Tiết 18:
Tập làm văn:

TÓM TẮT
VĂN BẢN TỰ
SỰ

Tiết 18:
Tập làm văn:

TÓM TẮT
VĂN BẢN TỰ SỰ

I/ Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự?



Theo em, thế nào là tóm tắt văn bản tự sự?
a/ Ghi lại đầy đủ mọi chi tiết của văn bản tự sự.
b/ Ghi lại một cách ngắn gọn, trung thành những nội
dung chính của văn bản tự sự.
c/ Kể lại một cách sáng tạo nội dung của văn bản tự
sự.
d/ Phân tích nội dung, ý nghĩa và giá trị của văn bản
tự sự.

Thuở ấy, vua Hùng Vương thứ 18 có một cô con gái rất xinh. Vua muốn chọn chàng rể vừa hiền, vừa tài,
nên truyền lệnh mở hội kén rể. Trai tráng khắp nơi nô nức kéo về kinh đô thi tài. Đã mấy ngày qua, biết
bao nhiêu chàng trai tuấn tú, võ nghệ tài ba lần lượt ra trổ tài, nhưng vẫn chưa được nhà vua ưng chọn.
Vua đã hơi thất vọng thì bỗng nhiên có hai người cùng một lúc tiến vào xin thi tài, một người tên là Sơn
Tinh, còn người kia tên là Thủy Tinh. Vua truyền cho hai người cùng trổ tài. Lời vua truyền vừa dứt,
Thủy Tinh đã vội ra oai, gây sấm sét đùng đùng, mây tuôn gió nổi, bốn bề nước đổ, trời đất tối tăm. Cả
một vùng đất rung chuyển, thật là rùng rợn. Đến lượt Sơn Tinh liền khoan thai vẫy tay hóa phép dời núi,
đổ cây, phá rừng vung đất chống lại trận nước dâng lên của Thủy Tinh. Sơn Tinh giơ gậy thần chỉ bốn
phương, lập tức cảnh vật trở lại bình thường, trời trong, sông lặng, cây cỏ xanh tươi.
Vua Hùng thấy hai người cùng tài giỏi không biết nên gả con gái cho ai. Vua ngẫm nghĩ một lúc rồi phán
rằng:
- Sơn Tinh và Thủy Tinh đều tài giỏi cả. Nhưng muốn lấy công chúa thì phải có lễ vật ra mắt ta! Vậy
rạng sáng mai, ai đem của lạ vật quý đến trước, ta sẽ gả con gái cho người ấy!
Tờ mờ sáng hôm sau, Sơn Tinh đã mang lễ vật đến dâng vua, lễ vật của Sơn Tinh có voi chín ngà, gà
chín cựa, ngựa chín hồng mao và bao nhiêu vàng bạc, châu báu. Vua Hùng giữ lời hẹn gả công chúa cho
Sơn Tinh.
Thủy Tinh cũng đem ngọc châu, đồi mồi, san hô, bao giống tôm cá quý đến dâng vua. Nhưng Thủy Tinh
đến chậm quá. Sơn Tinh đã rước công chúa về núi mất rồi.
Thủy Tinh không lấy được công chúa nổi giận dâng nước lên bao vây núi. Suốt ngày đêm, đất trời đen
tối, mưa gió mịt mùng, đồng ruộng, đất đai ngập nước.
Sơn Tinh bình tĩnh tìm cách chống trả lại Thủy Tinh. Nước dâng cao bao nhiêu thì Sơn Tinh lại hóa phép
làm cho núi dâng cao lên bấy nhiêu. Quân của Sơn Tinh từ trên núi ném đá tới tấp xuống nước làm cho
quân lính của Thủy Tinh chết rất nhiều. Xác cá, xác ba ba, thuồng luồng… nổi đầy mặt nước.
Thủy Tinh đánh mãi vẫn không thắng được Sơn Tinh. Cuối cùng Thủy Tinh đành rút nước, lui quân về.
Tuy vậy Thủy Tinh vẫn không quên được chuyện xưa. Hàng năm cứ vào khoảng tháng bảy, tháng tám là
Thủy Tinh lại dâng nước lên đánh Sơn Tinh.
•← 

VĂN BẢN TÓM TẮT SGK/60

Vua Hùng thứ mười tám có người con gái đẹp
tên là Mị Nương. Nhà vua muốn kén một chàng
rể xứng đáng. Sơn Tinh và Thuỷ Tinh cùng
một lúc đến cầu hôn. Cả hai người đều có tài,
vua Hùng không biết gả con cho ai, bèn ra điều
kiện thách đố để dễ bề lựa chọn. Sơn Tinh
thắng cuộc, cưới Mị Nương rồi đưa về núi.
Thuỷ Tinh tức giận dâng nước đánh Sơn Tinh
nhưng bị thua. Từ đó hằng năm Thuỷ Tinh
dâng nước đánh Sơn Tinh nhưng đều thất bại.

