Văn bản

Caây tre Vieät Nam

(Theùp Môùi)

BÁO CÁO BÀI TẬP DỰ ÁN

Trình bày hiểu biết
của tác giả Thép
mới và văn bản
Cây tre Việt Nam.
Yêu cầu

- Làm việc theo nhóm
- Trình bày theo slide, sơ đồ tư duy, phim, phóng sự….
- Nếu xong trước thời gian yêu cầu thì đặt cờ báo hiệu

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG VĂN BẢN
1.Đọc văn bản:

. Đọc – Chú thích.
 Hướng dẫn cách đọc:
- Phần đầu: đọc với
giọng tha thiết, tự hào.
- Đoạn nói về cây tre
trong chiến đấu: đọc với
giọng hào hùng, mạnh mẽ.
- Đoạn cuối: đọc chậm
với giọng chắc khỏe với
thái độ khẳng định.

 Giải thích từ khó

Tre

Các giống cây
cùng họ với tre
Vầu

Mai

Nứa

Trúc

2. Tác giả:
- Thép Mới (1925 – 1991)
- Tên khai sinh: Hà Văn Lộc.
- Quê: Hà Nội.
- Là nhà báo, nhà văn viết
nhiều bút kí, thuyết minh
phim.

Chân dung nhà văn Thép Mới

3. Tác phẩm
a, Xuất xứ: Là lời bình cho bộ phim tài liệu cùng
tên của các nhà điện ảnh Ba Lan (1955)
b, Thể loại: Bút kí
c, Phương thức biểu đạt: Thuyết minh, bình luận,
kết hợp biểu cảm, miêu tả

Nhũn nhặn: Thái độ khiêm
tốn, nhún nhường nhưng ở
đây nói về màu xanh tươi
bình dị của tre

Đánh chắt: Trò chơi dân gian
của trẻ em rèn sự nhanh
nhẹn, khéo léo.

Bố cục

Giới

CÂY TRE VIỆT NAM

thiệu

chung về cây
tre Việt Nam
Từ đầu → chí khí
như người

Sự gắn bó của
tre với đời sống
con người và
dân tộc Việt Nam
Tiếp theo → Chiến đấu

Tre trong hiện
tại và tương
lai
Phần còn lại

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Giới thiệu chung về cây tre Việt Nam:

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Giới thiệu chung về cây tre

• Cây tre là người bạn thân của nông thôn Việt Nam, bạn
thân của nhân dân Việt Nam.
Nước Việt Nam xanh muôn ngàn cây lá khác nhau. Cây
nào cũng đẹp, cây nào cũng quý, nhưng thân thuộc nhất
vẫn là cây tre nứa. Tre Đồng Nai, nứa Việt Bắc, tre ngút
ngàn Điện Biên Phủ, luỹ tre thân mật làng tôi... đâu đâu
ta cũng có nứa tre làm bạn.
Tre, nứa, trúc, mai, vầu[1] mấy chục loại khác nhau,
nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng. Vào đâu tre
cũng sống, ở đâu tre cũng xanh tốt. Dáng tre vươn mộc
mạc, màu tre tươi nhũn nhặn[2]. Rồi tre lớn lên, cứng
cáp, dẻo dai, vững chắc. Tre trông thanh cao, giản dị,
chí khí như người.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Giới thiệu chung về cây tre
a, Tre – người bạn thân của nông dân Việt Nam, bạn thân
của nhân dân Việt Nam.
- Có mặt ở mọi nơi: “đâu đâu ta
cũng có nứa tre làm bạn.”
- Là hình ảnh của làng quê Việt Nam

30
0
20
60
50
80
40
150
160
140
130
120
110
100
180
170
10
90
70
9
8
7
6
5
4
3
2
1
THẢO LUẬN NHÓM

Tác giả đã có cảm
nhận về cây tre Việt
Nam qua các biểu
hiện cụ thể nào về: vẻ
đẹp, phẩm chất của
cây tre?

Yêu cầu

- Thảo luận nhóm lớn
- Phân công thành viên vẽ, cắt, xé dán tạo thành cây
tư duy trình bày nội dung
- Nhóm nào hoàn thành trước thì treo lên bảng.

b. Vẻ đẹp của cây tre Việt
Nam
Vẻ đẹp hình dáng
- Mộc mạc
- Mọc thẳng
- Nhũn nhặn

Vẻ đẹp phẩm chất
- Sống, xanh tốt
- Cứng cáp, dẻo dai.
- Thanh cao, chí khí.
- Giản dị, bất khuất,
anh hùng.

Tre mang trong mình vẻ đẹp bình dị, thanh cao với
sức sống mãnh liệt. Tre mang cốt cách, chí khí và
phẩm chất con người Việt Nam.

