Khởi động
Gọi tên của việc làm được mô tả trong các hình ảnh sau

Nấu rượu thủ
công

Ngâm rượu thuốc

Bài 11
PHƯƠNG PHÁP TÁCH BIỆT
VÀ TINH CHẾ HỢP CHẤT HỮU CƠ

NỘI DUNG
1

PHƯƠNG PHÁP CHƯNG CẤT

2

PHƯƠNG PHÁP CHIẾT

3

PHƯƠNG PHÁP KẾT TINH

4

SẮC KÍ CỘT

HOẠT ĐỘNG NHÓM SỐ
Tìm hiểu phương1
pháp chưng cất và
phương pháp chiết

phương pháp
chưng cất

 Lượt 1: Hoạt động theo nhóm trong vòng 4 phút,
tiến hành hoàn thiện nội dung được giao.
 Lượt 2: Sau 4 phút, 2 nhóm tiến hành đổi nhiệm
vụ như hình. Hoàn thành nhiệm vụ ở PHT mới
trong 4 phút tiếp theo

NHÓM 1

NHÓM 2

NHÓM 3

NHÓM 4

phương
pháp chiết

ỨNG DỤNG

NGUYÊN TẮC

PHƯƠNG
PHÁP
CÁCH TIẾN HÀNH

VÍ DỤ THỰC
TIỄN

Tìm hiểu theo nhóm về để hoàn thiện các nội dung được đưa ra ở trên.
Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về phương pháp chưng cất.
Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về phương pháp chiết.

HOẠT ĐỘNG NHÓM SỐ
Tìm hiểu phương pháp chưng cất và
1
phương pháp chiết
NHÓM 1

NHÓM 3

NHÓM 2

NHÓM 4

Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về phương pháp chiết.
Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về phương pháp chưng cất.

ỨNG DỤNG

NGUYÊN TẮC

PHƯƠNG
PHÁP
CÁCH TIẾN HÀNH

VÍ DỤ THỰC
TIỄN

Tìm hiểu theo nhóm về để hoàn thiện các nội dung được đưa ra ở trên.
Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về phương pháp chiết.
Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về phương pháp chưng cất.

PHƯƠNG PHÁP
CHƯNG CẤT

ỨNG DỤNG

NGUYÊN TẮC
Chưng cất là sự tách chất dựa
vào sự khác nhau về nhiệt độ
sôi của các chất trong hỗn hợp
ở một áp suất nhất định

CÁCH TIẾN HÀNH
Chất lỏng cần tách được
chuyển sang pha hơi, rồi làm
lạnh cho hơi ngưng tụ, thu lấy
chất lỏng ở khoảng nhiệt độ
thích hợp.

PHƯƠNG PHÁP
CHƯNG CẤT

Để tách các chất lỏng ra khỏi
hỗn hợp các chất có nhiệt độ
sôi khác nhau, nhằm thu được
chất lỏng tinh khiết hơn.

VÍ DỤ THỰC
TIỄN
Nấu rượu thủ
công

Phương pháp chưng cất
Để tách các chất lỏng có
nhiệt độ sôi khác nhau
nhiều, người ta dùng
phương pháp chưng cất
thường 

Hoạt động thí nghiệm: 
Câu 1: Quá trình nấu rượu gạo thủ công được thực hiện như sau:
- Gạo được nấu chín, để nguội, rắc men, ủ kín 3 – 5 ngày, thu được một h ỗn h ợp
chủ yếu gồm nước, ethanol và bã rượu.
- Đun nóng hỗn hợp trên đến nhiệt độ sôi, hơi bay ra đi vào đường ống dẫn. Hỗn
hợp hơi trong đường ống được làm lạnh sẽ hoá lỏng và chảy vào bình hứng (Hình
11.1). Quá trình này gọi là chưng cất rượu.
Trả lời câu hỏi:
1. Trong quá trình chưng cất, tỉ lệ ethanol/nước giảm
dần hay tăng dần, biết rằng ethanol có nhiệt độ sôi thấp
hơn nước?
2. Vai trò của thùng nước lạnh là gì?

Hoạt động thí nghiệm: 
1. Trong quá trình chưng cất, tỉ lệ ethanol/nước
giảm dần vì ethanol có nhiệt độ sôi thấp hơn
nước nên bay hơi trước làm giảm lượng ethanol
trong hỗn hợp.
2. Vai trò của thùng nước lạnh là ngưng tụ hơi
ethanol.

