CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI GIỜ HỌC NGỮ VĂN 8!
Tiếng Việt
TÌNH THÁI TỪ
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
I.Chức năng của
1. Khái niệm
tình thái từ
Ví dụ sách giáo khoa trang 80
a) – Mẹ đi làm rồi à ?
b) Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:
- Con nín đi !
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
c) Thương thay cũng một kiếp người,
Khéo thay mang sắc tài làm chi !
(Nguyễn Du, Truyện Kiều)
d) – Em chào cô ạ !
Câu nghi vấn
Câu cầu khiến
Câu cảm thán
Lễ phép
a) – Mẹ đi làm rồi.
b) Mẹ tôi vừa kéo tay tôi, xoa đầu tôi hỏi, thì tôi òa lên khóc rồi cứ thế nức nở. Mẹ tôi cũng sụt sùi theo:
- Con nín.
c) Thương cũng một kiếp người,
Khéo mang sắc tài làm chi.
d) – Em chào cô !
Tình thái từ là những từ được thêm vào câu để tạo câu nghi vấn, câu cầu khiến, câu cảm thán và để biểu thị sắc thái tình cảm của người nói.
Ví dụ:
Chúng em chào cô ạ!
ạ
2. Các loại tình thái
từ
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
I.Chức năng của
1. Khái niệm
tình thái từ
2. Các loại tình thái từ
Ví dụ:
a. Bạn chưa học bài à?
b. Cho mình đi theo với !
c. Sướng vui thay, miền
Bắc của ta !
d. Cháu chào ông ạ !
Tố Hữu
Câu nghi vấn
Câu cầu khiến
Câu cảm thán
Lễ phép
- Tình thái từ nghi vấn
Ví dụ:
Ba đi làm rồi à?
- Tình thái từ cầu khiến
Ví dụ:
Cho em đi theo với!
- Tình thái từ cảm thán
Ví dụ:
Em bé ấy đáng thương thay!
- Tình thái từ biểu thị sắc thái tình
cảm
Ví dụ:
Cháu chào bác ạ!
: à, ư, hả, hử,
: đi , nào, với…
: thay, sao…
chứ, chăng…
: ạ, nhé, cơ, mà…
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Ví dụ 1:
1. Tôi đã bảo anh rồi mà.
2. Ai mà biết việc ấy.
(Tình thái từ)
(Trợ từ)
Lưu ý 1: phân biệt tình thái từ với trợ từ
Trợ từ là những từ chuyên đi kèm một số từ ngữ trong câu để nhấn mạnh hoặc biểu thị thái độ đánh giá sự vật, sự việc được nói đến ở từ ngữ đó.
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Ví dụ 2:
Lưu ý 2: phân biệt tình thái từ với quan hệ từ
1. Tôi với bạn chưa từng gặp nhau.
2. Cho em đi theo với!
(Quan hệ từ)
(Tình thái từ)
Quan hệ từ dùng để biểu thị các ý nghĩa quan hệ như sở hữu, so sánh, nhân quả,…giữa các bộ phận của câu hay giữa câu với câu trong đoạn văn.
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Ví dụ 3:
Lưu ý 3: phân biệt tình thái từ với động từ
1. Hôm qua, tôi đi sở thú.
2. Nam học bài đi !
(Động từ)
(Tình thái từ)
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Thưa cô! Ngày mai, lớp mình có tham gia chiến dịch vệ sinh môi trường không ạ ?
ạ
Có em nhé !
nhé
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Bạn đã thuộc bài hết rồi chứ?
chứ
Mình học thuộc cả rồi mà!
mà
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Bà cần cháu giúp gì không ạ ?
ạ
Cháu lấy giúp bà ít nước nhé!
nhé
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
I. Chức năng của tình thái từ
II. Sử dụng tình thái từ
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Câu hỏi thảo luận
Các tình thái từ in đậm dưới đây dùng trong những hoàn cảnh giao tiếp khác nhau như thế nào?
Ngữ liệu
Quan hệ tuổi
tác
Thứ bậc xã
hội
Tình cảm
- Bạn chưa về à?
- Thầy mệt ạ?
- Bạn giúp tôi một
tay nhé!
- Bác giúp cháu một tay ạ?
Ngang hàng
Ngang hàng
Thân mật
Trên hàng
Trên hàng
Kính trọng,
lễ phép
Ngang hàng
Ngang hàng
Thân mật
Trên hàng
Trên hàng
Lễ phép
Khi sử dụng tình thái từ ta cần chú ý điều gì?
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
I. Chức năng của tình thái từ
II. Sử dụng tình thái từ
Khi nói, khi viết, cần chú ý sử dụng tình thái từ phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp (quan hệ tuổi tác, thứ bậc xã hội, tình cảm,…).
