Ngữ văn 8:

Tiết 1,2.

Văn bản: TôI đI học

(Thanh Tịnh)
I. Đọc, chú thích
Trình bày những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh?
I. Giới thiệu chung:
1. Tác giả

- Thanh Tịnh (1911-1988),
quê ở Huế, năm 1933 vào
nghề dạy học, làm thơ, viết
văn đậm chất trữ tình.
I. Đọc, chú thích
Trình bày hiểu biết của em về tác phẩm "Tôi đi học" ?
I. Giới thiệu chung
2. Tác phẩm

- "Tôi đi học" rút ra từ
trong tập truyện ngắn
"Quê mẹ", viết năm 1941.

* Hướng dẫn đọc:
Giọng đọc chậm, hơi buồn, lắng sâu, phân biệt lời thoại của nhân vật: tôi, người mẹ và ông đốc.
Đoạn văn diễn tả tâm trạng của nhân vật Tôi, cần thay đổi giọng đọc theo tâm trạng.

Bài văn được viết theo phương thức biểu đạt nào?
- Văn bản viết theo phương thức tự sự, kết hợp với miêu tả và biểu cảm, mang đậm chất trữ tình.
Truyện được kể theo ngôi thứ mấy? Tác dụng của ngôi kể?
- Ngôi thứ nhất (1)
=> Tác dụng: Người kể trực tiếp tham gia kể về kỉ niệm đi học của mình -> tin cậy, giàu tính xác thực.
II. Tìm hiểu văn bản
1. Những kỉ niệm ở buổi tựu trường
đầu tiên của nhân vật "Tôi".
Nỗi nhớ buổi tựu trường được khơi nguồn vào thời điểm nào?
Vì sao?
- Vào cuối thu (mùa bắt
đầu của một năm học ->
sự liên tưởng tương đồng
tự nhiên giữa hiện tại và
quá khứ).
II. Tìm hiểu văn bản
1. Những kỉ niệm ở buổi tựu trường
đầu tiên của nhân vật "Tôi".
a. Từ hiện tại nhớ về quá khứ
Tác giả đã miêu tả cảnh vật và tâm trạng của nhân vật Tôi như thế nào?

- Vào cuối thu: lá rụng
nhiều, những đám mây
bàng bạc.
- Tâm trạng NV Tôi: nao
nức, mơn man.
Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ?
Tác dụng?
II. Tìm hiểu văn bản
1. Những kỉ niệm ở buổi tựu trường
đầu tiên của nhân vật "Tôi".
a. Từ hiện tại nhớ về quá khứ
- Vào cuối thu: lá rụng
nhiều, những đám mây
bàng bạc.
- Tâm trạng NV Tôi: nao
nức, mơn man.

- Nghệ thuật: từ láy, miêu
tả, biểu cảm.
-> Tâm trạng NV Tôi: nao
nức, mơn man, tưng bừng,
rộn rã (khơi nguồn n?i nhớ).
II. Tìm hiểu văn bản
1. Những kỉ niệm ở buổi tựu trường
đầu tiên của nhân vật "Tôi".
b. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật Tôi
trên con đường đến trường.
Trên con đường đến trường, cảnh vật chung quanh
được hiện lên như thế nào? (đoạn 3)
- đầy sương mù và gió lạnh,
- con đường làng dài và hẹp, đã quen -> tự nhiên thấy lạ
- cảnh vật chung quanh đều thay đổi -> vì chính lòng tôi
đang có sự thay đổi lớn: hôm nay tôi đi học.
II. Tìm hiểu văn bản
1/ b. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật Tôi
trên con đường đến trường.
Hỏi: Trên con đường đến trường, nhân vật tôi
có hành động , cử chỉ và ý nghĩ như thế nào?
- bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng
chệch ra và chênh đầu chúi xuống đất.
- Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thận,.
- Mẹ đưa bút thước cho con cầm.
- ý nghĩ: non nớt, ngây thơ . như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.
II. Tìm hiểu văn bản
1/ b. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật Tôi
trên con đường đến trường.
Hỏi: Như vậy, trong đ/v trên con đường đến trường,
tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt và nghệ
thuật thành công nào?
- Nghệ thuật: Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm,
từ láy, so sánh

Hỏi: Với đặc điểm NT nêu trên, em cảm nhận được
tâm trạng của nhân vật tôi trên đường đến trường
như thế nào?
Ngộ nghĩnh, ngây thơ, đáng yêu, hăm hở xen lẫn
cảm giác mới lạ.
Câu 1: Nêu những nét chính về nhà văn Thanh Tịnh?
Câu 2: Văn bản "Tôi đi học" được trích từ văn bản nào?
Câu 3: Văn bản được kể theo ngôi nào sau đây?
A. Ngôi kể thư nhất số nhiều B. Ngôi kể thứ nhất số ít
C. Ngôi kể thứ 3 số nhiều D. Ngôi kể thứ 3 số ít.
Câu 4: Phép tu từ nào được sử dụng trong các câu sau?
- " Tôi quên sao được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong
lòng tôi như mấy cành hoa tươ mỉm cười giữa bầu trời quang đãng".
- " ý nghĩ ấy thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây
lướt ngang trên ngọn núi".
Câu 3: Đáp án B; Câu 4: so sánh
Ngữ văn 8:

Tiết 2. Văn bản:

TôI đI học (Tiếp theo)

(Thanh Tịnh)
I. Đọc, chú thích
Khi cùng mẹ đến trước trường làng Mĩ Lí, NV tôi đã nhìn thấy cảnh tượng gì? Tâm trạng ra sao?
II. Tìm hiểu văn bản
1. c. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi trên sân trường.
- Sân trường: dày đặc cảngười.
Người nào áo quần cũng sạch
sẽ, gương mặt cũng vui tươi và
sáng sủa.
- Trước đó mấy hôm, trường là
một nơi xa lạ.
- Lần này khác, trường trông
vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm
như cái đình Làng Hoà ấp.
=> Tâm trạng: lo sợ vẩn vơ
I. Đọc, chú thích
Khi nghe tiếng trống trường thúc vang dội, NV tôi có tâm trạng ra sao?
II. Tìm hiểu văn bản
1. c. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi trên sân trường.
=> Tâm trạng: chơ vơ,
vụng về lúng túng, run run,
I. Đọc, chú thích
Khi nghe tiếng trống trường thúc vang dội, NV tôi có tâm trạng ra sao?
II. Tìm hiểu văn bản
1. c. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi trên sân trường và ông đốc gọi tên mình. (gộp phần 3 và 4)
Tâm trạng:
- Khi nghe tiếng trống: chơ vơ,
vụng về lúng túng, run run.
- Nghe ông đốc đọc tên: tôi
cảm thấy như quả tim tôi
ngừng đập.
- Nghe gọi đến tên, tôi tự nhiên
giật và lúng túng.
II. Tìm hiểu văn bản
1. c. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi trên sân trường và ông đốc gọi tên mình. (gộp phần 3 và 4)
II. Tìm hiểu văn bản
1. c. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi trên sân trường và ông đốc gọi tên mình. (gộp phần 3 và 4)
Qua t×m hiÓu phÇn c, em cã nhËn xÐt g× vÒ nghÖ thuËt miªu t¶ t©m tr¹ng NV t«i?

- Nghệ thuật: so sánh, từ
ngữ biểu cảm chính xác
(khi miêu tả tâm trạng).
Với nghệ thuật đó, tác giả giúp ta cảm nhận được NV tôi cú tâm trạng như nhế nào?
=> Tâm trạng: lo sợ vẩn vơ,
rụt rè, chơ vơ, vụng về lúng
túng,.
II. Tìm hiểu văn bản
1. d. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi ngồi trong lớp học.
Nhân vật tôi khi bước vào chỗ ngồi có tâm trạng như thế nào?
Tâm trạng:
- Nhìn gì cũng thấy: thấy lạ và
hay hay, cảm giác lạm nhận.
- Nhìn người bạn tí hon ngồi
bên: lòng không cảm thấy sự
xa lạ chút nào. Sự quyến luyến
tự nhiên và bất ngờ quá đến tôi
cũng không giám tin có thật.