Câu 2:
Chuẩn bị: rượu (được nấu thủ công); bình cầu có nhánh 250
mL, nhiệt kế, ống sinh hàn nước, ống nối, ống đong 50 mL, bình
tam giác 100 mL, đá bọt, nguồn nhiệt (bếp điện, đèn c ồn).
- Cho 60 mL rượu được nấu thủ công vào bình cầu có nhánh
(chủ ý chất lỏng trong bình không vượt quá 2/3 thể tích bình),
thêm vài viên đá bọt.
- Lắp dụng như hình. Đun nóng từ từ đến khi hỗn hợp sôi.

Trả lời câu hỏi và thực hiện yêu cầu sau:
1. Nhiệt độ sôi của hỗn hợp ethanol ban đầu và nước là bao nhiêu? So
sánh với nhiệt độ sôi của ethanol.
2. Dự đoán độ cồn của sản phẩm thay đổi như thế nào so v ới r ượu ban
đầu. Giải thích.

Trả lời câu hỏi và thực hiện yêu cầu sau:
1. Nhiệt độ sôi của hỗn hợp ethanol ban đầu và nước là bao
nhiêu? So sánh với nhiệt độ sôi của ethanol.
2. Dự đoán độ cồn của sản phẩm thay đổi như thế nào so
với rượu ban đầu. Giải thích.

1. Nhiệt độ sôi của hỗn hợp ethanol ban đầu và nước lớn
hơn nhiệt độ sôi của ethalnol.
2. Độ cồn của sản phẩm cao rượu ban đầu. Vì sau quá trình
trưng cất đã loại bỏ được một phần lượng nước làm nồng
độ ethanol trong dung dịch cao hơn với ban đầu.

Câu 3: Phương pháp chưng
cất thường được áp dụng
trong trường hợp nào? Hãy
lấy ví dụ trong thực tế.

• Chưng cất là phương pháp dựa vào sự khác
nhau về nhiệt độ sôi của các chất trong hỗn hợp
ở một áp suất nhất định.
• Ví dụ: Chưng cất rượu, chưng cất cồn, chưng
cất tinh dầu...
0\8

PHƯƠNG PHÁP
CHIẾT

ỨNG DỤNG

NGUYÊN TẮC
Chiết là phương pháp tách biệt
và tinh chế hỗn hợp các chất
dựa vào sự hòa tan khác nhau
của chúng trong hai môi
trường không trộn lẫn vào
nhau

CÁCH TIẾN HÀNH

PHƯƠNG PHÁP
CHIẾT

Chiết lỏng – lỏng : Tách chất hữu cơ ở
dạng nhũ tương, huyền phù trong
nước.
Chiết lỏng–rắn: ngâm rượu thuốc,
phân tích thổ nhưỡng, phân tích dư
lượng thuốc bảo vệ thực vật trong nông
sản

VÍ DỤ THỰC
TIỄN

Chiết lỏng – lỏng: dùng để tách
các chất hữu cơ hòa tan trong
nước.
Chiết lỏng – rắn: dùng dung môi
lỏng hòa tan chất hữu cơ để tách
chúng ra khỏi hỗn hợp rắn

Chiết lỏng–rắn:
ngâm rượu thuốc

Thao tác
chiết lỏng
– lỏng

Hoạt động thí nghiệm: Tách β-carotene từ nước ép cà rốt
Câu 4: Chuẩn bị nước ép cà rốt, hexane, cốc thuỷ tinh 100 mL,
binh tam giác 100 mL, phễu chiết 60 mL, giá thí nghiệm.
- Cho khoảng 20 mL nước ép cà rốt vào phễu chiết. Thêm
tiếp
khoảng 20 mL hexane, lắc đều khoảng 2 phút.
- Đề yên phễu chiết trên giá thí nghiệm khoảng 5 phút để ch ất
lỏng tách thành hai.
- Mở khoá phiếu chiết cho phần nước ở dưới chảy xuống, còn
lại phần dung dịch B-carotene hoà tan trong hexane.

Trả lời câu hỏi:
1. Nhận xét màu sắc của lớp hexane trong
phễu chiết trước và sau khi chiết

1. Hexane không màu. Khi trong phễu chiết,

2. Thí nghiệm tách B-carotene từ nước cà rốt

trước khi chiết có màu cam (hexane, nước cà

dựa theo nguyên tắc nào?

rốt), sau khi chiết có màu vàng (β-carotene hòa
trong hexane).
2. Thí nghiệm tách lớp β-carotene từ nước ép
cà rốt dựa theo nguyên tắc sự hòa tan khác
nhau của hỗn hợp các chất (nước ép cà rốt)
trong hai dung môi không trộn lẫn vào nhau
(nước và hexane).

