BÀI 1. TÔI VÀ CÁC BẠN

Tiết 5 – 6: Văn bản:
Nếu cậu muốn có một người bạn
(trích Hoàng tử bé, Ăng- toan- đơ Xanh-tơ Ê-xu-be-ri).
 

Hãy quan sát những hình ảnh sau và cho
biết những hình ảnh đó nói về điều gì?

I/ Đọc – tìm hiểu chung
1.Tác giả: Ăng- toan- đơ Xanh-tơ Ê-xu-be-ri

(1900-1944) là nhà văn lớn
của nước Pháp

 Ông là phi công và hầu hết các tác
phẩm của ông đều lấy đề tài, cảm hứng
từ những chuyến bay và cuộc sống của
người phi công.
 Ngòi bút của nhà văn đậm chất trữ
tình, trong trẻo và giàu cảm hứng lãng
mạn.
 Tác phẩm tiêu biểu: Hoàng tử bé, Bay
đêm, Cõi người ta,...

2. Tác phẩm: Hoàng tử bé

2. Tác phẩm: Hoàng tử bé
Tác phẩm là cuốn tiểu thuyết (27 chương)
Nhân vật chính: Hoàng tử bé

Người kể chuyện: xưng “tôi” - một phi công bị rơi máy bay
trên sa mạc Sahara và có cơ hội gặp hoàng tử bé.
Cốt truyện: Hoàng tử bé từ hành tinh khác đã phiêu lưu nhiều hành tinh khác
nhau, phát hiện nhiều điều thú vị, và nếm trải cả những thất vọng, đau khổ. Cuối
cùng cậu quyết định quay trở lại hành tinh của mình với bông hồng duy nhất.

3. Đoạn trích: Nếu cậu muốn có một người bạn

a, Đọc, giải thích từ khó
 Đọc phân vai: một em đóng vai hoàng
tử bé, một em đóng vai cáo..
 Giải thích nghĩa của từ: cảm hóa,
mắt trần, cốt lõi?
b. Kể tóm tắt

3. Đoạn trích: Nếu cậu muốn có một người bạn

c. Thể loại: Truyện đồng thoại.
d. Phương thức biểu đạt chính: Tự sự
đ. Ngôi kể: thứ nhất (người kể xưng tôi).
e.Vị trí: chương XXI của tác phẩm Đoạn trích
kể về cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa hoàng tử bé
và con cáo trên Trái Đất. Cuộc gặp gỡ đã
mang lại cho cả hai món quà quý giá.

3. Đoạn trích: Nếu cậu muốn có một người bạn

Hình thức đọc phân vai: một
em đóng vai hoàng tử bé, một
em đóng vai cáo.

II. Đọc - tìm hiểu chi tiết
1. Cuộc gặp gỡ giữa hoàng tử bé và cáo.

a. Nhân vật hoàng tử bé
Trước khi gặp cáo
Lai lịch:
Đến từ một hành tinh khác.
Xuống Trái Đất để tìm con
người, bạn bè... “Mình đi tìm
con người...Mình đi tìm bạn
bè”

Tâm trạng :
Khi vừa đặt chân xuống Trái Đất
đã phải đối diện với nỗi thất
vọng, đau khổ khi nhận ra bông
hồng của cậu không phải là duy
nhất.

a. Nhân vật hoàng tử bé

Khi gặp cáo
Hoàng tử bé cư xử với cáo lịch sự, thân
thiện khác với loài người trên Trái Đất coi
cáo là con vật xấu tính, ranh mãnh, gian
xảo. Cái nhìn của Hoàng tử bé ngây thơ,
hồn nhiên, trong sáng luôn tin cậy và
hướng tới cái phần đẹp đẽ, tốt lành,
không bị giới hạn bởi định kiến, hoài nghi

Hoàng tử bé đồng ý cảm hóa cáo: vì hoàng tử
bé nhận ra ý nghĩa của tình bạn mà cáo giảng
giải qua từ cảm hóa: là kết bạn, tạo dựng mối
quan hệ gần gũi, gắn kết tình cảm, biết quan
tâm gắn bó với nhau. Hoàng tử bé đã trân
trọng, lắng nghe không định kiến, hoài nghi.

a. Nhân vật hoàng tử bé

Khi chia tay cáo

Hoàng tử bé đã động viên cáo, lặp lại
lời cáo: “ Điều cốt lõi vô hình trong
mắt trần”, “ Chính thời gian mà mình
bỏ ra cho bông hồng của mình...”,
“Mình sẽ có trách nhiệm với bông
hồng của mình”.

Hoàng tử bé hiểu được “bí mật” của
tình bạn, tình yêu, vượt qua được nỗi
hoang mang, đau khổ thất vọng, tìm
được hạnh phúc dành thời gian và trái
tim cho ai đó. Hiểu biết về bản thân về
cuộc sống, trách nhiệm với những gì
mình gắn bó, yêu thương

Tiết 7: Văn bản:
Nếu cậu muốn có một người bạn (Tiếp)
(trích Hoàng tử bé, Ăng- toan- đơ Xanh-tơ Ê-xu-be-ri).
 

II. Đọc - tìm hiểu chi tiết
1. Cuộc gặp gỡ giữa hoàng tử bé và cáo.
a. Nhân vật hoàng tử bé
b. Nhân vật con cáo

Tìm hiểu đoạn trích trả lời các câu
hỏi sau:
Từ cảm hóa xuất hiện bao nhiêu lần trong
đoạn trích? Qua lời giải nghĩa của cáo, em
hiểu cảm hóa là gì?
Điều gì ở hoàng tử bé khiến con cáo tha
thiết mong được kết bạn với cậu?
Nếu được hoàng tử bé cảm hóa, cuộc sống
của cáo sẽ thay đổi như thế nào? Qua đó,
em cảm nhận như thế nào về ý nghĩa của
tình bạn?

b. Nhân vật con cáo

Trước khi gặp hoàng tử bé:
Cuộc sống của cáo cô đơn, buồn bã. Cáo
đang bị săn đuổi, sự hãi, trốn con người.

b. Nhân vật con cáo

Khi gặp hoàng tử bé:
không dám lại gần vì nhận ra mình
Lúc đầu: chưa được cảm hóa.

Giải thích cho hoàng tử bé về cảm hóa:(từ cảm hóa xuất hiện 15 lần
trong văn bản, gắn với nhiều chi tiết,
sự kiện quan trọng)

b. Nhân vật con cáo
Theo cáo, cảm hóa là gì?
* Cảm hóa là chuyển hóa cái hoang dã và xa lạ, pha tạp, bất thiện
thành cái gần gũi, tốt đẹp, trong sạch, thiện lành...và có thể chung
sống thân thiện làm bạn. Là làm cho gần gũi hơn tức là kết nối tình
cảm, dành thời gian hiểu nhau, kiên nhẫn làm thân với nhau. Khi
chưa cảm hóa, hoàng tử bé và cáo là xa lạ, chẳng cần gì đến nhau,
khi được cáo cảm hóa thì “tụi mình cần đến nhau”, và mỗi người sẽ
“trở thành duy nhất trên đời”

b. Nhân vật con cáo
Em thấy cáo khao khát điều gì?

* Qua đó thấy nhân vật cáo khao khát được đón nhận, thấu hiểu;
được sống với phần tốt lành , đẹp đẽ, được thay đổi, hoàn thiện
bản thân.

Cảm nhận khác nhau của cáo về tiếng
bước chân và cánh đồng lúa mì ở hai thời
điểm trước và sau khi được hoàng tử bé
cảm hóa?