2. Sự gắn bó của cây tre với người dân VN
a. Trong đời sống sinh hoạt và sản xuất.
* Đời sống lao động:

Bóng tre trùm lên âu yếm làng, bản[3], xóm, thôn. Dưới bóng tre của ngàn xưa, thấp
thoáng mái đình mái chùa cổ kính. Dưới bóng tre xanh, ta gìn giữ một nền văn hoá lâu
đời. Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ
ruộng, khai hoang. Tre ăn ở với người, đời đời, kiếp kiếp. Tre, nứa, mai, vầu giúp người
trăm nghìn công việc khác nhau. Tre là cánh tay của người nông dân:
Cánh đồng ta năm đôi ba vụ
Tre với người vất vả quanh năm.Tre với người như thế đã mấy nghìn năm. Một thế kỷ
“văn minh”, “khai hoá[4]” của thực dân cũng không làm ra được một tấc sắt. Tre vẫn phải
còn vất vả mãi với người. Cối xay tre nặng nề quay, từ nghìn đời nay, xay nắm thóc.
Trong mỗi gia đình nông dân Việt Nam, tre là người nhà, tre khăng khít với đời sống hàng
ngày.
Giang[5] chẻ lạt, buộc mềm, khít chặt như những mối tình quê cái thuở ban đầu[6] thường
nỉ non dưới bóng tre, bóng nứa:
Lạt này gói bánh chưng xanh
Cho mai lấy trúc[7], cho anh lấy nàng...Tre còn là nguồn vui duy nhất của tuổi thơ. Các em
bé còn có đồ chơi gì nữa ngoài mấy que chuyền đánh chắt[8] bằng tre.
Tuổi già hút thuốc làm vui. Với chiếc điếu cày tre là khoan khoái. Nhớ lại vụ mùa trước,
nghĩ đến những mùa sau, hay nghĩ đến một ngày mai sẽ khác...
Suốt một đời người, từ thuở lọt lòng trong chiếc nôi tre, đến khi nhắm mắt xuôi tay[9], nằm
trên giường tre, tre với mình, sống có nhau, chết có nhau, chung thuỷ.

2. Sự gắn bó của cây tre với người dân VN
a. Trong đời sống sinh hoạt và sản xuất.
* Đời sống lao động:
Giúp người trăm nghìn công
việc khác nhau: dựng nhà, dựng
cửa, vỡ ruộng, khai hoang…

Là “cánh tay” của người nông
dân.


2. Sự gắn bó của cây tre với người dân VN
a. Trong đời sống sinh hoạt và sản xuất.
* Niềm vui, nỗi buồn:

 Gắn bó với con người
trong sự vất vả và nhọc
nhằn, trong niềm vui, nỗi
buồn, cùng chia ngọt sẻ
D­íi bãng tre cña ngµn x­a, thÊp
bùi.
tho¸ng m¸i ®×nh, m¸i chïa cæ
kÝnh. D­íi bãng tre xanh, ta g×n gi÷
mét nÒn v¨n ho¸ l©u ®êi. D­íi
bãng tre xanh, ®· tõ l©u ®êi, ng­êi
d©n cµy ViÖt Nam dùng nhµ, dùng
cöa, vì ruéng, khai hoang. Tre ¨n
ë víi ng­êi ®êi ®êi, kiÕp kiÕp.

2. Sự gắn bó của cây tre
a. Trong đời sống
b. Trong chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc: “Tre là đồng chí chiến
đấu của ta.”

Người xưa có câu: “Trúc dẫu cháy, đốt ngay vẫn thẳng”.
Tre là thẳng thắn, bất khuất! Ta kháng chiến, tre lại là
đồng chí chiến đấu của ta. Tre vốn cùng ta làm ăn, lại vì
ta mà cùng ta đánh giặc.
Buổi đầu, không một tấc sắt trong tay, tre là tất cả, tre là
vũ khí. Muôn ngàn đời biết ơn chiếc gậy tầm vông[10] đã
dựng lên thành đồng Tổ quốc[11]! Và sông Hồng bất
khuất có cái chông tre.
Gậy tre, chông tre chống lại sắt thép của quân thù. Tre
xung phong vào xe tăng, đại bác. Tre giữ làng, giữ
nước, giữ mái nhà tranh, giữ đồng lúa chín. Tre hi sinh
để bảo vệ con người. Tre, anh hùng lao động! Tre, anh
hùng chiến đấu!

2. Sự gắn bó của cây tre
a. Trong đời sống
b. Trong chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc: “Tre là đồng chí chiến
đấu của ta.”

