KHỞI ĐỘNG
Xem video về
sử dụng Internet

HOẠT ĐỘNG THEO NHÓM
Hãy trao đổi với bạn để nêu những lợi ích và
những vấn đề phát sinh từ việc sử dụng thiết bị
số, Internet đối với đời sống con người và xã hội.

Lợi ích của việc sử dụng thiết bị số, Internet

Internet cung cấp nguồn thông tin, kho kiến thức khổng lồ

Lợi ích của việc sử dụng thiết bị số, Internet

Internet cung cấp nhiều hình thức giải trí: chơi game, nghe
nhạc, xem phim, mua sắm,…

Lợi ích của việc sử dụng thiết bị số, Internet

-

Internet giúp kết nối bạn bè, mở rộng các mối quan hệ.

-

Học tập trực tuyến qua Internet....

Một số vấn đề phát sinh từ việc sử dụng
thiết bị số, Internet

Gây tổn hại thị lực

Một số vấn đề phát sinh từ việc sử dụng thiết bị số,
Internet

Khiến con người trở nên thụ động, lười vận động

Một số vấn đề phát sinh từ việc sử dụng thiết bị số,
Internet

Tạo ra thông tin sai lệch
Làm tăng nguy cơ thất nghiệp

và tin tức giả mạo

Một số vấn đề phát sinh từ việc sử dụng thiết bị số,
Internet

Rác thải điện tử gây ô nhiễm môi trường

Một số vấn đề phát sinh từ việc sử dụng thiết bị số,
Internet
Người già, người khuyết tật hoặc
dân tộc thiểu số và cư dân ở các
vùng nghèo vùng sâu xa sẽ bị tụt
hậu xa hơn và tạo ra khoảng cách
lớn trong xã hội.

CHỦ ĐỀ 3. ĐẠO ĐỨC, PHÁP LUẬT VÀ
VĂN HÓA TRONG MÔI TRƯỜNG SỐ

BÀI 3. TÁC ĐỘNG CỦA
CÔNG NGHỆ SỐ ĐỐI VỚI
CON NGƯỜI, XÃ HỘI

NỘI DUNG BÀI HỌC
01

02

Mặt trái của

Sử dụng Internet

công nghệ số

đúng quy định

1. MẶT TRÁI CỦA
CÔNG NGHỆ SỐ

Đặt vấn đề
“Công nghệ số được ứng dụng sâu rộng và mang lại hiệu
quả to lớn trong mọi lĩnh vực, mọi hoạt động của đời
sống, xã hội. Tuy nhiên, công nghệ số cũng có những
mặt trái mà chúng ta cần biết để hạn chế tối đa các tác
động tiêu cực của chúng”.

a. Ảnh hưởng tiêu cực của công nghệ số đối với
sức khoẻ

Lạm dụng công nghệ số có thể
dẫn đến những vấn đề sức
khoẻ thể chất, tinh thần: giảm
thị lực, thính lực, đau xương
khớp, béo phì, trầm cảm,..

Ví dụ
Sử dụng điện thoại thông minh nhiều giờ liên
tiếp dễ dẫn đến suy giảm thị lực, cận thị,
loạn thị,...
Cúi cổ về phía trước để nhìn vào màn hình,
sự căng thẳng trên cột sống tăng dẫn đến
đau xương khớp.

b. Bị lệ thuộc vào công nghệ số
Việc lạm dụng công cụ tìm
kiếm, lưu trữ thông tin khiến
con người có xu hướng nhớ
cách lấy thông tin hơn là nhớ
nội dung và trở nên thụ động,
lười suy nghĩ, tư duy và ít
sáng tạo hơn.

- Trầm cảm khi không truy cập
Internet, mạng xã hội.
- Nghiện công nghệ số dẫn đến
ít trò chuyện, giao tiếp; giảm gắn
kết gia đình, bạn bè, xã hội.

Ví dụ

Khi HS được giáo viên giao
bài tập về nhà, thay vì tự tư
duy, HS thường lên mạng
tìm kiếm đáp án.

c. Phát sinh những tiêu cực về đạo đức, văn hoá,
pháp luật trong môi trường số
Trong môi trường công
nghệ số, con người dễ
phát sinh những hành vi
thiếu văn hoá, trái đạo
đức, vi phạm pháp luật.

Ví dụ
•

Cung cấp, chia sẻ thông tin sai lệch, giả mạo

•

Gian dối, bôi nhọ, xúc phạm, bắt nạt, lừa đảo.
• Phát tán phần mềm độc hại, tấn công mạng.
• Xâm phạm quyền riêng tư, bản quyền tác phẩm.
• Bạo lực mạng

d. Ảnh hưởng đến môi trường và lãng phí
- Tốc độ phát triển của công
nghệ số dẫn đến thiết bị số có
xu hướng nhanh chóng bị lỗi
thời, khi bị loại bỏ dễ gây ô
nhiễm môi trường.
- Chạy đua công nghệ số làm
lãng phí tiền của.

