXB Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2000)
CHỐNG NẠN THẤT HỌC
CHỐNG NẠN THẤT HỌC
Một trong những công việc phải thực hiện
cấp tốc trong lúc này, là nâng cao dân trí […].
Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có
đọc , biết viết chữ Quốc ngữ.
CHỐNG NẠN THẤT HỌC
NÂNG CAO DÂN TRÍ
BIẾT ĐỌC BIẾT VIẾT
? Để tăng sức thuyết phục trong bài viết của mình, Bác đã đưa ra nhiều lí lẽ, dẫn chứng. Tìm những lí lẽ, dẫn chứng có trong văn bản.
LUẬN ĐIỂM
CHỐNG NẠN THẤT HỌC
Quốc dân Việt Nam!
Khi xưa Pháp cai trị nước ta,chúng thi hành chính sách ngu dân.Chúng hạn chế mở trường học,chúng không muốn cho dân ta biết chữ để dễ lừa dối dân ta và bóc lột dân ta.
Số người Việt Nam thất học so với số người trong nước là 95 phần trăm, nghĩa là hầu hết người Việt Nam mù chữ. Như thế thì tiến bộ làm sao được?
Nay chúng ta đã giành được quyền độc lập. Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này, là nâng cao dân trí […].
Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình, phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà,và trước hết phải biết đọc , biết viết chữ Quốc ngữ.
Những người đã biết chữ hãy dạy cho những người chưa biết chữ,hãy góp sức vào bình dân học vụ,như các anh chị em trong sáu, bảy năm nay đã gây phong trào truyền bá Quốc ngữ, giúp đồng bào thất học.
Những người chưa biết chữ hãy gắng sức mà học cho biết đi. Vợ chưa biết thì chồng bảo,em chưa biết thì anh bảo, cha mẹ không biết thì con bảo, người ăn người làm không biết thì chủ nhà bảo, các người giàu có thì mở lớp học ở tư gia dạy cho những người không biết chữ ở hàng xóm láng giềng,các chủ ấp, chủ đồn điền,chủ hầm mỏ, nhà máy thì mở lớp học cho những tá điền, những người làm của mình.
Phụ nữ lại càng cần phải học,đã lâu chị em bị kìm hãm,đây là lúc chị em cố gắng để kịp nam giới, để xứng đáng mình là một phần tử trong nước, có quyền bầu cử và ứng cử.
Công việc này, mong anh chị em thanh niên sốt sắng giúp sức.
Chủ tịch
Chính phủ nhân dân lâm thời
HỒ CHÍ MINH

- Tìm các lí lẽ và dẫn chứng có trong văn bản?
H? TH?NG LU?N DI?M , L� L? V� D?N CH?NG
Dẫn chứng
Luận điểm –Câu nêu luận điểm
LÝ lÏ
I. Sự cần thiết phải nâng cao dân trí: “Một trong những công việc phải thực hiện cấp tốc trong lúc này, là nâng cao dân trí.”
2. Chúng không muốn cho dân ta biết chữ để dễ bốc lột
3.Như thế thì tiến bộ làm sao được
1. Xưa,dân ta thất học là do chính sách ngu dân của Pháp
2.Số người Việt Nam thất học so với số người trong nước là 95 phần trăm
II. Kêu gọi mọi ngừời cùng tham gia chống nạn thất học :” Mọi người Việt Nam phải hiểu biết quyền lợi của mình, bổn phận của mình , phải có kiến thức mới để có thể tham gia vào công cuộc xây dựng nước nhà, và trước hết cần phải biết đọc, biết viết chữ Quốc ngữ”

1. Người đã biết chữ dạy cho người chưa biết chữ…thất học

1. Vợ chưa biết - chồng bảo, em chưa biết - anh bảo
2. Người chưa biết chữ cần gắng sức mà học cho biết đi
3. Phụ nữ càng cần phải học ..ứng cử

2. - Cha mẹ không biết - con bảo
- Người ăn người làm không biết - chủ nhà bảo, các nhà giàu có - mở lớp học dạy người không biết chữ...
1.Pháp hạn chế mở
-Vậy văn nghị luận là văn được viết ra để xác lập một tư tưởng, một quan điểm.
-Tư tưởng, quan điểm trong văn nghị luận phải giải quyết những vấn đề trong đời sống
-Văn nghị luận phải có luận điểm rõ ràng, có lí lẽ và dẫn chứng
Vậy văn nghị luận là văn được viết ra để xác lập một tư tưởng, một quan điểm.
-tư tưởng, quan điểm trong văn nghị luận phải giải quyết những vấn đề trong đời sống
- Văn nghị luận phải có luận điểm rõ ràng, có lí lẽ và dẫn chứng
Có thói quen tốt và thói quen xấu. Luôn dậy sớm, luôn đúng hẹn, giữ lời hứa, luôn đọc sách,… là thói quen tốt.
Hút thuôc lá, hay cáu giận, mất trật tự là thói quen xấu. Có người biết phân biệt tốt và xấu, nhưng vì đã thành thói quen nên rất khó bỏ, khó sửa. Chẳng hạn vì thói quen hút thuốc lá, nên cũng có thói quen gạt tàn bừa bãi ra nhà, cả trong phòng khách lịch sự, sạch bong. Người biết lịch sự còn sửa một chút bằng cách xin chủ nhà cho mượn cái gạt tàn.
Một thói quen xấu ta thường gặp hằng ngày, ở bất cứ đâu là thói quen vứt rác bừa bãi. Ăn chuối xong cứ tiện tay vứt toẹt ngay cái vỏ ra cửa, ra đường…Thói quen này thành tệ nạn…một xóm nhỏ, con mương sau nhà thành con sông rác… Những nơi khuất, nơi công cộng, lâu ngày rác cứ ùn lên, khiến nhiều khu dân cư phải chịu hậu quả mất vệ sinh nặng nề.
Tệ hại hơn có người có cái cốc vỡ, cái chai vỡ cũng tiện tay ném ra đường. Vì thế trẻ em, cụ già giẫm phải, chảy máu chân rất nguy hiểm.
Tạo được thói quen tốt là rất khó. Nhưng nhiễm thói quen xấu thì dễ. Cho nên mỗi người, mỗi gia đình hãy tự xem lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội?
(Theo Băng Sơn, Giao tiếp đời thường)