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
I. Chức năng của tình thái từ
II. Sử dụng tình thái từ
III. Luyện tập
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
III. Luyện tập
1. Trong các câu dưới đây, từ nào (trong các từ in đậm) là tình thái từ, từ nào không phải là tình thái từ?
a. Em thích trường nào thì thi vào trường ấy.
b. Nhanh lên nào, anh em ơi !
c. Làm như thế mới đúng chứ !
d. Tôi đã khuyên bảo nó nhiều lần lắm rồi chứ có phải không đâu.
e. Cứu tôi với !
g. Nó đi chơi với bạn từ sáng.
h. Con cò đậu ở đằng kia.
i. Nó thích hát dân ca Nghệ Tĩnh lắm kia.
Tình thái từ có trong các câu: b, c, e, i
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
III. Luyện tập
2. Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm trong những câu dưới đây:
Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:
Bác trai đã khá rồi chứ ?
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
b) – Con chó là của cháu nó mua đấy chứ !... Nó mua về nuôi, định để đến lúc cưới vợ thì giết thịt…
(Nam Cao, Lão Hạc)
c) Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm láng giềng… Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư ?
(Nam Cao, Lão Hạc)
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
III. Luyện tập
2. Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm trong những câu dưới đây:
d) Bỗng Thủy lại xịu mặt xuống:
Sao bố mãi không về nhỉ ? Như vậy là em không được chào bố trước khi đi.
(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)
e) Cô giáo Tâm gỡ tay Thủy, đi lại phía bục, mở cặp lấy một quyển sổ cùng với chiếc bút máy nắp vàng đưa cho em tôi và nói:
Cô tặng em. Về trường mới, em cố gắng học tập nhé !
(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
III. Luyện tập
2. Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm trong những câu dưới đây:
g) Em tôi sụt sùi bảo :
Thôi thì anh cứ chia ra vậy.
(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)
h) Ông đốc tươi cười nhận nại chờ chúng tôi.
Các em đừng khóc. Trưa nay các em được về nhà cơ mà.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
III. Luyện tập
2. Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm trong những câu dưới đây:
Bà lão láng giềng lại lật đật chạy sang:
Bác trai đã khá rồi chứ ?
(Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
b) – Con chó là của cháu nó mua đấy chứ !... Nó mua về nuôi, định để đến lúc cưới vợ thì giết thịt…
(Nam Cao, Lão Hạc)
c) Một người nhịn ăn để tiền lại làm ma, bởi không muốn liên lụy đến hàng xóm láng giềng… Con người đáng kính ấy bây giờ cũng theo gót Binh Tư để có ăn ư ?
(Nam Cao, Lão Hạc)
chứ : điều muốn hỏi đã ít nhiều khẳng định.
chứ: nhấn mạnh điều vừa khẳng định.
ư: thái độ còn phân vân.
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
III. Luyện tập
2. Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm trong những câu dưới đây:
d) Bỗng Thủy lại xịu mặt xuống:
Sao bố mãi không về nhỉ ? Như vậy là em không được chào bố trước khi đi.
(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)
e) Cô giáo Tâm gỡ tay Thủy, đi lại phía bục, mở cặp lấy một quyển sổ cùng với chiếc bút máy nắp vàng đưa cho em tôi và nói:
Cô tặng em. Về trường mới, em cố gắng học tập nhé !
(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)
nhỉ: thái độ thân mật.
nhé: dặn dò, thái độ thân mật.
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
III. Luyện tập
2. Giải thích ý nghĩa của các tình thái từ in đậm trong những câu dưới đây:
g) Em tôi sụt sùi bảo :
Thôi thì anh cứ chia ra vậy.
(Khánh Hoài, Cuộc chia tay của những con búp bê)
h) Ông đốc tươi cười nhận nại chờ chúng tôi.
Các em đừng khóc. Trưa nay các em được về nhà cơ mà.
(Thanh Tịnh, Tôi đi học)
vậy: thái độ miễn cưỡng.
cơ mà: thái độ thuyết phục.
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
III. Luyện tập:
3. Đặt câu với các tình thái từ mà, đấy, chứ lị, thôi, cơ, vậy.
Chú ý: tình thái từ mà với quan hệ từ mà, tình thái từ đấy với chỉ từ đấy, tình thái từ thôi với động từ thôi, tình thái từ vậy với đại từ vậy.
a. Tôi đã bảo anh rồi mà.
b. Đừng trêu chọc nữa, nó khóc đấy !
c. Nó ăn nhiều lắm chứ lị !
d. Em chỉ nói để anh biết thôi !
e. Em thích ngồi ghế đá cơ !
g. Em đành nghe lời anh vậy !
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Phù hợp với hoàn cảnh giao tiếp
Quan hệ tuổi tác
Thứ bậc xã hội
TÌNH THÁI TỪ
Tiếng Việt
Làm bài tập 4, 5 trong sách giáo khoa trang 83.
Viết đoạn văn nêu cảm nhận về nhân vật chị Dậu có sử dụng ít nhất 5 tình thái từ. Gạch chân dưới mỗi tình thía từ đã sử dụng trong đoạn văn.
BÀI TẬP VỀ NHÀ
-Học thuộc ghi nhớ
-Làm bài tập về nhà
-Chuẩn bị văn bản:Miêu tả và biểu cảm trong
văn bản tự sự
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI Ở NHÀ
CHÚC CÁC EM HỌC TỐT