LỊCH SỬ LỚP 8

GV: Đinh Thị Thu Hằng
Trường TH&THCS Cửu Long
Lương Sơn- Hòa Bình

KHỞI ĐỘNG

Start

KHỞI ĐỘNG
Ở các thế kỉ XVI – XVIII, trong dân gian phổ biến những câu sau:
- Ước gì anh lấy được nàng
Để anh mua gạch Bát Tràng về xây,
- Thứ nhất Kinh Kì
Thứ nhì Phố Hiến.
Những câu trên nhắc đến các địa danh nào và phản ánh nội
dung gì? Từ đó, hãy chia sẻ thêm những hiểu biết của em về
tình hình kinh tế, văn hóa Đại Việt trong các thế kỉ XVI-XVIII.

- Các địa danh được nhắc đến trong 2 câu thơ trên là: làng
gốm Bát Tràng (Hà Nội); Kinh Kì (Thăng Long - Hà Nội);
Phố Hiến (Hưng Yên)….Phản ánh về sự phát triển của thủ
công nghiệp (làm gốm) và thương nghiệp Đại Việt trong các
thế kỉ XVI – XVIII ở kinh thành Thăng Long và Phố Hiến
=> Trong các thế kỉ XVI - XVIII, đất nước diễn ra nhiều biến
động chính trị lớn, tuy nhiên, nhân dân Đại Việt vẫn đạt được
nhiều thành tựu trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa và tôn
giáo.

Tiết 20,21-Bài 9:

Tình hÌnh kinh
tế, văn hóa,
tôn giáo trong
các thế kỉ XVI
- XVIII

Bài 9:

Tình hÌnh kinh tế, văn hóa, tôn giáo
trong các thế kỉ XVI - XVIII
NỘI
DUNG
CHÍNH

01 Tình hình kinh tế trong
02

các thế kỉ XVI-XVIII
Tình hình văn hóa
trong các thế kỉ XVIXVIII

Tình hÌnh kinh tế, văn hóa,
tôn giáo
các
thế kỉ
XVI
- XVIII
Tình
hìnhtrong
kinh tế
trong
các
thế
kỉ
Bài 9.

XVI-XVIII

1.
a. Nông nghiệp

1. Tình hình kinh tế trong các thế kỉ XVI - XVIII
a Nông nghiệp
Hoàn thành các nội dung vào PHT sau đây.
Tình hình
Đàng Trong
Ruộng đất

 

 

Đời sống nhân  
dân

 

Điều kiện tự  
nhiên

 

Nhận xét

 

 

Đàng Ngoài

a. Nông nghiệp
Hoàn thành các nội dung vào phiếu cho sau đây.
Tình hình

Đàng Trong

Đàng Ngoài

Ruộng đất

Biến đất công thành đất tư

Đẩy mạnh khai hoang

Người nông
dân

Người nông dân bị mất đất, Bị mất ruộng đất, bị bần cùng
chịu nhiều nghĩa vụ tô, thuế hóa nhưng chưa nghiêm trọng
nặng nề, dân nghèo phải bỏ
làng đi phiêu tán

ĐK tự nhiên

Thiên tai, mất mùa, đói kém

Điều kiện tự nhiên thuận lợi

Nhận xét:

Bị sa sút nghiêm trọng

Phát triển rõ rệt

Tình hình kinh tế trong các thế kỉ
XVI-XVIII
1.
a. Nông nghiệp
- Ở Đàng ngoài: sản xuất sa sút nghêm trọng, ruộng công biến
thành ruộng tư; nông dân bị mất ruộng đất phải lĩnh canh, nộp
tô thuế nặng nề; thiên tai, mất mùa, đói kém… nông dân nghèo
bỏ làng đi phiêu tán.
- Ở Đàng Trong: Nhờ khai hoang, điều kiện tự nhiên thuận lợi
nên nông nghiệp phát triển; hình thành tầng lớp địa chủ lớn;
nông dân bị bần cùng hóa do bị mất ruộng đất chưa nghiêm
trọng như Đàng Ngoài

Nguyễn Hữu Cảnh (1650-1700)
(ông được coi là người xác lập chủ quyền
cho người Việt tại vùng đất Sài Gòn- Gia Định vào năm 1698).