Th¶o luËn nhãm

• Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung của văn
bản nào? Vì sao em biết?
• So sánh với văn bản đã học ở lớp 6, đoạn văn
trên có gì khác?
- về độ dài
- về lời văn
- về số lượng nhân vật,
sự việc

ĐÁP ÁN

• Văn bản tóm tắt trên kể lại nội dung của
văn bản Sơn Tinh Thuỷ Tinh
• So sánh với văn bản đã học ở lớp 6 đoạn
văn trên khác
- về độ dài : ngắn gọn hơn
- về lời văn: không trích từ nguyên văn
- về số lượng nhân vật, sự việc: ít hơn

II/ Cách tóm tắt văn bản tự sự:
1/ Những yêu cầu đối với văn bản tóm tắt:
_ Ngắn gọn
_ Nêu nhân vật chính và sự việc tiêu biểu
_ Lời văn của người tóm tắt
2/ Các bước tóm tắt văn bản:



Thuở ấy, vua Hùng Vương thứ 18 có một cô con gái rất xinh. Vua muốn chọn chàng rể vừa hiền, vừa tài,
nên truyền lệnh mở hội kén rể. Trai tráng khắp nơi nô nức kéo về kinh đô thi tài. Đã mấy ngày qua, biết
bao nhiêu chàng trai tuấn tú, võ nghệ tài ba lần lượt ra trổ tài, nhưng vẫn chưa được nhà vua ưng chọn. Vua
đã hơi thất vọng thì bỗng nhiên có hai người cùng một lúc tiến vào xin thi tài, một người tên là Sơn Tinh,
còn người kia tên là Thủy Tinh. Vua truyền cho hai người cùng trổ tài. Lời vua truyền vừa dứt, Thủy Tinh
đã vội ra oai, gây sấm sét đùng đùng, mây tuôn gió nổi, bốn bề nước đổ, trời đất tối tăm. Cả một vùng đất
rung chuyển, thật là rùng rợn. Đến lượt Sơn Tinh liền khoan thai vẫy tay hóa phép dời núi, đổ cây, phá rừng
vung đất chống lại trận nước dâng lên của Thủy Tinh. Sơn Tinh giơ gậy thần chỉ bốn phương, lập tức cảnh
vật trở lại bình thường, trời trong, sông lặng, cây cỏ xanh tươi.
Vua Hùng thấy hai người cùng tài giỏi không biết nên gả con gái cho ai. Vua ngẫm nghĩ một lúc rồi phán
rằng:
- Sơn Tinh và Thủy Tinh đều tài giỏi cả. Nhưng muốn lấy công chúa thì phải có lễ vật ra mắt ta! Vậy rạng
sáng mai, ai đem của lạ vật quý đến trước, ta sẽ gả con gái cho người ấy!
Tờ mờ sáng hôm sau, Sơn Tinh đã mang lễ vật đến dâng vua, lễ vật của Sơn Tinh có voi chín ngà, gà chín
cựa, ngựa chín hồng mao và bao nhiêu vàng bạc, châu báu. Vua Hùng giữ lời hẹn gả công chúa cho Sơn
Tinh.
Thủy Tinh cũng đem ngọc châu, đồi mồi, san hô, bao giống tôm cá quý đến dâng vua. Nhưng Thủy Tinh
đến chậm quá. Sơn Tinh đã rước công chúa về núi mất rồi.
Thủy Tinh không lấy được công chúa nổi giận dâng nước lên bao vây núi. Suốt ngày đêm, đất trời đen tối,
mưa gió mịt mùng, đồng ruộng, đất đai ngập nước.
Sơn Tinh bình tĩnh tìm cách chống trả lại Thủy Tinh. Nước dâng cao bao nhiêu thì Sơn Tinh lại hóa phép
làm cho núi dâng cao lên bấy nhiêu. Quân của Sơn Tinh từ trên núi ném đá tới tấp xuống nước làm cho
quân lính của Thủy Tinh chết rất nhiều. Xác cá, xác ba ba, thuồng luồng… nổi đầy mặt nước.
Thủy Tinh đánh mãi vẫn không thắng được Sơn Tinh. Cuối cùng Thủy Tinh đành rút nước, lui quân về.
Tuy vậy Thủy Tinh vẫn không quên được chuyện xưa. Hàng năm cứ vào khoảng tháng bảy, tháng tám là
Thủy Tinh lại dâng nước lên đánh Sơn Tinh.
•← 

