BÀI 1 – TIẾT 4
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN (tiết 2)
Bài tập 2 (TL/7,8). Văn bản "Rừng cọ quê tôi"
a. Đối tượng và trình tự:
- Trình tự :
+ MB: Niềm tự hào về rừng cọ.
+ TB:
- Vẻ đẹp của cây cọ.
- Sự gắn bó của tác giả với rừng cọ.
- Sự gắn bó của cây cọ với đời sống của người dân sông Thao.
+ KB: Tình cảm gắn bó của người dân sông Thao với rừng cọ.
=> Trình tự trên không thể thay đổi vì đó là một trình tự mạch lạc, hợp lí và chặt chẽ.

  HĐN bàn (3’) câu hỏi c,d TL/8
c. Chủ đề được thể hiện trong toàn văn bản.
* Chứng minh:
- Từ ngữ, hình ảnh miêu tả rừng cọ: thân cọ vút thẳng trời..., búp cọ vút dài như thanh kiếm..., lá cọ tròn xòe ra nhiều phiến...
- Từ ngữ, hình ảnh nói lên sự gắn bó của rừng cọ với đời sống con người: căn nhà tôi ở núp dưới rừng cọ..., ngôi trường tôi học cũng khuất trong rừng cọ..., ngày ngày đến lớp, tôi đi trong rừng cọ..., chiếc chổi cọ để quét nhà..., mẹ đựng hạt giống đầy móm lá cọ..., chị đan nón lá cọ..., rủ nhau nhặt những trái cọ về om..., câu hát về lá cọ.
 

 d. Các từ ngữ thể hiện chủ đề: rừng cọ, lá cọ, thân cọ, búp cọ, mành cọ, làn cọ, trái cọ, chiếc chổi cọ, móm lá cọ, nón lá cọ…
+ Các câu thể hiện chủ đề:
1. Chẳng có nơi nào đẹp như sông Thao quê tôi, rừng cọ trập trùng.
2. Cuộc sống quê tôi gắn bó với cây cọ.
3. Người sông Thao đi đâu rồi cũng nhớ về rừng cọ quê mình.
 HĐN (5’) bài tập 3 TL/8
- Hệ thống dàn ý chưa phản ánh được thật chính xác diễn biến tâm trạng của nhân vật tôi.
+ Một số ý chưa hợp lí ý (c) (h) không thể hiện diễn biến tâm trạng. 
+ Một số ý chưa đầy đủ: b,e
+ Bổ sung thêm tâm trạng nhân vật tôi trong lớp học.
*Sắp xếp, bổ sung lại các ý như sau:
a. Cứ mùa thu về mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng lại náo nức, rộn rã, xốn xang.
b. Cảm thấy con đường thường "đi lại lắm lần" tự nhiên cũng thấy lạ, nhiều cảnh vật thay đổi.
c. Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một học sinh thực sự.
d. Cảm thấy ngôi trường vốn qua lại nhiều lần cũng có nhiều biến đổi.
e. Cảm thấy gần gũi, thân thương đối với lớp học, với những người bạn mới.

 

Bài tập: Nhớ lại và viết thành đoạn văn về một kỉ niệm đáng nhớ trong ngày khai trường đầu tiên của mình, viết đoạn văn khoảng 100 từ.
Đối với tôi đẹp và cảm xúc nhất đó là ngày khai trường đầu tiên trong cuộc đời, ngày bước vào lớp 1. Sáng sớm một buổi sáng se lạnh của mùa thu, mẹ gọi tôi dậy để chuẩn bị vệ sinh cá nhân và ăn sáng để đến trường. Hôm nay sao lạ lắm, tôi rất phấn khởi và cảm thấy nôn nao trong người chắc hẳn bởi vì sắp được đến lớp. Sau khi ăn sáng, mẹ mặc cho tôi một bộ quần áo trắng và chiếc cặp mới mới mẹ đã mua từ hôm trước. Mẹ chở tôi trên con đường làng uốn lượn, cảnh vật xung quanh sao hôm nay rất lạ chắc có lẽ tôi đã đi học. Đứng trường cổng trường khang trang, tôi bỗng lo sợ và có đôi chút lo lắng, mẹ xoa đầu và dặn dò vào lớp với các bạn, ngoan ngoãn nghe lời thầy cô giáo. Ngày đầu tiên đi học như vậy đó nhưng sẽ mãi là kỉ niệm đẹp nhất trong quãng đời học sinh và theo tôi suốt cuộc đời.


Cảm nghĩ của em về ngày đầu tiên đi học.

Em còn nhớ đó là một buổi sang mùa thu thật đẹp. Bầu trời trong xanh, gió nhè nhẹ thổi cuốn theo vài chiếc lá vàng rơi.Ngồi sau lưng mẹ, em thấy lòng mình lâng lâng một cảm xúc thật khó tả.Vừa háo hức, vừa e sợ, em tự trấn an mình bằng cách khe khẽ hát một khúc nhạc vui và nheo mắt cười vu vơ. Chẳng mấy chốc hai mẹ con đã tới trường. Ngôi trường thật lớn và rất đông người. Tự nhiên chân em không muốn bước,em thấy ai cũng xa lạ. Chỉ đến khi cô giáo đến bên em dịu dàng vỗ về và đưa em vào lớp thì em mới bớt lo sợ và hồi hộp.Khi ngồi yên vào chỗ của mình, em đưa mắt nhìn xung quanh và chọ nhận ra các bạn cũng giống như em thôi, đều là hs lớp 1.Nghĩ thế em thấy tự tin và bắt đầu lấy vở ra học bài học đầu tiên trong cuộc đời mình.