Trước đó: Thấy bước chân thì sợ hãi
Khi có tình bạn của hoàng tử bé, cáo sẽ
không cô đơn, buồn tẻ, sợ hãi.Tiếng bước
chân vang lên như tiếng nhạc gọi cáo ra
cửa hang, cánh đồng lúa mì hóa thân
thương ấm áp như màu vàng óng của mái
tóc hoàng tử bé.

b. Nhân vật con cáo

Khi chia tay hoàng tử bé, con cáo bộc lộ cảm xúc: “Mình sẽ
khóc mất”. Cáo khẳng định những thứ mình “được”: “Mình được
chứ - Con cáo nói - Bởi vì nó còn màu của lúa mì”
 Có tình bạn thế giới xung quanh cáo trở nên rực rỡ, tỏa
sáng, ấm áp, rộng mở, đáng yêu.
 Cáo hiểu biết, giàu tình cảm, chân thành, khao khát
được gần gũi, yêu thương và luôn hoàn thiện bản thân.

2. Những ý nghĩa gợi ra từ cuộc gặp gỡ
Việc tác giả để hoàng tử bé lặp lại câu nói
của cáo cho dễ nhớ có ngụ ý gì? (đó là phép
tu từ nào em đã học). Em cảm nhận gì về câu
nói: “Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần”
Cáo đã chia sẻ nhiều bài học ý nghĩa về tình
bạn. Theo em đó là những bài học nào?

2. Những ý nghĩa gợi ra từ cuộc gặp gỡ
* Câu nói chứa đựng “bí mật” mà cáo dành cho hoàng tử
bé: sử dụng hình ảnh ẩn dụ và mang ý nghĩa triết lí:
+ Con người cần phải biết nhìn nhận, đánh giá mọi thứ
bằng tình yêu, và sự tin tưởng, thấu hiểu.
+ Khi chỉ nhìn bằng con tim, con người mới nhận ra,
trân trọng giữ gìn những điều đẹp đẽ quý giá
+ Bí mật của tình yêu là sự kết nối giữa con người với
con người, con người với vạn vật.

2. Những ý nghĩa gợi ra từ cuộc gặp gỡ
Bài học về
cách kết
bạn: cần
thân thiện,
kiên nhẫn,
giành thời
gian để
“cảm hóa”
nhau.

Bài học về
ý nghĩa của
tình bạn:
mang đến
niềm vui,
hạnh phúc;
khiến cuộc
sống trở nên
phong phú,
đẹp đẽ hơn.

Bài học về cách
nhìn nhận,
đánh giá, trách
nhiệm đối với
bạn bè: “thấy
rõ với trái tim”,
biết quan tâm,
lắng nghe, thấu
hiểu, bảo vệ...

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
Cách xây dựng nhân vật thông qua nhiều chi tiết miêu tả
lời nói, suy nghĩ, cảm xúc. Từ đó làm nổi bật đặc điểm nhân
vật.
Nhân vật con cáo được nhân hóa như con người thể hiện đặc
điểm của truyện đồng thoại.
Ngôn ngữ đối thoại sinh động, phong phú. Truyện giàu chất
tưởng tượng (hoàng tử bé đến từ hành tinh khác, con cáo có thể
trò chuyện kết bạn với con người...)

III. Tổng kết

2. Nội dung

Qua cuộc gặp gỡ giữa hoàng tử bé và con
cáo, tác giả đã vẽ ra một thế giới cảm xúc
hồn nhiên, ngây thơ, trong trẻo dành
tặng cho trẻ thơ.
Giúp người đọc cảm nhận được ý nghĩa của
tình bạn, ý thức trách nhiệm với bạn bè,
với những gì mà mình gắn bó, yêu thương.

Tiết 8
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT

I. Nghĩa của từ
1. Nghĩa của yếu tố :”hóa” trong từ “cảm hóa”.
“cảm hóa” là một từ Hán Việt có hai yếu tố tạo thành: cảm+ hóa.
“Hóa” trong “cảm hóa” là yếu tố thường đi sau một yếu tố khác, có nghĩa là
“trở thành, làm cho trở thành hay làm cho có tính chất mà trước đó chưa có.
VD: Nhân cách hóa.
- biến hóa: thay đổi (thường về hình thức)
- trẻ hoá đội ngũ cán bộ trong công ti.
làm cho thành phần gồm có nhiều người trẻ hơn, để có
được nhiều nhân tố tích cực hơn

Để có thể hiểu được nghĩa của từ, cần phải vào câu văn,
đoạn văn chứa nó.
Đối với từ Hán Việt có thể giải thích nghĩa của từng thành
tố tạo nên từ.

