TRẢ BÀI KIỂM TRA CUỐI KÌ II
(MÔN NGỮ VĂN 9)
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

NGUYỄN VIỆT HẢO

GIÁO VIÊN
Trường THCS Võ Thị Sáu (huện Đông Hải, tỉnh bạc Liêu)

BÀI LÀM
I. ĐỌC HIỂU
Câu 1: Phương thức biểu đạt chính của đoạn trích là:
Nghị luận.
Câu 2: Từ in đậm thuộc phép liên kết về hình thức là:
Phép
nối.
Câu 3: Có thể diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau
miễn là thông điệp phù hợp trong phạm vi ngữ liệu.
Hãy biết đùm bọc, sẻ chia, cảm thông trước những
khó khăn của con người trong cuộc sống.

Câu 4:
Các em đồng tình hoặc không đồng tình. (0,25 điểm)
- Có lý giải phù hợp, không vi phạm quan niệm đạo
đức, pháp luật. (0,75 điểm)
II. LÀM VĂN:
Câu 1. (2,0 điểm)
Đảm bảo cấu trúc về một đoạn văn Nghị luận xã hội:
- Mở đoạn: nêu được vấn đề.
- Thân đoạn: triển khai được vấn đề.
- Kết đoạn: khái quát được vấn đề.

a. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Sự cần thiết
phải có lòng nhân ái trong cuộc sống. (0,25 điểm)
b. Triển khai vấn đề nghị luận: các em có thể lựa
chọn các thao tác lập luận phù hợp, triển khai vấn đề
nghị luận theo nhiều cách khác nhau, kết hợp chặt
chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng để làm rõ sự cần thiết
phải có lòng nhân ái trong cuộc sống. (1,0 điểm)

Sau đây là một số gợi ý:
* Giới thiệu vấn đề nghị luận.
* Giải thích: Lòng nhân ái là tình yêu thương giữa
con người với con người. Biểu hiện bằng sự đồng cảm,
sẻ chia, quý mến, trân trọng, bao dung….

Bàn luận:
- Tại sao trong cuộc sống con người cần phải có
lòng nhâncác
ái?em cần nêu được 01 đến 02 trong 06 gợi ý sau:
(1) Vì cuộc sống không ai hoàn hảo, không có khó
khăn, thiếu thốn, hoạn nạn, khổ đau… nên cần được
yêu thương, đồng cảm, sẻ chia… để vượt qua.
(2) Lòng nhân ái là tiêu chí, là thước đo để đánh giá
đạo đức, nhân cách của con người.
(3) Sống yêu thương, nhân ái sẽ nâng tâm hồn ta trở
nên cao đẹp, thánh thiện, nhân văn.

(4) Lòng yêu thương chân thành có sức cảm hóa
những sai lầm, nhỏ nhen…kéo gần khoảng cách con
người với con người để cuộc sống có ý nghĩa hơn.
(5) Là nền tảng để hình thành nên một xã hội văn
minh, công bằng, hạnh phúc, phát triển.
(6) Cuộc sống không có yêu thương sẽ vô cùng tẻ
nhạt, lạnh lẽo, đáng sợ.

- Phê phán những kẻ sống vô tâm trước nỗi đau đồng
loại, ích kỉ, tàn nhẫn…
d. Sáng tạo: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện suy
nghĩ sâu sắc, mới mẻ về vấn đề
nghị luận; dẫn chứng tiêu biểu thuyết phục. (0,25
điểm).
e. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chuẩn chính tả, từ
ngữ, ngữ pháp tiếng Việt. (0,25
điểm).

Câu 2 (5,0 điểm).
a.
Đảm bảo cấu trúc của một bài văn Nghị luận văn học:
Mở bài nêu được vấn đề nghị luận; Thân bài triển khai
các luận điểm để giải quyết vấn đề; Kết bài đánh giá,
kết luận được vấn đề. (0,25 điểm)
b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Tâm lí nhân vật
Phương Định trong một lần phá bom (trích trong
truyện ngắn Những ngôi sao xa xôi của Lê Minh
Khuê). (0,25 điểm)
c. Triển khai vấn đề nghị luận: có thể triển khai theo
nhiều cách, vận dụng kết hợp các thao tác lập luận,
phối hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng làm nổi bật
tâm lí nhân vật Phương Định khi phá bom. (3,75 điểm)
Có thể hướng đến một số gợi ý sau:

1. Mở bài:
- Dẫn dắt giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm,
nhân vật, đoạn trích.
- Cảm nhận chung về hình ảnh nhân vật Phương Định
trong đoạn trích.
2. Thân bài:
a. Giới thiệu chung về nhân vật:
- Xuất thân, công việc, hoàn cảnh sống và chiến đấu.
- Tính cách, phẩm chất nổi bật.

b. Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật trong một lần phá
bom.
Lần lượt phân tích các yếu tố tác động đến tâm lí nhân

vật trong từng hoàn cảnh cụ thể của thời điểm làm
nhiệm vụ phá bom. Dùng lí lẽ và dẫn chứng trong tác
phẩm kết hợp các thủ pháp nghệ thuật làm nổi bật
diễn biến tâm lí nhân vật:
- Xuất hiện trong khung cảnh vắng lặng, xơ xác, hoang
tàn nên có chút sợ hãi…
- Tư thế dáng vẻ khi tiến tới gần quả bom: đường
hoàng, tự tin, bản lĩnh (bởi có sức mạnh tinh thần khi
nghĩ đến đồng đội).

- Khi tiếp xúc với quả bom và phá bom: thao tác chuẩn
xác, thành thục nhưng cũng căng thẳng, lo lắng…
- Khi chờ bom nổ: hồi hộp, sốt ruột, căng thẳng, cảm
nhận thời gian trôi chậm chạp, suy nghĩ đến nhiệm vụ
lấn át ý niệm về cái chết…
- Khi công việc phá bom thành công: bình thản …

c. Nhận xét, đánh giá chung:
- Đánh giá chung về nhân vật: Diễn biến tâm lí nhân
vật diễn ra rất phức tạp với nhiều cung bậc, nhiều cảm
xúc, tâm lí khác nhau: hồi hộp, căng thẳng song cũng
rất gan góc, kiên cường…
- Đánh giá về tài năng của tác giả trong việc xây dựng
nhân vật: cách chọn ngôi kể, cách miêu tả tâm lí nhân
vật, xây dựng nhân vật trên nhiều bình diện (không
gian, thời gian, các chi tiết ngoại cảnh, ngôn ngữ kể
chuyện, giọng văn, …).

3. Kết bài:
- Khẳng định lại vai trò, vị trí của nhân vật trong đoạn
trích, trong toàn bộ tác phẩm…
- Liên hệ…
Chính tả, dùng từ, đặt câu: Đảm bảo chuẩn xác về
chính tả, dùng từ, đặt câu, ngữ pháp. (0,25 điểm)
Sáng tạo: Có cách diễn đạt độc đáo, sáng tạo, thể
hiện được quan điểm, cách đánh giá, thái độ, cảm
xúc riêng, sâu sắc của người viết. (0,5 điểm)

Bài tham khảo
Trong những năm tháng chiến tranh, truyện ngắn
của nhà văn Lê Minh Khuê chủ yếu viết về cuộc sống
chiến đấu của tuổi trẻ ở tuyến đường Trường Sơn.
Một trong số đó có truyện ngắn "Những ngôi sao xa
xôi" được viết vào năm 1971, lúc cuộc kháng chiến
chống Mỹ của dân tộc đang diễn ra ác liệt. Phương
Định - nhân vật trung tâm của tác phẩm là một cô
thanh niên xung phong với nhiều phẩm chất cao đẹp
như bản lĩnh, dũng cảm, .... Những phẩm chất đó
được thể hiện rõ nét trong một lần Phương Định phá
bom.

Khi đơn vị "thường ra đường vào lúc mặt trời lặn
và làm việc có khi 1 suốt đêm" thì Phương Định
cùng với tổ trinh sát mặt đường phải chạy trên cao
điểm cả ban ngày, dưới cái nắng nóng trên 30 độ.
Tính mạng của cô cùng với đồng đội luôn bị đe dọa
bởi nơi đây lại còn ẩn giấu những quả bom chưa nổ.
Thế nhưng Phương Định vẫn bình thản, thậm chí cô
còn không chịu đi viện để chữa vết thương trên đùi
chưa lành miệng. Qua đây, có thể thấy tinh thần
trách nhiệm cao với công việc, tinh thần yêu nước,
đầy quả cảm của cô gái thanh niên xung phong.