CẦN TẠO RA THÓI QUEN TỐT TRONG ĐỜI SỐNG XÃ HỘI
1. Bài tập 1:
Văn bản: Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội.
a,
Đây có phải là văn bản nghị luận không? Vì sao?
Là văn bản nghị luận vì nó được viết ra nhằm trình bày ý kiến của tác giả về vấn đề: Thói quen trong xã hội.
b,
Cần tạo ra thói quen tốt trong đời sống xã hội
Thói quen tốt:
+ Dậy sớm
+ Đúng hẹn
+ Giữ lời hứa
+ Đọc sách...
Thói quen xấu:
+ Hút thuốc, cáu giận, mất trật tự
? Khó bỏ, khó sửa.
+ Vứt rác bừa bãi
? Thành tệ nạn.
+ Ném vỏ chai vỡ.
Mỗi người, mỗi gia đình tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội.
? Hệ thống lý lẽ, dẫn chứng giàu sức thuyết phục.
? ý kiến nêu ra trong văn bản đều hướng tới giải quyết một vấn đề thiết thực và có ý nghĩa trong cuộc sống.
Mở bài: Có thói quen tốt và thói quen xấu. Luôn dậy sớm, luôn đúng hẹn, giữ lời hứa, luôn đọc sách,… là thói quen tốt.
Thân bài: Hút thuôc lá, hay cáu giận, mất trật tự là thói quen xấu. Có người biết phân biệt tốt và xấu, nhưng vì đã thành thói quen nên rất khó bỏ, khó sửa. Chẳng hạn vì thói quen hút thuốc lá, nên cũng có thói quen gạt tàn bừa bãi ra nhà, cả trong phòng khách lịch sự, sạch bong. Người biết lịch sự còn sửa một chút bằng cách xin chủ nhà cho mượn cái gạt tàn.
Một thói quen xấu ta thường gặp hằng ngày, ở bất cứ đâu là thói quen vứt rác bừa bãi. Ăn chuối xong cứ tiện tay vứt toẹt ngay cái vỏ ra cửa, ra đường…Thói quen này thành tệ nạn…một xóm nhỏ, con mương sau nhà thành con sông rác… Những nơi khuất, nơi công cộng, lâu ngày rác cứ ùn lên, khiến nhiều khu dân cư phải chịu hậu quả mất vệ sinh nặng nề.
Tệ hại hơn có người có cái cốc vỡ, cái chai vỡ cũng tiện tay ném ra đường. Vì thế trẻ em, cụ già giẫm phải, chảy máu chân rất nguy hiểm.
Kết bài: Tạo được thói quen tốt là rất khó. Nhưng nhiễm thói quen xấu thì dễ. Cho nên mỗi người, mỗi gia đình hãy tự xem lại mình để tạo ra nếp sống đẹp, văn minh cho xã hội?
BỐ CỤC VĂN BẢN
2. Bài tập 2:
Bố cục: 3 phần.
a, Mở bài: Có thói quen tốt và thói quen xấu
? Giới thiệu về những thói quen trong đời sống.
b, Thân bài: Luôn dậy sớm... rất nguy hiểm.
? Biểu hiện của những thói quen.
c, Kết bài: Tạo được thói quen... cho xã hội?
? Lời kêu gọi của tác giả.
3. Bài tập 4:
Văn bản :
Hai biển hồ
Biển chết:
+ Không có sự sống
+ Không chia sẻ ? Nước mặn chát
Biển Hồ Ga li lê:
+ Sự sồng trù phú, tươi tốt
+ Chia sẻ nước cho sông hồ ? Nước sạch trong.
Lối sống ích kỉ, tư lợi.
Lối sống sẻ chia, yêu thương, cảm thông
- Khẳng định một quan niệm sống sâu sắc, đúng đắn.
Văn bản nghị luận sử dụng hình thức kể chuyện nghị luận.
Tác dụng: Làm tăng sức thuyết phục, sự hấp dẫn cho văn bản.
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT