Vì sự nghiệp giáo dục
Nhiệt liệt chào mừng

Các thầy cô giáo về dự tiết học
ngữ văn 8
D
C
A
Bút kí
Tiểu thuyết
Truyện ngắn trữ tình
Tuỳ bút
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
1.“Tôi đi học” của Thanh Tịnh được viết theo thể loại nào ?
B
Câu 2: Đề tài của truyện ngắn “Tôi đi học” là:
Ngày khai trường
Mùa thu tựu trường
Trường Mĩ Lí
Kỷ niệm sâu sắc về ngày tựu trường đầu
tiên của “Tôi”
D
B
C
A
S
S
Đ
s
Tiết 5
IV.Chủ đề VB, tính thống nhất về chủ đề, bố cục
của văn bản nhìn từ VB “Trong lòng mẹ” và “Tôi đi học”
1.Chủ đề, tính thống nhất về chủ đề văn bản nhìn từ VB “Trong lòng mẹ” và “Tôi đi học”
Đề tài của văn bản(đối tượng)
V?n d? chớnh c?a van b?n (N?i dung)
Chủ đề là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.
Nh?ng c?m xỳc h?i h?p, b? ng?.
Nh?ng k? ni?m dó theo su?t cu?c d?i.
K? ni?m sõu s?c ng�y d?u tiờn di h?c.
Tác giả đã nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu của mình ? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng gì trong lòng tác giả?
Qua sơ đồ trên em hiểu thế nào là chủ đề của văn bản?
Ch? d? c?a van b?n
" Tụi di h?c".
Hãy phát biểu chủ đề của văn bản “ Tôi đi học”?
1
5
4
3
2
1.TRÊN ĐƯỜNG
Con đường
thay đổi
Hành vi trưởng
thành hơn
2. SÂN TRƯỜNG
Ngôi trường xinh
xắn oai nghiêm hơn
- Sợ hãi vẩn vơ
3. LỚP
Thấy xa mẹ,
nhớ nhà hơn
Tô đậm cảm giác trong sáng mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân
vật “Tôi” trong ngày tựu trường đầu tiên=> CHỦ ĐỀ
NHAN ĐỀ
Nhan đề tôi đi học
TỪ NGỮ
Then chèt
Lặp lại
CÂU
Các câu đều nhắc
đến kỷ niệm của buổi
tựu trường đầu tiên
BỐ CỤC
(Quan hệ giữa các phần
thßi gian , kh«ng gian )
* TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
Nói lên những kỷ niệm của tác giả.
Câu1:
Căn cứ vào đâu em biết văn bản Tôi đi học nói lên những kỷ niệm của tác giả về buổi tựu trưuờng đầu tiên?
Nhan đề?
Từ ngữ?
- Nhan đề : “ Tôi đi học”.
- Các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học lặp lại nhiều lần..
Câu 2: Tìm các câu đều nhắc đến kỷ niệm buổi tựu trường đầu tiên của nhân vật “Tôi” trong văn bản Tôi đi học?
+ Hôm nay tôi đi học.
+ Hàng năm cứ vào cuối thu… lòng tôi lại nao nức nhỮng kỷ niệm mơn man của buổi tựu trường.
+ Tôi quên thế nào được những cảm giác trong sáng ấy.
+ Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng.
+ Tôi bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng xệch ra và chênh đầu chúi xuống đất…
Câu 3:
Cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân vật tôi khi cùng mẹ trên đường đến trường đựơc thể hiện qua những từ ngữ chi tiết nào?
Cảm nhận về con đường:
+ Quen đi lại lắm lần  Thấy lạ, cảnh vật thay đổi
Thay đổi hành vi:

+ Không lội sông thả diều hay ra đồng nô đùa nữa
 Đi học, cố làm như một học trò thực sự.
Câu 4:
Cảm nhận của tôi khi ở trên sân trường được diễn tả qua từ ngữ chi tiết nào nổi bật?
+ Cảm nhận về ngôi trường: Xinh xắn, oai nghiêm như đình làng…
+ Cảm giác bỡ ngỡ, lúng túng khi xếp hàng vào lớp: Nép bên người thân chỉ dám nhìn một nửa, bước nhẹ, muốn bay nhưng e sợ, thấy nặng nề, nức nở khóc.
Lòng tôi đâm ra lo sợ vẩn vơ.
Câu 5:
Tìm những chi tiết từ ngữ nêu bật cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “ Tôi” khi ngồi trong lớp học
Cảm thấy xa mẹ (trước đó: đi chơi cả ngày không thấy xa nhà, xa mẹ; nay mới bước vàp lớp đã thấy xa mẹ nhớ nhà).
Các chi tiết, các phương tiện ngôn từ trong văn bản mà các con vừa tìm được đều tập trung tô đậm cảm giác gì của nhân vật
“ tôi”?

