Trong cuộc sống chúng ta sẽ trải qua rất nhiều trải nghiệm để
khôn lớn và trưởng thành

 Có những trải nghiệm cho
ta những bài học quý

 Có những trải nghiệm khiến
ta phải hối hận cả đời

 Em hãy kể tên
một số câu chuyện
có nhân vật là con
vật/ đồ vật/ loài vật
mà em đã biết, đã
nghe ?

• Một số câu chuyện có nhân vật là loài vật, con vật là:

Rùa và Thỏ

Anh đom đóm
( Võ Quảng)

Ngày Tết của Trâu Xe
( Võ Quảng)

Nhận diện được những đặc
01 trưng của các yếu tố truyện
đồng thọai trong văn bản
Phân tích được đặc điểm và
02 ý nghĩa của các nhân vật
trong văn bản
Có được bài học ý nghĩa
03 và liên hệ tình bạn cho
bản thân

01
Đọc – Tìm hiểu
chung

1. Đọc văn bản

* Hướng dẫn đọc:
- Đoạn đầu: Đọc với
giọng hào hứng, kiêu
hãnh, to, vang
- Đoạn trêu chị Cốc:
Đọc với giọng trịnh
thuợng ,khó chịu
- Đoạn cuối: Đọc chậm,
trầm buòn, sâu lắng
- Giọng Dế Choắt: Yếu
ớt, rên rỉ

2. Chú thích

Mẫm

Béo tròn, đầy đặn

Dún dẩy

Chuyển động nhẹ, theo chiều lên xuống,
nhịp nhàng

Tợn

Bạo dạn đến mức liều lĩnh, khống biết sợ
hãi là gì

Hủn hoẳn

Ngắn đến mức khó coi

Cà khịa

Cố ý gây sự để cãi nhau, đánh nhau

Xốc nổi

Hăng hái nhưng thiếu chín chắn

3. Tác giả, tác phẩm

a) Tác giả TÔ HOÀI ( 1920 – 2014 )
 Tô Hoài
Tên khai sinh là
Nguyễn Sen

 Tác phẩm tiêu biểu:
Võ sĩ Bọ Ngựa, Nhà
Chử, Vợ chồng A Phủ,…

 Đề tài:
Ông viết nhiều truyện
cho thiếu nhi, viết về đề
tài miền núi và Hà Nội

 Phong cách nghệ thuật:
Ngôn ngữ chân thực, gần
gũi với đời sống

b) Tác phẩm

- Dế Mèn phiêu lưu kí là tác phẩm
nổi tiếng nhất của Tô Hoài, được
dịch ra gần 40 thứ tiếng trên Thế
Giới
- Văn bản “Bài học đường đời đầu
tiên” là đoạn trích được trích từ
Chương 1 của tác phẩm

Ngôi kể thứ nhất
( Người kể xưng “tôi” )

Người kể chuyện:
Dế Mèn

( Nhân vật trong truyện )

Phần 1
Từ đầu … đứng đầu thiên hạ
 Bức chân dung tự họa của Dế Mèn

Phần 2
Đoạn còn lại
 Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

02

Tìm hiểu chi
tiết

1. Ngoại hình, hành động, tính cách của Dế Mèn
a) Ngoại hình, hành động
NGOẠI HÌNH

HÀNH ĐỘNG

- Càng: Mẫm bóng
- Vuốt: Cứng, nhọn hoắt, đạp
phành phạch
- Cánh: Áo dài chấm đuôi
- Răng: Đen nhánh……

- Co cẳng đạp phanh phách
vào các ngọn cỏ;
- Vũ cánh phành phạch gión
giã
- Nhai ngoắm ngoạp
……………..

TỰ ĐÁNH GIÁ

QUAN HỆ VỚI MỌI NGƯỜI

- Chàng Dế thanh niên, cường
tráng, rất bướng, tợn lắm, giởi
lắm,
- Tay ghê gớm, sắp đứng đầu
thiên hạ

- Cà khịa, to tiếng
- Quát chị Cào Cào
- Đá và ghẹo anh Gọng Vó

1. Ngoại hình, hành động, tính cách của Dế Mèn
b) Tính cách của Dế Mèn

Em hãy nhận xét
về tính cách cảu
Dế Mèn bằng 3-4
tính từ ( Có ưu,
nhược điểm )

Tự tin, biết chăm sóc bản thân, sống
điều độ. Nhưng Dế Mèn cũng rất kiêu
ngạo, hung hăng, hiếu thắng, hay bắt
nạt kẻ yếu

 Đánh giá nhân vật Dế Mèn
Tích cực

Tiêu cực

Khỏe mạnh,
cường tráng,
đầy sức sống,
yêu đời, tự
tin

Kiêu căng, tự
phụ, hỡm hĩnh,
thích ra oai

Bức chân dung tự họa của Dế Mèn

a. Hình dáng
b. Hành động
c. Suy nghĩ

Nghệ thuật nhân hóa, so sánh. Loài
vật được miêu tả bằng đặc điểm,
tính cách , … của con người

