TRẢI NGHIỆM NGHỀ NGHIỆP:
MÔ ĐUN TRỒNG CÂY ĂN QUẢ
CHỦ ĐỀ 3. 
KĨ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC
MỘT SỐ CÂY ĂN QUẢ PHỔ BIẾN

BÀI 5. KĨ THUẬT TRỒNG
VÀ CHĂM SÓC CÂY XOÀI

BÀI 5. KĨ THUẬT TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY XOÀI
Trả lời:
- Hình thái quả của các giống xoài trong Hình 5.1 có đặc điểm khác nhau về:
+ Kích thước, Hình dáng, Màu sắc.
- Các giống xoài ở Hình 5.1c, 5.1d và 5.1e có trồng được ở Việt Nam
- Giải thích: ở Việt Nam đảm bảo điều kiện địa lý, khí hậu và môi trường trồng cây.

Quả xoài giàu Vitamin A, C và đường

Mứt xoài

Xoài khô

Kẹo xoài

Cây xoài còn được dùng làm cây bóng mát, cây cảnh quan

I. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC

Cây xoài là cây thân gỗ
có nhiều cành. Cây
trưởng
thành
cao
khoảng 5-10m.

Rễ cọc ăn sâu xuống đất
6-8m. Rễ nhánh tập trung
ở tầng đất mặt, sâu từ 050cm.

-Lá đơn, sắp xếp theo hình
xoắn ốc. Lá hình mũi giác,
thuôn dài hoặc hình
trứng…

Em hãy so sánh sự giống và khác nhau giữa lá xoài non
và lá xoài trưởng thành.
So
sánh

Lá xoài
Lá xoài trưởng thành
non
Lá xoài khi còn non và trưởng thành hầu
Giống
như giữ nguyên hình dáng, lá mảnh,
nhau
mềm.
- Lá xoài
- Lá trưởng thành thường
non và có
lớn hơn và có hình dạng mặt
hình dạng
Khác
lá tròn hoặc hình bầu dục.
mảnh.
nhau
- Lá chuyển dần sang màu
- Lá non có
xanh sáng và màu xanh
màu đồng
đậm.
đỏ.

I. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC

Cây xoài có thể ra hoa đực, hoa
cái và hoa lưỡng tính, có màu
vàng nhạt. Cành hoa phân nhiều
nhánh, dài 20-30cm, mỗi chùm
có khoảng 200-400 hoa

-Quả xoài chín vỏ có màu vàng hoặc tím vàng;
thịt quả màu vàng đậm, mềm, ít xơ; khối lượng
đạt 100-1500g tùy loại.
-Hạt xoài thường lớn, vỏ hạt có lớp lông xơ dày,
bên trong là nhân hạt.

Vì sao các trang trại thường thu hoạch đồng loạt quả xoài khi vỏ còn
có màu xanh mà không chờ quả xoài chín vàng trên cây?
Trả lời:
Các trang trại thường thu hoạch đồng loạt
quả xoài khi vỏ còn có màu xanh mà không
chờ quả xoài chín vàng trên cây vì:
- Để vận chuyển xa hơn và giữ được lâu
hơn so với quả đã chín, giúp nông dân tiết
kiệm chi phí vận chuyển và bảo quản.
- Giúp nông dân kiểm soát chất lượng sản
phẩm và đảm bảo rằng quả đạt tiêu chuẩn
về kích thước, hình dáng và chất lượng.

I. ĐẶC ĐIỂM THỰC VẬT HỌC

 Cây xoài mọc từ hạt có rễ cọc, ăn sâu 6 – 8 m;
thuộc loại cây thân gỗ; là xanh quanh năm; hoa mọc
thành chùm gồm hoa đực, hoa cái và hoa lưỡng
tính, quả mọng, khi chín thịt mềm, có màu vàng
đậm và vị ngọt.

II. YÊU CẦU NGOẠI CẢNH

Em hãy tìm hiểu thông tin SGK và cho biết điều kiện ngoại cảnh thích hợp
cho cây xoài

1. Nhiệt độ thích hợp
240C – 260C

………………

3. Độ ẩm: Lượng mưa
500 - 1500mm/năm
……………
Cây xoài

2. Ánh sáng:…………
mạnh

độ pH: 5,5 – 6,5
4. Đất: …………………………

-Thích hợp trồng: …………...
ở đất phù sa,
đất cát ven biển, đất đồi gò,…
……………………………….