Câu 5: Tìm các ví dụ trong thực tế
cuộc sống đã áp dụng phương pháp
chiết. Mô tả cách thực hiện và cho
biết em đã áp dụng phương pháp
chiết lỏng - lỏng hay chiết lỏng - rắn.

Thảo dược được ngâm chiết trong rượu.
Cách thực hiện: Cho dược liệu vào lọ, bình, đổ vào một lượng
rượu rồi bịt kín lại, đặt nơi tối, mát. Ngâm từ 10 đến 15 ngày.
Đây là phương pháp chiết lỏng - rắn.

HOẠT ĐỘNG NHÓM SỐ
Tìm hiểu phương pháp
2kết tinh và sắc kí cột

phương pháp
kết tinh

 Lượt 1: Hoạt động theo nhóm trong vòng 4
phút, tiến hành hoàn thiện nội dung sau..
 Lượt 2: Sau 4 phút, 2 nhóm tiến hành đổi
nhiệm vụ như hình. Hoàn thành nhiệm vụ ở
PHT mới trong 4 phút tiếp theo

Sắc kí cột

NHÓM 1

NHÓM 2

NHÓM 3

NHÓM 4

ỨNG DỤNG

NGUYÊN TẮC

PHƯƠNG
PHÁP
CÁCH TIẾN HÀNH

VÍ DỤ THỰC
TIỄN

Tìm hiểu theo nhóm về để hoàn thiện các nội dung được đưa ra ở trên.
Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về phương pháp kết tinh.
Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về sắc kí cột.

HOẠT ĐỘNG NHÓM SỐ
Tìm hiểu phươ
ng
pháp
k
ế
t
2
tinh và sắc kí cột

NHÓM 1

NHÓM 3

NHÓM 2

NHÓM 4

Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về sắc kí cột.
Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về phương pháp kết tinh.

ỨNG DỤNG

NGUYÊN TẮC

PHƯƠNG
PHÁP
CÁCH TIẾN HÀNH

VÍ DỤ THỰC
TIỄN

Tìm hiểu theo nhóm về để hoàn thiện các nội dung được đưa ra ở trên.
Nhóm 1, 3: Tìm hiểu về sắc kí cột.
Nhóm 2, 4: Tìm hiểu về kết tinh.

PHƯƠNG PHÁP
KẾT TINH

ỨNG DỤNG

NGUYÊN TẮC
Kết tinh là phương pháp tách biệt
và tinh chế hỗn hợp các chất rắn
dựa vào độ tan khác nhau và sự
thay đổi độ tan của chúng theo
nhiệt độ

PHƯƠNG PHÁP
KẾT TINH

CÁCH TIẾN HÀNH

Dùng để tách và tinh chế
chất rắn

VÍ DỤ THỰC
TIỄN

+ Hòa tan chất rắn lẫn tạp chất vào dung
môi để tạo dung dịch bão hòa ở nhiệt độ cao
+ Lọc nóng loại bỏ chất không tan
+ Để nguội và làm lạnh dung dịch thu được,
chất cần tinh chế sẽ kết tinh
+ Lọc để thu được chất rắn.
+ Thực hiện kết tinh nhiều lần trong cùng
một dung môi hoặc các dung môi khác nhau
sẽ thu được chất cần tinh chế.

Kết tinh đường

Kết tinh
benzoic
acid

Hoạt động nghiên cứu: Tinh chế đường đỏ thành đường trắng
Để tinh luyện đường đỏ thành đường trắng, người ta làm
như sau:
- Hoà tan đường đỏ vào nước nóng, thêm than hoạt tính đ ể
khử màu, khuấy, lọc để thu được dung dịch trong suốt không
màu.
- Cô bớt nước, đề nguội thu được đường trắng ở dạng tinh
thể.
Hãy cho biết trong hai loại đường đỏ và đường trắng, đường
nào tinh khiết hơn.

Đường trắng tinh khiết hơn.