Chủ đề văn bản
Đối tượng của văn bản
Nhan d? van b?n
V?n d? ch? y?u c?a van b?n
Đề mục
M?i quan h? gi?a cỏc ph?n
Từ ngữ then chốt
Tớnh th?ng nh?t v? ch? d? c?a van b?n
H: Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó?
- Chủ đề là đối tuợng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.
Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi : chỉ biểu đạt chủ đề
đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
- Tính thống nhất về chủ đề đuợc thể hiện:
+ Nhan đề
+ Quan hệ giữa các phần trong văn bản
+ Các từ ngữ then chốt lặp lại.
HƯỚNG DẪN HỌC BÀI
1. Bài cũ:
Nhớ khái niệm về chủ đề, nắm vững kĩ năng tạo lập văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề.
Làm bài tập 1,2 trong phần HĐ vận dụng và hoạt động tìm tòi mở rộng.
2. Bài mới: Soạn bài 2 – Trong lòng mẹ: Đọc kĩ văn bản,tìm hiểu chú thích, tóm tắt, chia bố cục, trả lời các câu hỏi mục 2/TL13.
 
 
 
C
A
Văn chương làm cho những hiểu biết của ta về quê hương đất nước thêm phong phú sâu sắc.
Văn chương lấy ngôn từ làm phương tiện biểu hiện.
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Bài 2+3: Một bạn dự định viết một số ý sau cho bài văn chứng minh luận điểm : “ Văn chương làm cho tình yêu quê hương đất núơc trong ta thêm phong phú và sâu sắc “.Em hãy thảo luân nhóm và khoanh vào những ý nào em cho là lạc đề ?
Văn chương giúp ta yêu cuộc sống , yêu cái đẹp.
Văn chương nung nấu trong ta lòng căm thù bọn giặc cướp nước, bọn bán
nước và hun đúc ý chí quyết tâm hi sinh bảo vệ nền độc lập tự do của Tổ quốc .
Văn chương làm ta thêm tự hào về vẻ đẹp của quê hương đất nước ,
về truyền thống tôt đẹp của ông cha ta .
D
B
E
BÀI 1 – TIẾT 3
TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
I.Tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Bài tập (TL/7,8) VB: Tôi đi học
HĐCN 1’ câu hỏi 3.b, c-TL/7
- Chủ đề: những kỉ niệm sâu sắc, trong sáng của của nhân vật "tôi" trong buổi tựu trường đầu tiên.
Việc thể hiện chủ đề:
+ Nhan đề: Nêu lên đối tượng và vấn đề chính của VB “Tôi đi học”
+ Quan hệ giữa các phần của VB: Các phần đều tập trung kể lại những kỉ niệm sâu sắc và trong sáng của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên.
+ Các từ ngữ, các câu thể hiện tâm trạng, cảm giác của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên: Được lặp đi lặp lại nhiều lần trong văn bản.

 

HĐCN câu hỏi 3.d, TL/7
2. Kết luận:
- Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản muốn biểu đạt.
- VB có tính thống nhất về chủ đề khi chỉ biểu đạt chủ đề đó xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác.
Tính thống nhất về chủ đề được thể hiện ở nhan đề, trong quan hệ giữa các phần của VB và các từ ngữ then chốt thường lặp đi lặp lại.


II. Luyện tập
* Bài tập:
- Viết đoạn văn ngắn ghi lại ấn tượng của em về quang cảnh ngôi trường trong ngày đầu tiên bước chân vào trường THCS Bắc Lệnh.
- Phân tích tính thống nhất về chủ đề của đoạn văn mà em vừa thực hiện.
Đoạn văn trình bày cảm nghĩ của em về ngày đầu tiên đi học.
Em còn nhớ đó là một buổi sang mùa thu thật đẹp. Bầu trời trong xanh, gió nhè nhẹ thổi cuốn theo vài chiếc lá vàng rơi.Ngồi sau lưng mẹ, em thấy lòng mình lâng lâng một cảm xúc thật khó tả.Vừa háo hức, vừa e sợ, em tự trấn an mình bằng cách khe khẽ hát một khúc nhạc vui và nheo mắt cười vu vơ. Chẳng mấy chốc hai mẹ con đã tới trường. Ngôi trường thật lớn và rất đông người. Tự nhiên chân em không muốn bước,em thấy ai cũng xa lạ. Chỉ đến khi cô giáo đến bên em dịu dàng vỗ về và đưa em vào lớp thì em mới bớt lo sợ và hồi hộp.Khi ngồi yên vào chỗ của mình, em đưa mắt nhìn xung quanh và chọ nhận ra các bạn cũng giống như em thôi, đều là hs lớp 1.Nghĩ thế em thấy tự tin và bắt đầu lấy vở ra học bài học đầu tiên trong cuộc đời mình.