Tâm trạng: thấy lạ và
hay hay, cảm giác lạm nhận;
không cảm thấy sự xa lạ;
quyến luyến tự nhiên và bất ngờ
II. Tìm hiểu văn bản
1. d. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi ngồi trong lớp học.
Dòng chữ "Tôi đi học" kết thúc truyện có ý nghĩa như thế nào?
Tâm trạng thay đổi: thấy tự tin, ngỡ ngàng, quyến luyến.
II. Tìm hiểu văn bản
1. d. Tâm trạng và cảm giác của nhân vật tôi khi ngồi trong lớp học.
Hình ảnh:
"Một con chim liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao".
có ý nghĩa hay không? Vì sao?
=> Gợi nhớ những ngày vui đùa đã chấm dứt để bước vào một giai đoạn mới trong cuộc đời, giai đoạn là người h?c sinh đầy khó khăn và hấp dẫn.
II. Tìm hiểu văn bản
2. Thái độ, cử chỉ của những người lớn.
Em có nhận xét gì về thái độ, cử chỉ của ông đốc, thầy giáo trẻ và phụ huynh đối với các em đối với lần đầu tiên đi học?
- Ông đốc: từ tốn, bao dung.
- Thầy giáo trẻ: vui tính,
giàu tình yêu thương.
- Phụ huynh: chu đáo, trân
trọng ngày khai trường.
Qua hình ảnh, cử chỉ, tấm lòng của ông đốc, thầy giáo trẻ và phụ huynh đối với các em đối với lần đầu tiên đi học. Em cảm nhận được gì?

- Âu yếm, dịu dàng, động
viên, khuyến khích, giành
cho các em những điều tốt
đẹp nhất.
Trách nhiệm, tấm lòng
của gia đình, nhà trường, xã
hội đối với thế hệ trẻ - tương
lai của đất nước.
Theo em, Vb "Tôi đi học" , tác giả đã sử dụng thành công những nghệ thuật gì?

- Nghệ thuật:
+ Tự sự kết hợp với miêu tả
và biểu cảm;
+ từ láy, so sánh, hình ảnh
giàu chất thơ, đậm chất
trữ tình.
Vậy qua van b?n, tác giả Thanh Tịnh muốn gửi tới chúng ta nội dung và ý nghĩa gì?

- Nội dung: Tâm trạng của
NV tôi trong ngày đầu tiên
đi học.
- ý nghĩa: Trong cuộc đời
mỗi con người, kỉ niệm
trong sáng của tuổi học trò,
nhất là buổi tựu trường đầu
tiên, thường được nghi nhớ
mãi.
Để thể hiện được thông điệp, tác giả Thanh Tịnh đã sử dụng thành công những nghệ thuật đặc sắc nào?

- Nghệ thuật:
+ miêu tả tinh tế, chân thực
diễn biến tâm trạng;
+ ngôn ngữ giàu yếu tố biểu
cảm, hình ảnh so sánh độc
đáo (ghi lại dòng liên tưởng,
hồi tưởng của nhân vật Tôi);
+ giọng điệu trữ tình, trong
sáng.
Em hãy kể lại những kỉ niệm của em về ngày đầu tiên đến trường? Nêu cảm xúc về kỉ niệm đó?
Trình bày cảm nhận của em về
nhõn v?t tôi, sau khi học xong
văn bản?
1. Bài cũ:
- Tóm tắt truyện/ theo bố cục
- Học nhớ: nghệ thuật, nội dung, ý nghĩa và những
câu văn hay.
2. Bài mới:
- Soạn bài: "Trong lòng mẹ"
+ Đọc và tóm tắt văn bản,
+ Trả lời các câu hỏi: Đọc hiểu văn bản
chào tạm biệt!
chúc Các em mạnh khoẻ, học giỏi !