Chủ đề văn bản
Đối tượng của văn bản
Nhan d? van b?n
V?n d? ch? y?u c?a van b?n
Đề mục
M?i quan h? gi?a cỏc ph?n
Từ ngữ then chốt
Tớnh th?ng nh?t v? ch? d? c?a van b?n
Qua trò chơi trên hãy cho biết: thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó?
Ghi nhớ
*Ghi nhớ

- Chủ đề là đối tưuợng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.
Văn bản có tính thống nhất về chủ đề khi : chỉ biểu đạt chủ đề
đã xác định, không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

- Tính thống nhất về chủ đề đưuợc thể hiện:
+ Nhan đề
+ Quan hệ giữa các phần trong văn bản
+ Các từ ngữ then chốt lặp lại.
2. Bố cục VB nhìn từ VB “Trong lòng mẹ” và “Tôi đi học”
1: Tôi đi học
Đoạn 1: Từ đầu đến “... rộn rã”: gợi nhớ lại những kỷ niệm trong sáng.
Đoạn 2: tiếp theo “....trên ngọn núi”: Cảm nhận của Tôi trên con đường cùng mẹ tới trường.
Đoạn 3: tiếp theo “....được nghỉ cả ngày”: - Cảm nhận của Tôi lúc ở sân trường.
Đoạn 4: phần còn lại: Cảm nhận của Tôi trong lớp học.
2. Trong lòng mẹ
- Phần 1từ đầu đến ...“và mày cũng còn phải có họ, có hàng, người ta hỏi đến chứ?” : Cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé Hồng ; ý nghĩ, cảm xúc của chú về người mẹ bất hạnh.
- Phần 2(đoạn còn lại) : Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng cực điểm của chú bé Hồng.
1- Văn bản: Tôi đi học
Kể việc
đi đến trường
ở sân trường
vào trong lớp
Thứ tự
Không gian
Thời gian
Dòng cảm xúc
-Phần thân:
2- Văn bản: Trong lòng mẹ
Nội dung phần thân được sắp xếp theo diễn biến tâm lí
a/ Tình cảm và thái độ:
Tình cảm: Thương mẹ sâu sắc
Thái độ: Căm ghét những kẻ nói xấu mẹ, những cổ tục đã đầy đọa mẹ
b/ Niềm vui hồn nhiên được ở trong lòng mẹ.
Bài 2. So sánh bố cục của văn bản Trong lòng mẹ và VB Tôi đi học
Giống : - Kể và tả theo trình tự thời gian trong dòng hồi tưởng nhớ lại kí ức tuổi thơ.
Khác:
- Văn bản Tôi đi học: chuyện kể liền mạch trong một khoảng thời gian ngắn
- Trong lòng mẹ: chuyện không thật liền mạch, có một chỗ gạch nối nhỏ ngắt quãng về thời gian trước khi gặp mẹ
 
Tôi đi học: Các sự kiện được sắp xếp theo sư hồi tưởng những kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên của tác giả. Các sự kiện ấy được sắp xếp theo trình tự thời gian trong dòng hồi tưởng.
Cảm xúc trên con đường đến trường
Cảm xúc khi đứng trong sân trường
Cảm xúc khi vào lớp học
Trong lòng mẹ:
Trước khi gặp mẹ: thương mẹ, đau đớn tủi cực căm ghét những cổ tục
Khi gặp mẹ sung sướng, hạnh phúc vô bờ.
=> Sự phát triển của sự việc
3. Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của hai văn bản:
- Sắp xếp theo sự hồi tưởng những kỉ niệm. Các cảm xúc lại được sắp xếp theo thứ tự thơi gian : những cảm xúc trên đường đến trường, những cảm xúc khi bước vào lớp học.
- Sắp xếp theo sự liên tưởng đối lập những cảm xúc về cùng một đối tượng trước đây và buổi tựu trường đầu tiên.
- Tình thương mẹ và thái độ căm ghét cực độ những cổ tục đã đày đoạ mẹ mình của bé Hồng khi nghe bà cô cố tình bịa chuyện nói xấu mẹ em.
- Niềm vui sướng cực độ của bé Hồng khi được ở trong lòng mẹ.
- Có thể sắp xếp theo thứ tự không gian (tả phong cảnh), chỉnh thể - bộ phận (tả người, vật, con vật) hoặc tính cảm , cảm xúc (tả người).
Một số cách bố trí, sắp xếp bố cục của văn bản
Trình bày theo thứ tự thời gian, không gian
Trình bày theo sự phát triển sự việc
Trình bày theo mạch suy luận.
4. Kết luận
* Bố cục
- Phần Mở bài:có nhiệm vụ nêu ra chủ đề của văn bản.
- Phần Thân bài: thường có một số đoạn nhỏ trình bày các khía cạnh của chủ đề.
- Phần Kết bài:tổng kết chủ đề của văn bản.
* Nội dung phần Thân bài thường được trình bày theo thứ tự
- Theo trình tự thời gian và không gian.
- Theo sự phát triển của sự việc.
- Theo mạch suy luận
1.Vẽ sơ đồ tư duy về tác giả Nguyên Hồng, Thanh Tịnh và nội dung và nghệ thuật của vb
Bài tập 2: Trình bày về lòng thương mẹ của bé Hồng trong đoạn trích
“Trong lòng mẹ”
Gợi ý:
Lần lượt trình bầy theo trình tự tình cảm, thái độ, tâm trạng, cảm
Xúc của bé Hồng khi nhắc đến mẹ, khi gặp mẹ và khi được ngồi trên
Xe bên cạnh mẹ.
Tưởng đến vẻ mặt hiền từ của mẹ.
Thương yêu kính mến mẹ.
Căm giận những cổ tục đã đầy đọa mẹ.
Nhớ mẹ, khao khát được gặp mẹ.
Sung sướng, hạnh phúc được ngồi bên mẹ.
* Kết luận về tình yêu thương mẹ của bé Hồng.
Bài tập về nhà: Viết thành văn bản ngắn trình bầy nội dung trên



Bài 2. Trình bày ý về lòng thương mẹ của bé Hồng.