Làm thế nào
để hiểu
được nghĩa
của từ?

2. Giải thích của các từ in đậm
“Sửa soạn” : Sắp sẵn, chuẩn bị : Sửa soạn quần áo chăn màn để lên đường.
Trống rỗng:

1. Không chứa đựng gì: Cái tủ trống rỗng.
2. Không có kiến thức gì: Đầu óc trống rỗng.

3. Đặt câu với mỗi từ:
Giải nghĩa:
đơn điệu: ít thay đổi, lặp đi lặp lại cùng một kiểu, gây cảm giác tẻ nhạt và buồn chán
- Bộ áo này có họa tiết khá đơn điệu.
kiên nhẫn: có khả năng tiếp tục làm việc đã định một cách bền bỉ, không nản
lòng, mặc dù thời gian kéo dài, kết quả còn chưa thấy
- Hùng rất kiên nhẫn khi gặp phải bài toán khó.

cốt lõi: điều quan trọng nhất, mang tính quyết định
Điều cốt lõi của văn hóa Việt Nam là những giá trị văn hóa truyền thống.
II. BIỆN PHÁP TU TỪ
1. So sánh:

So sánh
là gì?

Ví dụ : Trẻ em như búp trên cành.
-         Sự vật  được so sánh: Trẻ em
          Từ so sánh: như
         Sự vật để so sánh:  búp trên cành.
Biện pháp so sánh là biện pháp tu từ ngữ nghĩa nhằm đối chiếu hai hay nhiều đối tượng
khác loại nhau nhưng giống nhau ở một điểm nào đó (chứ không đồng nhất hoàn toàn )
để đem đến một cách tri giác mới mẻ về đối tượng.

Biện pháp tu từ
Bài tập 6: Tr22 Câu văn có hình ảnh so sánh
- Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi
liềm máy làm việc.
 Nhấn mạnh Dế Mèn đang ở tuổi ăn, tuổi lớn, đầy sức sống, khoẻ
mạnh.
- Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất.
 Cho thấy độ cứng và sự tức giận, sức mạnh đáng sợ của chị Cốc khi
mổ Dế Choắt.

So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác để tìm ra nét
tương đồng và khác biệt giữa chúng.

2. Điệp ngữ:
- Hãy tìm thêm những lời thoại được lặp lại trong văn bản
này, cho biết tác dụng của chúng?
“Điều cốt lõi vô hình trong mắt trần”
“Chính thời gian mà mình bỏ ra cho bông hồng của
mình…
“Mình có trách nhiệm với bông hồng của mình…”
=> Tác dụng: Nhấn mạnh ý nghĩa được gửi gắm qua những lời thoại. Đó là tình
bạn phải được cảm nhận bằng trái tim, trách nhiệm với tình bạn của chính
mình.
* Điệp ngữ là biện pháp tu từ chỉ việc lặp đi, lặp lại một từ hoặc cụm từ
nhiều lần trong một câu nói, đoạn văn, đoạn thơ. Mục đích là để gây sự chú
ý, liệt kê, nhấn mạnh, khẳng định… ... Điệp ngữ có thể lặp lại nguyên văn
một câu, một đoạn hoặc vài từ bất kỳ.