SẮC KÍ CỘT

NGUYÊN TẮC
Là phương pháp tách biệt và tinh
chế hỗn hợp các chất dựa vào sự
phân bố khác nhau của chúng giữa
hai pha động và pha tĩnh
+ Pha động là dung môi và dung
dịch mẫu chất cần tách di chuyển
qua cột
+ Pha tĩnh là một chất rắn có diện
tích bề mặt lớn, có khả năng hấp
phụ khác nhau các chất trong hỗn
hợp cần tách

SẮC KÍ CỘT

ỨNG DỤNG

Dùng để tách các chất hữu cơ có hàm
lượng nhỏ và khó tách ra khỏi nhau

CÁCH TIẾN HÀNH
+ Sử dụng các cột thủy tinh có
chứa các chất hấp phụ dạng bột
(pha tĩnh)
+ Cho hỗn hợp cần tách lên cột
sắc kí
+ Cho dung môi thích hợp chảy
liên tục qua cột sắc kí
+ Loại bỏ dung môi để thu được
chất cần tách

Câu 6: Hãy cho biết bản chất của các cách làm sau
đây thuộc loại phương pháp tách biệt và tinh chế
nào?
a) Giã lá cây chàm,
cho vào nước, lọc

b) Nấu rượu uống.

c) Ngâm rượu thuốc.

d) Làm đường cát,

lấy dung dịch màu

đường phèn từ nước

để nhuộm sợi, vải.

mía.

Phương pháp
chiết

Phương pháp
chưng cất

Phương pháp
chiết

Phương pháp
kết tinh

H
N
I
T
T
Ế
K

CHƯNG CẤT

Dựa vào sự kh
ác nhau về
nhiệt độ sôi củ
a các chất
trong hỗn hợp ở
một áp suất
nhất định

CHIẾT

Dựa vào sự hò
a tan khác
nhau của chất tro
ng hai dung
môi không trộn lẫ
n vào nhau

TÁCH BIỆT,
TINH CHẾ
HCHC

eo
th
n
ắ
r
t
ấ
h
c
ế
h
c
h
in
t
à
Sử dụng tách v
nguyên tắc:
kh á c
n
ta
a
ò
h
ộ
đ
ó
c
u
a
h
n
c
Các chất khá
ng môi.
u
d
t
ộ
m
g
n
ù
c
g
n
o
tr
u
a
h
n
i
h
k
h
n
a
h
n
m
ả
i
g
h
c
tá
n
Độ tan của chất cầ
giảm nhiệt độ

SẮC KÍ CỘT

Dựa vào sự phân
bố khác nhau
của chúng giữa ph
a động và
pha tĩnh

Đến giờ câu cá
rồi . Các cháu
giúp ông nhé ^^

PLAY

Câu 1: Hình bên mô tả dụng cụ dùng để tách hỗn hợp các
chất. Phương pháp nào đã được sử dụng trong trường hợp
này

A

A) Chiết.

C) Bay hơi.

B) Kết tinh.

D) Chưng cất.

B

SAI Mất
rồi

C

SAI Mất
rồi

D

SAI Mất
rồi

Câu 2: Để tách dầu ăn và nước ra khỏi hỗn hợp, có thể sử dụng phương pháp

A

Sai mất
rồi

A) Sắc kí

C) Chiết.

B) Chưng cất

D) Bay hơi.

B

Sai mất
rồi

C

D

Sai mất
rồi

Câu 3: Phương pháp tách và tinh chế các chất rắn từ dung dịch bão hòa của chất
đó khi thay đổi điều kiện hòa tan (dung môi, nhiệt độ) đ ược g ọi là

A) Chiết

C) Chưng cất

B) Kết tinh.

D) Bay hơi

Sai mất
rồi

A

B

Sai mất
rồi

C

D

Sai mất
rồi

Câu 4: Phương pháp sau đây được sử dụng để tách màu trong thuốc nhuộm thực
phẩm?

A

A) Gạn.

C) Chưng cất

B) Kết tinh.

D) Sắc kí.

Sai mất rồi

B

Sai mất rồi

C

Sai mất rồi

D

Câu 5: Hình bên mô tả dụng cụ dùng để tách hỗn
hợp các chất. Phương pháp nào đã được sử dụng
trong trường hợp này?

A) Bay hơi.

C) Kết tinh

B) Chưng cất.

D) Chiết..

A

Sai mất
rồi

B

Sai mất
rồi

C

D

Sai mất
rồi

Ông cảm ơn các
cháu giúp ông
câu cá nha ^^