DINH TRẤN
BIÊN

PHỦ GIA ĐỊNH
Bình
Phước

DINH
PHIÊN
TRẤN

Hà Tiên

Tây
Ninh Bình

Dương

TP
HC
M

Long An
Mỹ Tho

Bến Tre

Đồng
Nai
Bà RịaVũng Tàu

Tình hÌnh kinh tế, văn hóa,
tôn giáo
các
thế kỉ
XVI
- XVIII
Tình
hìnhtrong
kinh tế
trong
các
thế
kỉ
Bài 9.

XVI-XVIII

1.
a. Nông nghiệp
b.Thủ công nghiệp

Nêu dẫn chứng thể hiện
sự phát triển của thủ công
nghiệp ở nước ta trong các
thế kỷ XVI – XVIII. Em có
nhận xét gì về kỹ thuật sản
xuất gốm.

Tình hình kinh tế trong các thế kỉ
XVI-XVIII
1.
b. Thủ công nghiệp
- Ở cả Đàng Trong và Đàng Ngoài, các chính quyền vẫn duy trì
hoạt động của các quan xưởng.
- Nghề thủ công trong nhân dân phát triển mạnh mẽ hơn
- Xuất hiện nhiều làng nghề nổi tiếng: Gốm Thổ Hà (Bắc
Giang), Bát Tràng (H.Nội); Dệt La Khê (H.Nội), Rèn sắt Nho
Lâm (Nghệ An); làm đường mía ở Quảng Nam

b.Thủ công nghiệp
Gốm ThổHà
(B,Giang)

Dệt La Khê
(S.Tây)
T.LONG

Hãy xác định
trên bản đồ một
số làng thủ công
nổi tiếng ở thế kỉ
XVIII?

Gốm Bát Tràng
(H.Nội)

Rèn sắt Nho Lâm
(N.An)
Mía đường
(Q.Nam)

Rèn sắt
H.LươngP.Bài(T.Thiên)

GIA ĐỊNH

Các làng nghề thủ công nổi tiếng ở TK XVII

Các nghề thủ công cổ truyền

Làm gốm

Đúc đồng

Dệt vải

Rèn sắt

Cặp chân đèn hoa lam thế kỉ XVII

Lư hương (1590 )

Một chiếc đỉnh bằng gốm tráng
men trang trí đắp nổi rồng và
nghê do thợ làng Bát Tràng chế
tạo vào năm 1736, thời Cảnh
Hưng.

Rồng vẽ trên gốm lam thế kỉ
XVI

Sư tử - long mã chạm
nổi trên gốm thế kỉ
XVIII

Sự phát triển các làng nghề thủ công cổ truyền
“ Chiếu Nga Sơn, gạch Bát Tràng
Vải tơ Nam Định, lụa làng Hà Đông”
“Lụa tơ Trà Kiệu, Mã Châu
Đã từng có tiếng dài lâu chắc bền”
“Làng Đam thì bán mắm tôm
Làng Họa đan dó, làng Om quấn thừng”.
“Tương Trúc làm nghề lược sừng,
Tự Khoát đan thúng, Vĩnh Trung làm giành”.
“Trên trời có đám mấy xanh
Ở giữa mây trắng, xung quanh mây vàng
Ước gì anh lấy được nàng
Để anh mua gạch Bát Tràng về xây
Xây dọc rồi lại xây ngang
Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân”

Làng
gốm Bát
Tràng
xưa và
nay

Tình hÌnh kinh tế, văn hóa,
tôn giáo
các
thế kỉ
XVI
- XVIII
Tình
hìnhtrong
kinh tế
trong
các
thế
kỉ
Bài 9.

XVI-XVIII

1.
a. Nông nghiệp
b. Thủ công nghiệp
c. Thương nghiệp

Khai thác tư liệu 1, tư liệu
2 quan sát hình 9.2 và 9.3 qua
đó nêu những nét chính về tình
hình thương nghiệp của Đại
Việt trong các thế kỷ XVI –
XVIII?