+Mở bài: Giới thiệu cảnh ngộ của bé Hồng và tình thương mẹ
+ Thân bài:
Tình thương mẹ của Hồng trong cuộc đối thoại với người cô
Tình yêu thương mẹ biểu hiện qua thái độ căm giận những cổ tục
- Tâm trạng của Hồng khi ở trong lòng mẹ
+ Kết bài: Kết luận chung về tình thương mẹ của Hồng
a. Đối tượng ( qua nhan đề : Rừng cọ quê tôi )
b. C¸c ®o¹n:
1. Giíi thiÖu rõng cä(ở sông Thao có rừng cọ trập trùng )
2. T¶ c©y cä ( thân cọ ….búp cọ …., lá cọ …..)
3. T¸c dông cña c©y cä( các nhà núp rừng cọ ..trường khuất rừng cọ
…cọ xoè ô )..
4. T×nh c¶m g¾n bã víi c©y cä:
Cha : làm chổi cọ
Mẹ : đựng hạt trong móm cọ
Chị :đan nón cọ…,
Chúng tôi : nhặt .. ăn hạt cọ
c¸c ý s¾p xÕp hîp lÝ kh«ng nªn thay ®æi


II. TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN
I. Chủ đề của văn bản
III. LUYỆN TẬP
Cuộc sống quê tôi gắn với cây cọ
Bài tâp 1: Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản
(Rừng cọ quê tôi) (SGKtr 13)?
*Chủ đề : Ca ngợi rừng cọ quê tôi va bày tỏ tình cảm yêu quý rừng cọ của quê hương mình.

C
A
Văn chương làm cho những hiểu biết của ta về quê hương đất nước thêm phong phú sâu sắc.
Văn chương lấy ngôn từ làm phương tiện biểu hiện.
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Bài 2+3: Một bạn dự định viết một số ý sau cho bài văn chứng minh luận điểm : “ Văn chương làm cho tình yêu quê hương đất núơc trong ta thêm phong phú và sâu sắc “.Em hãy thảo luân nhóm và khoanh vào những ý nào em cho là lạc đề ?
Văn chương giúp ta yêu cuộc sống , yêu cái đẹp.
Văn chương nung nấu trong ta lòng căm thù bọn giặc cướp nước, bọn bán
nước và hun đúc ý chí quyết tâm hi sinh bảo vệ nền độc lập tự do của Tổ quốc .
Văn chương làm ta thêm tự hào về vẻ đẹp của quê hương đất nước ,
về truyền thống tôt đẹp của ông cha ta .
D
B
E
G
Cứ mỗi độ thu về, mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưói nón mẹ
lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại náo nức, rộn rã, xốn xang .
Mẹ nắm tay dẫn đến trường
Con đường đến trường trở nên lạ.
Sân trường rộng, ngôi trường cao hơn.
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Để phân tích dòng cảm xúc thiết tha , trong trẻo của nhân vật ‘’tôi ‘’ trong văn bản : Tôi đi học , có bạn dự định triển khia một số ý sau . Tìm và khoanh vào ý lạc chủ đề nếu có
Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một cậu học trò thực sự.
Ông đốc và thầy giáo trẻ trìu mến đón tiếp học trò .
Sợ hãi chơ vơ trong hàng người bước vào lớp.
D
C
B
A
H
E
Diễn đạt chưa đúng, đủ.
Diễn đạt chưa đúng, đủ.
A.Cứ mỗi độ thu về , mỗi lần thấy các em nhỏ núp dưói nón mẹ lần đầu tiên đến trường , lòng tôi lại náo nức , rộn rã , xốn xang .

B. Cảm thấy con đường thường di lại lắm lần tự nhiên cũng thấy lạ, nhiều cảnh vật thay đổi .

C..Muốn thử cố gắng tự mang sách vở như một cậu học trò thực sự.
D. Cảm thấy ngôi trường qua lại nhiều lần cũng có biến đổi.

E. Ông đốc và thầy giáo trẻ trìu mến đón tiếp học trò .
Lựa chọn , điều chỉnh lại cho sát với yêu cầu đề tài ?


D?c l?i ghi nh?
V? nh� vi?t m?t do?n van v? c?m xỳc c?a em trong ng�y khai tru?ng .H?c thu?c ghi nh? .
Hướng dẫn học bài
Xin chân thành cảm ơn!
Chúc các thầy cô giáo mạnh khoẻ, công tác tốt
Chúc các em chăm ngoan, học giỏi.