 Vẻ đẹp cường tráng
 Tính nết kiêu căng, tự phụ coi thuờng
tất cả mọi người

Bài học rút ra cho bản thân thông qua bức chân
dung tự họa của Dế Mèn
Nên làm

Ăn uống đầy
đủ, tự chăm sóc
bản thân để trở
nên nhanh nhẹn,
khỏe mạnh

Ko nên làm

Quá tự tin vào
bản thân, coi
mình là trung
tâm, kiêu căng,
trêu trọc người
yếu kém

2. Nhân vật Dế Choắt
a) Ngoại hình, tính cách, hành động
- Trạc tuổi Dế Mèn. Bẩm sinh yếu đuối
- Người gầy gò, dài lêu nghêu như gã thuốc phiện
- Cảnh ngắn ngủn, đôi cánh bè bè
- Râu ria cụt 1 mẩu. Mặt mũi ngẩn ngẩn ngơ ngơ
- Ăn xổi ở thì. Đào hang nông sát đất

Ốm yếu sống tạm bợ.
Đối ngược với Dế Mèn

2. Nhân vật Dế Choắt
b) Thái độ của Dế Mèn với Dế Choắt
Đặt tên: Dế Choắt
Xưng hô: ta – chú mày
- Chú mày có lớn mà chẳng có khôn
- Đào tổ nông thì cho chết

 Khinh bỉ và coi thường Dế Choắt
 Không giúp đỡ
 Lối sống ích kỷ, chỉ biết bản thân

Chỉ ra chi tiết miêu tả Dế Mèn và
Dế Choắt gợi đặc điểm liên
tưởng tới đặc điểm con người
Các chi tiết miêu tả,
hình dáng, cử chỉ
thường thể hiện đặc
điểm loài vật

Các chi tiết miêu tả,
lời nói, ý nghĩa
thường gợi đến hình
ảnh con người

Đặc điểm nhân vật truyện đồng thoại: Nhân vật được
nhân hóa vừa có đặc tính loài vật vừa có tích cách
con người

Nhân vật được nhân
cách hóa
Miêu tả sinh động,
tinh tế

Sử dụng hình ảnh so
sánh, từ ngữ láy đặc sắc

Trước khi Sau khi trêu
trêu chị Cốc
chị Cốc
Thái độ
Hành động

Kết quả

Trước khi trêu Sau khi trêu
chị Cốc
chị Cốc
Thái độ

Hành động

- Mắng, coi thường,
bắt nạt Choắt
- Cất giọng véo von
trêu Cốc
Hung hăng, ngạo
mạn, xấc xược

- Chui tọt vào hang
- Núm dưới hang
nắm im thin thít
- Mon men bò lên
Hoảng sợ, hèn
nhát

Kết quả

- Dế Choắt chết

Dế Mèn hối hận
chôn cất Dế Choắt

Nguyên nhân
Thói hung hang, kiêu ngạo.
Muốn gia oai với Dế Choắt

Diễn biến
Hát véo von trêu chọc chị
Cốc.Chui tọt vào hang

Tâm trạng Dế Mèn
Bụng nghĩ thú vị
Khiếp sợ, nằm im thin thít

Hậu quả

Dế Choắt bị chị Cốc
mổ chết

Hung hăng, xấc xược, không coi ai ra gì

2

1

Sợ hãi, hèn nhát, trốn tránh
Ân hận, ăn năn tội mình

3

Biết ân hận, nhận ra lỗi lầm
của bản thân khi gây ra cho
người khác

TITLE

TITLE

TITLE

TITLE

Hung hăng, hốc hách, láo chỉ tổ
đem thân trả nợ chi những hành

Nếu không suy nghĩ trước khi hành

động ngu dại của mình thôi

động, lỡ xảy ra những việc dại dột,
dù về sau có hối cũng không thể
Ở đời mà có thói hung hăng
bậy bạ sớm muộn cũng mang
vạ vào mình đấy

làm lại được

Ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ sớm muộn rồi cũng mang vạ vào
mình
Bài học về thái độ sống, cách ứng xử
với mọi người xung quanh

Bài học về việc phải biết suy
nghĩ trước khi hành động

Bài học về sự khiêm tốn

Gầy gò, ốm yếu ,

Hung hăng, xốc nổi,
không nghĩ đến hậu
quả, gây ra cho
người khác

Dế Mèn

không biết cách

Không suy nghĩ,

chăm lo cuộc sống

nóng nảy, không

bản thân

phân biệt đúng sai

Bản thân
Dế Choắt

Chị Cốc

Tổng kết

Nghệ
Thuật
1

2

Miêu tả loài vật sinh động,

Xây dựng hình tượng nhân

nghệ thuật nhân hóa, ngôn

vật gần gũi với trẻ thơ

ngữ miêu tả chính xác

Nội Dung
01

02

Miêu tả Dế Mèn có vẻ đẹp

Sau khi bày trò trêu chị

cường tráng nhưng tính

Cốc, gây ra cái chết cho Dế

nết kiêu căng, xốc nổi

Choắt, Dế Mèn hối hận và
rút ra bài học đường đời
đầu tiên cho mình

1

D

Ế

C

H

O

H

Ị

C

Ố

C

3

C

Á

I

4

T

Ô

C

2

5
6

N

G

U

Y

Ắ

T

C

Ố

C

H

O

À

I

N

Ấ

U

Ễ

N

S

E

N

6

C

H

Ữ

C

Á

I