Tình hình kinh tế trong các thế kỉ
XVI-XVIII
1.
c. Thương nghiệp
- Buôn bán mở rộng, mạng lưới chợ được hình thành ở nhiều
vùng.
- Nhiều đô thị xuất hiện và gắn với hoạt động ngoại thương :
Thăng Long, Phố Hiến( Đàng ngoài) Thanh Hà, Hội An, Gia
Định..( Đàng Trong).
- Nửa sau TK XVIII, các thành thị suy tàn do chính quyền thi
hành chính sách hạn chế ngoại thương

Bài 9. Tình hÌnh kinh tế, văn hóa, tôn giáo trong các thế kỉ XVI XVIII
Tình1 hình kinh tế trong các thế kỉ XVI-XVIII
Kẻ Chợ

Hãy xác định
trên bản đồ một
số đô thị nổi
tiếng ở thế kỉ
XVII- XVIII?

Phố Hiến

Thanh Hà

Gia Định

Hội An

Cảnh Thăng Long-Kẻ Chợ năm 1690 do Samuel Baron
miêu tả sau chuyến đi đến Đàng Ngoài của ông.

Thăng Long (Kẻ Chợ) “Thứ nhất kinh kì,...” thế kỷ XVII

“Thứ nhì Phố Hiến” (Hưng Yên)

Phố thị Thanh Hà (Thừa Thiên Huế)

Thương cảng Hội An thế kỉ XVIII

Hôi An - thành phố cảng lớn nhất Đàng Trong - thế kỷ XVII

Tranh vẽ thương cảng Hội An thế kỉ XVII

Chùa Cầu – Hội An

được các thương nhân Nhật Bản xây dựng vào thế kỉ XVII

Bài 9. Tình hÌnh kinh tế, văn hóa, tôn giáo trong các thế kỉ XVI XVIII
2 hình văn hóa trong các thế kỉ XVI-XVIII
Tình

2. Tình hình văn hóa trong các thế
kỉ XVI-XVIII
HOẠT ĐỘNG
Nhiệm vụ: Dựa vào thông tin SGK và hiểu
NHÓM
biết
của bản thân, hãy trao đổi và hoàn thiện
những yêu cầu sau:

1. Vẽ sơ đồ tư duy tình hình văn hoá trong các thế kỉ XVI – XVIII.
2. Hãy nêu nhận xét về sự chuyển biến đó trong các thế kỉ XVI - XVIII.
3. Em ấn tượng với thành tựu nào nhất? Vì sao?

Tư tưởng,
tín ngưỡng,
tôn giáo

TÌNH
HÌNH
VĂN
HÓA
TRONG
CÁC
THẾ KI
XVI XVIII

- Tôn giáo: Nho giáo được đề cao trong học tập, thi cử và tuyển chọn
quan lại. Phật giáo và Đạo giáo được phục hồi. Năm 1533, công giáo
được truyền bá vào nước ta
- Tín ngưỡng: thờ Thành hoàng, thờ cúng tổ tiên, tổ chức lễ hội hàng
năm... thể hiện tinh thần đoàn kết, yêu quê hương, đất nước.

Nho giáo

Đạo giáo

Phật giáo

- Từ thế kỉ XVI-XVIII, sự
truyền giáo của giáo sĩ và
nhà thờ Thiên Chúa Giáo
mọc lên ở nhiều nơi.
- Đạo Thiên Chúa trở
thành tôn giáo được lan
truyền trong cả nước, tuy
nhiên hoạt động truyền
giáo của các giáo sĩ bị
nhà nước cấm đoán.

? Vì sao đạo Thiên Chúa lại bị chính quyền phong kiến cấm
đoán?
- Trái với truyền thống dân tộc ta: Thờ chúa mà không thờ
tổ tiên
- Được coi là công cụ xâm lược của chính quyền thực dân.
? Các em hãy liên hệ với chính sách tôn giáo của Đảng và
Nhà nước ta hiện nay?

- Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên, anh
hùng dân tộc được duy trì và phát
triển.
- Tiếp biến các loại hình tôn giáo, tư
tưởng người Việt đã tạo cho mình
một nếp sống văn hóa riêng, hòa
nhập nhưng không hòa tan.
“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày giỗ tổ mùng mười tháng ba”.

Tình hình văn hoá trong các thế
kỉ XVI-XVIII
2.
* Tư tưởng, tín ngưỡng, tôn giáo
- Tôn giáo: Nho giáo được đề cao trong học tập, thi cử
và tuyển chọn quan lại. Phật giáo và Đạo giáo được
phục hồi. Năm 1533, Công giáo được truyền bá vào
nước ta
- Tín ngưỡng: thờ Thành hoàng, thờ cúng tổ tiên, tổ
chức lễ hội hàng năm... thể hiện tinh thần đoàn kết,
yêu quê hương, đất nước.

TÌNH
HÌNH
VĂN
HÓA
TRONG
CÁC
THẾ KI
XVI XVIII

Chữ viết

- Chữ Quốc ngữ theo mẫu tự La tinh cũng được sáng tạo.
- Các giáo sĩ phương Tây học tiếng Việt để truyền đạo, họ dùng chữ cái
La-tinh để ghi âm tiếng Việt, tạo ra chữ Quốc ngữ. Loại chữ này dần
được sử dụng phổ biến vì tiện lợi, khoa học.

Alexandre de Rhodes (15/3/1593 – 5/11/1660) là một
nhà truyền giáo Dòng Tên và một nhà ngôn ngữ học.
Ông là một trong những giáo sĩ góp phần quan trọng vào
quá trình truyền bá Công giáo tại Việt Nam.
Chữ Quốc ngữ Việt Nam được hình thành nhờ công trình
tập thể của các nhà truyền giáo Bồ Đào Nha, và Ý, với sự
trợ giúp của các giáo hữu Việt Nam và Nhật Bản, do giáo
sĩ Francisco de Pina khởi đầu. Khi Rhodes đến xứ Đàng
Trong thì phương pháp ghi âm tiếng Việt bằng ký tự
Latinh, nay gọi là chữ Quốc ngữ, đang được xây dựng.
Ông đã ghi nhận và thừa hưởng di cảo của những người
tiền bối, có công hệ thống hóa và san định hệ chữ này,
cũng như biên soạn và giám sát việc ấn hành Từ điển
Việt–Bồ–La, là cuốn từ điển tiếng Việt đầu tiên.

Chữ quốc ngữ

Từ điển Việt- Bồ- La-

Alexandre de

Chữ
viết

Chữ
hán

Chữ
Nôm

Tình hình văn hoá trong các thế
kỉ XVI-XVIII
2
*Chữ viết
- Chữ Quốc ngữ theo mẫu tự La tinh cũng được sáng
tạo.
- Các giáo sĩ phương Tây học tiếng Việt để truyền đạo,
họ dùng chữ cái La-tinh để ghi âm tiếng Việt, tạo ra
chữ Quốc ngữ. Loại chữ này dần được sử dụng phổ
biến vì tiện lợi, khoa học.

TÌNH
HÌNH
VĂN
HÓA
TRONG
CÁC
THẾ KI
XVI XVIII

Văn học

- Văn học chữ Hán: vẫn chiếm ưu thế. Văn học chữ Nôm: phát triển
mạnh hơn trước. Thơ Nôm và truyện Nôm xuất hiện ngày càng nhiều
hơn với một số tác giả và tác phẩm nổi tiếng.
- Văn học dân gian: phát triển nhiều thể loại như: truyện tiếu lâm,
truyện Trạng Quỳnh, Trạng Lợn, thơ lục bát và song thất lục bát…

Hổ trướng khu
cơ

ĐÀO DUY TỪ

Chinh phụ ngâm khúc (Trần Côn)

Cung oán ngâm khúc (Nguyễn Gia Thiều)