3. TỪ GHÉP VÀ TỪ LÁY
Câu 5. Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) trình bày cảm nhận của em về nhân
vật hoàng tử bé hoặc nhân vật cáo. Trong đoạn văn có sử dụng ít nhất 2 từ
ghép và 2 từ láy.
Gợi ý:
Trong câu chuyện “Nếu cậu muốn có một người bạn”, nhân vật hoàng tử
bé đã để lại trong em rất nhiều những cảm xúc thú vị. Hoàng tử bé là một nhân
vật đang trên đường đi tìm con người của hành tinh Trái Đất. Ở đây, cậu đã gặp
được cáo - người bạn đầu tiên của mình. Cậu bẽn lẽn, ngập ngừng khi được học
cách cảm hóa một người bạn. Cái cách mà hoàng tử bé lặp lại những câu nói
khiến em cảm thấy rất thích thú. Bởi, tuy còn chút e dè, cậu vẫn đã sẵn sàng mở
lòng đón nhận cho mình một người bạn “khác lạ”. Tình bạn ngắn ngủi nhưng
đẹp đẽ ấy của hoàng tử bé và cáo đã khiến câu chuyện trở nên đậm chất thơ hơn
bao giờ hết. Nhân vật hoàng tử bé cũng theo đó mà để lại dấu ấn khó mờ phai
trong lòng người đọc.

1. Đề bài

Tưởng tượng và viết đoạn
văn (khoảng 5-7 câu) miêu
tả cảm xúc của nhân vật cáo
sau khi từ biệt hoàng tử bé.

2. Yêu cầu:
Về nội dung: Miêu tả cảm xúc của nhân vật cáo sau khi từ
biệt hoàng tử bé, thông qua trí tưởng tượng, học sinh sáng tạo
tiếp văn bản.

Đoạn văn giới hạn số câu: khoảng 5-7 câu

3. Các bước tiến hành
Bước 1: Hình dung, tưởng tượng bối
cảnh sự việc: Cáo nhớ hoàng tử bé.
Bước 2: Miêu tả cảm xúc của cáo thông qua: ý
nghĩ về mái tóc, bước chân của hoàng tử bé.
Cảm nhận được sự gần gũi ấm áp.
Bước 3: Viết
Bước 4: Đọc và kiểm tra lại, chia sẻ.

HOẠT ĐỘNG NHÓM:  NHÓM 1,2
Tìm lời đối thoại phù hợp để diền vào ô trống ở cột giữa, sau đó ghi lời nhận xét ở cột
ngoài cùng.
Trình tự

Lời thoại/ chi tiết

Trước khi + Hoàng tử bé đến từ............
gặp cáo
+ Cậu phát hiện ra.................
+ Nằm....................................
 Ban đầu:...........................
Khi gặp
cáo
 
 Cuộc đối thoại với cáo:......
 Cảm hóa cáo: ...........
  Gặp lại
vườnhồng: .............
Khi chia
tay con
cáo

- Động viên cáo: ............
- Lặp lại lời cáo: ..............

Nhận xét
Trạng thái và cảm xúc của hoàng tử bé trước khi gặp
cáo?......................................................
Thái độ ban đầu của hoàng tử bé khi gặp
cáo?..................
Trong suốt cuộc đối thoại với cáo, hoàng tử bé thể
hiện cậu là người như thế nào? ..................................
Tại sao hoàng tử bé đồng ý cảm hóa
cáo?...................................................
Khi gặp lại vườn hồng, thái độ của hoàng tử bé đã
thay đổi ra sao? Em có nhận xét gì về sự thay đổi
này?.............................
Nhận xét về thái độ và lời nói của hoàng tử bé khi
chia tay cáo?............................

HOẠT ĐỘNG NHÓM:  NHÓM 3,4
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4
Cảm nhận khác nhau của cáo về tiếng bước chân và cánh đồng lúa mì ở hai
thời điểm trước và sau khi được hoàng tử bé cảm hóa?
Cảm nhận
Trước khi hoàng tử bé được
Sau khi được hoàng tử bé
của cáo
hoàng tử bé cảm hóa
cảm hóa
Khi nghe tiếng ................................................ ................................................
bước chân
................................................ ................................................
…………………………........ ................................................
cánh đồng lúa ................................................ ................................................
mì
................................................ ................................................
Cuộc sống
................................................. ................................................
................................................. ................................................