Ví dụ
Bạn A được bố mẹ mua cho 1
chiếc điện thoại iphone 14 từ 2
năm trước. Tuy nhiên, hiện tại bạn
A đòi bố mẹ mua iphone 17 mới ra
mắt mặc dù chiếc điện thoại cũ
vẫn dùng tốt với lí do iphone 14
giờ đã lỗi thời.

e. Nguy cơ tụt hậu, mất việc làm
- Sự phát triển công nghệ số đã,
đang và sẽ tạo ra nhiều việc làm mới.
- Tuy nhiên ứng dụng công nghệ số
làm giảm nhu cầu nhân lực cho một
số việc làm. Những người không
thường xuyên cập nhật kiến thức, kĩ
năng sẽ dễ bị đào thải, thất nghiệp.

Ví dụ
Cánh tay robot thay thế các nhân công trong xưởng sản xuất.

HOẠT ĐỘNG THEO NHÓM

Xem video và hoàn
thành câu hỏi trong
Phiếu bài tập số 1

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Câu 1: Em hãy nêu những ảnh hưởng, tác động xấu của
công nghệ số đối với con người và xã hội được để cập
trong Video.

ĐÁP ÁN PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1
Câu 1
Video:
Bị lệ thuộc vào công nghệ số và
ảnh hưởng tới sức khoẻ. Đối với
trẻ nhỏ không nên sử dụng nhiều
các thiết bị công nghệ số vì dễ dẫn
đến việc bị lệ thuộc, rối loạn tic,
chậm nói, suy giảm thị lực,...

Tình huống trong SGK tr.14

Câu 2: Trao đổi với bạn để
chỉ ra những tác động tiêu
cực của công nghệ số đối
với đời sống con người, xã
hội trong mỗi tình huống
trong SGK tr.14.

ĐÁP ÁN PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1
Câu 2
Hình 1: Nghiện Internet ảnh hưởng
đến sức khoẻ, dẫn đến bị lệ thuộc vào
công nghệ số.

Hình 2: Trên internet phát sinh vấn đề
bắt nạt, bạo lực

ĐÁP ÁN PHIẾU BÀI TẬP SỐ 1
Câu 2
Hình 3: Công nghệ số dẫn đến ít trò
chuyện, giảm sự gắn kết giữa các
thành viên trong gia đình.

Hình 4: Rác thải công nghệ ảnh
hưởng đến môi trường, gây lãng phí.

GHI NHỚ:
Sử dụng không đúng, lạm dụng công nghệ
số có thể gây ra các vấn đề về sức khoẻ, môi
trường, làm nảy sinh các vấn đề về đạo đức,
văn hoá, pháp luật.

2. SỬ DỤNG
INTERNET ĐÚNG
QUY ĐỊNH

a. Một số quy định về sử dụng dịch vụ internet

+ Nêu các hành vi bị cấm trên
internet.
+ Các hành vi bị cấm này được
quy định trong văn bản nào?

Các hành vi bị cấm trên internet
Cung cấp, chia sẻ, lưu trữ, sử dụng thông tin số nhằm kích động bạo
lực, hận thù; tiết lộ bí mật của tổ chức, cá nhân; Xuyên tạc, vu khống,
xúc phạm uy tín, danh dự của tổ chức, cá nhân; Quảng cáo, tuyên
truyền hàng hoá, dịch vụ bị cấm.

Các hành vi bị cấm trên internet
Cản trở trái pháp luật việc cung cấp, truy cập thông tin trên
Internet của tổ chức, cá nhân.
Sử dụng mật khẩu, thông tin, dữ liệu trên Internet của tổ chức,
cá nhân khi chưa được phép.

Các hành vi bị cấm trên internet
Tạo, cài đặt, phát tán phần mềm độc hại, virus máy tính;
xâm nhập trái phép, chiếm quyền điều khiển hệ thống thông
tin của tổ chức, cá nhân.

Các hành vi này được quy định trong nghị định
số 15/2020/NĐ-CP ngày 03/02/2020.

+ Nêu một số quy tắc ứng xử
trên mạng xã hội.
+ Các quy tắc này được quy
định trong văn bản nào?

Một số quy tắc ứng xử trên mạng xã hội
Tuân thủ quy định, hướng dẫn sử dụng của nhà cung cấp.
Sử dụng họ, tên thật.
Chia sẻ thông tin có nguồn chính thống, tin cậy.
Không sử dụng ngôn từ gây phản cảm, vi phạm thuần phong mỹ tục,
gây hận thù, kích động bạo lực, phân biệt vùng miền, tôn giáo.