Nổi bật trong tác phẩm là chi tiết mà nhà văn đã tập trung khắc
họa là chi tiết nhân vật Phương Định trong một lần phá bom trên
cao điểm ở Trường Sơn. Đây là một trong những chi tiết "làm nên
bụi vàng" cho tác phẩm "Những ngôi sao xa xôi". Tác giả miêu tả
diễn biến tâm lí nhân vật cụ thể, tinh tế đến từng cảm giác, ý nghĩ
dù chỉ thoáng qua của nhân vật. Khi những đợt thả bom của giặc kết
thúc, Phương Định cùng tổ trinh sát chạy lên cao điểm để làm
nhiệm vụ. Lúc đó, không gian nơi chiến trường vắng lặng đến phát
sợ, nhưng Phương Định không hề sợ hãi, nao núng mà cô có cảm
giác như các chiến sĩ đang dõi theo mình nên cô không sợ nữa. Do
vậy, cô không đi khom nữa vì các anh ấy không thích cái kiểu đi
khom khi có thể cứ đàng hoàng mà bước tới. Lòng tự trọng đã khơi
gợi ý chí mạnh mẽ giúp cô dũng cảm vượt qua mọi hiểm nguy. Cô
đã "dùng xẻng nhỏ đào đất dưới quả bom .... Thỉnh thoảng lưỡi
xẻng chạm vào quả bom. Một tiếng động sắc đến gai người, cứa
vào da thịt tôi. Tôi rùng mình và bỗng thấy tại sao mình làm quá
chậm. Nhanh lên một tí! Vỏ quả bom nóng. Một dấu hiệu chẳng

Nhà văn miêu tả diễn biến tâm lí nhân vật thật tài
tình, khiến cho người độc cũng có thể cảm thấy rùng
mình như Phương Định, càng thấy rõ hơn sự bình tĩnh,
gan dạ của cô. Khi đối mặt với những quả bom sắt lạnh
lùng, Phương định cũng có nghĩ đến cái chết chứ nhưng
cái chết đó lại rất mờ nhạt, không rõ ràng, cụ thể. Đây
chỉ là một ý nghĩ thoáng qua trong tâm trí của cô. Cái
cô quan tâm nhất lúc này là "liệu mìn có nổ không, bom
có nổ không? Không thì làm cách nào để châm mìn lần
thứ hai?" Có thể thấy, trong suy nghĩ của Phương Định,
cô luôn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ thật tốt dù phải có
hy sinh. Phương Định có ý chí quyết phá hết những quả
bom chưa nổ để các đoàn xe tiến về phương Nam an
toàn, thuận lợi.

Nhờ có sự dũng cảm, gan góc và tinh thần trách
nhiệm cao với công việc đã giúp cô hoàn thành tốt
công việc của mình. Qua đó, người đọc thêm yêu
mến, trân trọng và kính phục Phương Định cũng như
những cô gái khác trên tuyến đường Trường Sơn
huyền thoại, đang hàng ngày, hàng giờ tạo nên
những kỳ tích cho tổ quốc, đất nước thân yêu.

Như vậy, truyện ngắn "Những ngôi sao xa xôi" của nhà văn Lê
Minh Khuê đã làm sống lại trong lòng người đọc hình ảnh
tuyệt đẹp của những cô gái thanh niên xung phong thời kháng
chiến chống Mĩ với tâm hồn mơ mộng, trong sáng mà dũng
cảm, gan dạ. Có thể nói, Phương Định tuy chỉ là một ngôi sao
nhỏ nhưng sẽ luôn tỏa sáng lấp lánh trên bầu trời Việt Nam đại
diện cho thế hệ trẻ Việt Nam trong thời kì kháng chiến chống
Mĩ cứu nước. Khép lại những trang truyện miêu tả hình ảnh
Phương Định phá bom nói riêng và truyện ngắn "Những ngôi
sao xa xôi" nói chung đã để lại trong tim ta những ấn tượng
hình ảnh thật đẹp. Qua đó, giúp học sinh còn đang ngồi trên
ghế nhà trường chúng ta có ý thức trách nhiệm hơn với tổ
quốc hơn như trong câu hát mà Chế Lan Viên từng viết:
"Đừng hỏi tổ quốc đã làm gì cho ta
Mà phải hỏi ta đã làm gì cho cuộc sống hôm nay"
(Chế Lan Viên)