- Là vũ khí thô sơ, hiệu quả
- Cùng con người bảo vệ làng xóm quê hương
 Tre là người bạn
đồng hành với con
người trong những
cuộc trường chinh,
gian khổ.

2. Sự gắn bó của cây tre.
c. Trong tương lai.

(…) Nhạc của trúc, nhạc của tre là khúc nhạc của đồng quê. Nhớ một buổi trưa nào,
nồm nam cơn gió thổi, khóm tre làng rung lên man mác khúc nhạc đồng quê.
Diều bay, diều lá tre bay lưng trời...
Sáo tre, sáo trúc vang lưng trời…
Gió đưa tiếng sáo, gió nâng cánh diều.Trời cao lồng lộng, đồng ruộng mênh mông hãy
lắng nghe tiếng hát giữa trời cao của trúc, của tre…
“Tre già măng mọc”. Măng mọc trên phù hiệu ở ngực thiếu nhi Việt Nam, lứa măng non
của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.
Các em, các em rồi đây lớn lên, sẽ quen dần với sắt, thép và xi măng cốt sắt.
Nhưng, nứa, tre sẽ còn mãi với các em, còn mãi với dân tộc Việt Nam, chia bùi sẻ ngọt
của những ngày mai tươi hát, còn mãi với chúng ta, vui hạnh phúc, hoà bình.
Ngày mai, trên đất nước này, sắt, thép có thể nhiều hơn tre, nứa. Nhưng, trên đường
trường ta dấn bước, tre xanh vẫn là bóng mát. Tre vẫn mang khúc nhạc tâm tình. Tre
sẽ càng tươi những cổng chào thắng lợi. Những chiếc đu tre vẫn dướn lên bay bổng.
Tiếng sáo diều tre cao vút mãi.
Cây tre Việt Nam! Cây tre xanh, nhũn nhặn, ngay thẳng, thuỷ chung, can đảm. Cây tre
mang những đức tính của người hiền là tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam.

2. Sự gắn bó của cây tre.
c. Trong tương lai.

- Tre là phương tiện để con người biểu lộ những rung

động, cảm xúc.

- Tre có vai trò quan trọng.
- Tre là người bạn đồng hành của dân tộc trên con
đường phát triển.
 Tre là tượng trưng cao quý của dân tộc Việt Nam.

III. TỔNG KẾT.
CÂY TRE VIỆT NAM

Nội dung

Người bạn
thân thiết
lâu đời của
dân tộc Việt
Nam

Có vẻ đẹp
bình dị
nhiều phẩm
chất quý
báu

Nghệ thuật
Biểu tượng
của con
người, dân
tộc Việt
Nam

Nhiều chi
tiết hình ảnh
mang ý
nghĩa biểu
tượng

Sử dụng
thành
công
phép
nhân hoá

Lời văn
giàu
cảm xúc
và
nhịp điệu

Hình ảnh tre ngà bên lăng Bác.

1

CHINH

2

PHỤC
4

KIM
3

5

TỰ

6

THÁP

5
3
2
1
4

HẾT GiỜ

Văn bản Cây tre Việt Nam thuộc thể
loại nào?
A

Truyện ngắn

B

Phóng sự

C

Bút kí

D

Hồi kĩ

Đáp án: C

5
3
2
1
4

HẾT GiỜ

Văn bản “Cây tre Việt Nam” thuộc
kiểu văn bản gì?
A

Hành chính

B

Nhật dụng

C

Khoa học

D

Tự sự

Đáp án: B

5
3
2
1
4

HẾT GiỜ

Hình ảnh cây tre gắn với nhân vật
nào sau đây?
A

Thạch Sanh

B

Thánh Gióng

C

Sơn Tinh

D

Thủy Tinh

Đáp án: B

5
3
2
1
4

HẾT GiỜ

Trong văn bản, tre gắn bó với con người
ở các lĩnh vực nào?
A
B

Trong lao động
Trong chiến đấu

C Trong xuất khẩu
D

Trong tâm linh

Đáp án: A, B

5
3
2
1
4

HẾT GiỜ

Theo tác giả, tre gắn bó với
người như thế nào?
A

Thời trẻ

B

Khi về già

C

Khi còn bé

D

Đời đời, kiếp kiếp

Đáp án: D

Gì thế nhỉ?

MỘT PHẦN
QUÀ DÀNH
CHO BẠN!

Là biểu tượng của dân tộc Việt Nam

- Em hãy tìm một số câu tục ngữ, ca dao, thơ,
truyện cổ tích Việt Nam có nói đến cây tre.

Thánh Gióng

Cây tre trăm đốt

- Đọc diễn cảm một đoạn trong văn bản mà em thích.
- Sưu tầm những dụng cụ làm từ tre, nứa.