Một số quy tắc ứng xử trên mạng xã hội
Tham gia giáo dục, bảo vệ trẻ em, trẻ vị thành biên sử dụng mạng
xã hội một cách an toàn, lành mạnh.

Các quy tắc này được quy định trong Bộ quy tắc ứng xử trên
mạng xã hội được ban hàng theo Quyết định số 872/QĐ-BTTTT
ngày 1/6/2021 của bộ thông tin và truyền thông.

HOẠT ĐỘNG NHÓM ĐÔI

Theo em, nếu thiếu thận trọng,
người dùng internet có thể vô ý bị vi
phạm quy định nào của pháp luật,
quy tắc ứng xử trên mạng xã hội?

Gợi ý trả lời
Chia sẻ thông tin số nhằm kích động bạo lực, gây hận thù; tiết lộ bí mật
của tổ chức và cá nhân; xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín, danh dự
của tổ chức, cá nhân; quảng cáo, tuyên truyền hàng hóa, dịch vụ bị cấm.
Một số hành vi vi phạm đạo đức thiếu
văn hóa như: Chia sẻ thông tin có
nguồn gốc không chính thống, chưa
được kiểm chứng.

b. Một số ví dụ về hành vi vi phạm pháp luật, trái đạo đức,
thiếu văn hoá trong môi trường số

THẢO LUẬN NHÓM
Em hãy nêu các hành vi vi
phạm pháp luật trái đạo đức,
thiếu

văn

hoá

trong

môi

trường số đối với 2 ví dụ sau.

Quan sát ví dụ
Ví dụ 1: Do mâu thuẫn, bạn A tạo dựng sự việc không có thật rồi
đưa lên Internet nhằm xúc phạm danh dự, bôi nhọ bạn B. Do có
nhiều bình luận với lời lẽ thô tục, các ý nên bạn B xấu hổ, bỏ học.
Ví dụ 2: Trong một lần học nhóm, C xem trộm mật khẩu tài khoản
mạng xã hội của bạn khác. C sử dụng mật khẩu này để truy cập,
xem thông tin trên mạng xã hội của bạn đó.

Gợi ý trả lời
Ví dụ 1:
Tạo dựng sự việc không có thật rồi đưa lên
mạng nhằm xác phạm danh dự, bôi nhọ người
khác là hành vi vi phạm pháp luật. Bình luận
với lời lẽ thô tục, ác ý là hành vi thiếu văn hoá,
trái đạo đức.

Gợi ý trả lời
Ví dụ 2:
Xem trộm mật khẩu là hành vi thiếu văn
hoá, trái đạo đức. Sử dụng mật khẩu xem
trộm được để truy cập thông tin của
người khác là hành vi vi phạm pháp luật.

HOẠT ĐỘNG THEO NHÓM

Trao đổi với bạn và cho biết, trong
mỗi tình huống dưới đây, hành vi
nào là vi phạm pháp luật, hành vi
bào là trái đạo đức, thiếu văn hoá?

HOẠT ĐỘNG THEO NHÓM
a) Nhằm mục đích làm mất uy tín, danh dự của một b) Lợi dụng lỗ hổng bảo mật, một học
bạn, Nam tự ý chỉnh sửa, cắt ghép ảnh, tạo dựng sinh xâm nhập, tấn công hệ thống
một tình huống không có thật về bạn đó rồi đăng website của nhà trường dẫn đến
tải, chia sẻ trong nhóm Zalo của các bạn trong lớp.

website bị ngừng hoạt động.

c) D nhận được tin nhắn rác kèm địa chỉ web. Mặc d) Thấy hai nữ sinh đánh nhau, một
dù biết nội dung trang web không phù hợp với lứa bạn nam cùng lớp đã không can ngăn
tuổi nhưng D vẫn chia sẻ địa chỉ trang web cho còn quay phim đưa lên mạng xã hội.
nhóm bạn thân.

ĐÁP ÁN THAM KHẢO
Tình

Hành vi

huống

Tạo dựng một tình huống không có
a)

thật rồi đăng tải, chia sẻ qua Zalo
nhằm làm mất uy tín, danh dự của bạn
khác.

Quy định vi phạm

Cấm cung cấp, chia sẻ thông tin số
nhằm xuyên tạc, vu khống, xúc
phạm uy tín, danh dự của cá nhân.

ĐÁP ÁN THAM KHẢO
Tình
huống

Hành vi

Quy định vi phạm

Xâm nhập, tấn công thệ - Cấm xâm nhập trái phép, chiếm quyền điều
b)

thông website của nhà khiển hệ thống thông tin của tổ chức.
trường dẫn đến website - Cấm cản trở pháp luật việc cung cấp thông tin
bị ngừng hoạt động.

trên internet của tổ chức.