2/ Các bước tóm tắt văn bản:



_ Đọc kĩ tác phẩm
_ Xác định nội dung chính,nhân vật, sự việc
_ Sắp xếp nội dung theo một thứ tự hợp lí
_ Viết văn bản tóm tắt

Hai văn bản tóm tắt
sau có gì khác nhau

-Văn bản thứ nhất: tóm tắt khái quát
-Văn bản thứ 2: tóm tắt chi tiết

a. Tóm tắt: Bánh chưng bánh giầy:
Hùng Vương thứ 6 muốn chọn con hiền tài, cho nối ngôi, mới ban lệnh thi cỗ. Các
hoàng tử ra sức tìm kiếm sơn hào hải vị bày biện. Riêng lang Liêu không đi xa được,
chàng nghĩ cách dùng gạo nếp thơm chế ra bánh chưng, bánh giầy. Vua thấy Lang
liêu hiếu thảo siêng năng, sáng chế ra hai loại bánh quí bèn truyền ngôi cho làm Vua
Hùng thứ 7.
b. Tóm tắt: Bánh chưng bánh giầy:
Hùng Vương thứ 6 muốn chọn con hiền tài, cho nối ngôi, mới ban lệnh thi cỗ trong ngày lễ
tiên vương. Nếu ai làm vừa ý đức vua, ngài sẽ truyền ngôi cho. Các hoàng tử ra sức lên
rừng xuống biển tìm kiếm sơn hào hải vị bày biện. Riêng lang Liêu quanh năm chỉ lo việc
đồng áng, không đi xa được, chàng được thần mách bảo dùng gạo làm bánh. Chàng nghĩ
cách lấy gạo nếp thơm chế ra một loại bánh hình vuông và một loại bánh hình tròn. Trong
ngày lễ tiên vương nhà vua thấy hai thứ bánh của Lang liêu có ý nghĩa, liền đặt tên cho
chúng và chọn làm lễ trời đất cùng tiên vương. Lang Liêu siêng năng, thông minh, sáng tạo
nên được nhà vua truyền ngôi cho làm Vua Hùng thứ 7.

Tiết 18:
Tập làm văn:

TÓM TẮT
VĂN BẢN TỰ SỰ

I/ Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự?
II/ Cách tóm tắt văn bản tự sự:





Thực hành các bước để tóm tắt văn bản “Tức nước vỡ
bờ”

_ Nhân vật: chị Dậu (chính), anh Dậu, cai lệ, người nhà lí trưởng
_ Nội dung chính: Chị Dậu chăm sóc chồng và chống trả
bọn cai lệ và người nhà lí trưởng.
- Các sự việc :
1. Nhà chị Dậu nghèo- thiếu sưu thuế
2. Anh Dậu bị đánh đập , được trả về như xác chết- Chị
Dậu chăm sóc chồng
3. Bọn cai lệ, người nhà lí trưởng xông vào tróc nã sưu
thuế
4. Chị Dậu van xin hết lời nhưng không được.
5. Chị liều mạng chống trả.

Tóm tắt đoạn trích Tức nước vỡ bờ
Chị Dậu phải “ dứt tình” bán con gái
đầu lòng cùng đàn chó để nộp sưu cao
cho chồng, nào ngờ chị còn phải đóng
thêm một suất sưu của chú Hợi - em
chồng - đã chết từ năm ngoái. Anh Dậu
vẫn bị trói, đánh chết đi sống lại nhiều
lần và bọn chúng ném trả anh cho chị
Dậu trong tình trạng “ thập tử nhất
sinh”. Sáng hôm sau vừa tỉnh lại một
lát, run rẩy kề bát vào miệng thì bọn cai
lệ,người nhà lí trưởng hùng hổ xông vào
định trói anh Dậu giải ra đình. Lúc đầu
chị Dậu còn cố van nài, nhưng đến khi
giới hạn của sự chịu đựng bị phá vỡ “
tức nước vỡ bờ”, chị đã chống cự lại.
Sức mạnh của lòng căm thù, tình
thương yêu chồng tha thiết đã tiếp thêm
nghị lực để chị chiến thắng kẻ thù.

Gia đình chị Dậu
nghèo và đang thiếu sưu
thuế.Anh Dậu sau khi bị
hành hạ, đánh đập được
trả về rũ rượi như xác
chết. Chị Dậu ân cần
chăm sóc chồng. Thình
lình, bọn cai lệ và người
nhà lí trưởng lại xông
vào tróc nã sưu thuế. Chị
Dậu van xin hết lời
nhưng không được. Thế
là chị liều mạng chống
trả chúng.