Vì sao cây xoài trồng ở vùng miền Bắc Việt Nam thường có tỉ lệ đậu
quả và năng xuất thấp hơn trồng ở miền nam?
Trả lời:
Cây xoài trồng ở vùng miền bắc Việt Nam thường có tỉ lệ đậu quả và năng xuất
thấp hơn trồng ở miền nam vì:
- Khí hậu: Miền Bắc khí hậu lạnh hơn, khi nhiệt độ thấp có thể ảnh hưởng đến quá
trình ra hoa và phôi thai của cây xoài, giảm khả năng thụ phấn và phát triển của
hoa, dẫn đến tỉ lệ đậu quả thấp.
- Thời gian phát triển: Khí hậu lạnh hơn nên mất nhiều thời gian hơn để phát triển
và đạt đến giai đoạn sinh sản so với cây ở miền Nam. Điều này có thể dẫn đến việc
giảm tỉ lệ đậu quả và năng suất.
- Độ dài ngày: mùa đông kéo dài dẫn đến giảm độ dài ngày ánh sáng cần thiết cho
quá trình sinh sản và phát triển của cây xoài. Điều này có thể ảnh hưởng tiêu cực
đến việc ra hoa, thụ phấn và phôi thai của cây, làm giảm năng suất.

Cây xoài có thể trồng được ở các loại đất có đặc điểm như thế nào ?

Trả lời:
Cây xoài có thể trồng được ở các loại đất có đặc điểm
như:
- Đất như đất phù sa, đất cát ven biển, đất đồi gò, đất
bạc màu....
- Đất có độ pH khoảng 5,5 - 7.0; hàm lượng chất hữu cơ
2 - 3%; khả năng thoát nước tốt, đất ít sét, không có
tầng đá; mạch nước ngầm ở độ sâu 1,0 - 2,5 m.

II. YÊU CẦU NGOẠI CẢNH
Cây xoài cần trồng ở nơi có cường độ ánh sáng mạnh,
nhiệt độ thích hợp là 24 – 26 °C cây trồng được ở nhiều
loại đất, có khả năng chịu hạn, lượng mua 500 – 1500
mm/năm.

III. QUY TRÌNH TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY XOÀI
– Xoài ở nước ta thường được nhân giống bằng phương
pháp ghép cành.
- Các giống xoài phổ biến ở Việt Nam: xoài thanh ca,
xoài cát hòa lộc, xoài cát chu, xoài ba mùa, ….

Xoài thanh ca

Xoài cát hòa lộc

Xoài cát chu

Xoài ba mùa

III. QUY TRÌNH TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY XOÀI
Các bước của quy trình trồng và chăm sóc cây xoài:
- Bước 1: Lựa chọn thời vụ trồng cây.
- Bước 2: Xác định mật độ trồng cây.
- Bước 3: Chuẩn bị hố trồng cây.
- Bước 4: Trồng cây.
- Bước 5: Bón phân.
- Bước 6: Tưới nước
- Bước 7: Phòng trừ sâu, bệnh.
- Bước 8: Tỉa cành và tạo tán
- Bước 9: Điều khiển ra hoa, đậu quả.

1. Lựa chọn thời vụ trồng cây.
- Miền Nam: Nên trồng cây xoài vào đầu mùa
mưa (tháng 4–5)
- Miền Bắc: Nên trồng cây xoài vào mùa xuân
(tháng 2 –3) hoặc mùa thu (tháng 8 – 9)

2. Xác định mật độ trồng cây.
- Hiện nay, để cơ giới hóa và thu hoạch thuận lợi,
cây xoài được tạo tán thấp và trồng với khoảng
cách dày, khoảng 5 m x 4 m hoặc 5 m x 5 m,
tương ứng với mật độ 400 – 500 cây/ha.
- Nếu trồng theo cách truyền thống, khoảng cách
thưa, khoảng 8 m x 8 m, tương ứng mật độ 150
cây/ha sẽ giảm chỉ phi cây giống và vườn thông
thoáng hơn nhưng năng suất quả giảm.

3. Chuẩn bị hố trồng cây.
Đào hố trồng với kích thước chiều
dài x chiều rộng là 60 cm x 60 cm,
sâu khoảng 40 – 50 cm. Mỗi hố
bón lót 2 kg phân hữu cơ thương
mại, 0,2 kg phân lân nung chảy
hoặc phân super lân và 0.1 kg
phân NPK 13-13-13. Các loại phân
bón được trộn đều với đất và lấp
kín hố trống.

4. Trồng cây.
Sau khi loại bỏ túi bầu nylon
ở cây xoài giống, dùng dằm
đào đất giữa hố và đặt cây
thẳng, lấp kín bầu cây và nén
chặt đất xung quanh. Ở nơi
gió mạnh, cần cắm cọc và
buộc cây chắc chắn vào cọc

5. Bón phân.
- Bón phân ở thời kì trước
khi thu hoạch quả: Bón
phân cho cây từ khi trồng đến
khi cây được 3 năm tuổi. Sử
dụng phân NPK 20-20-15, hai
tháng bón một lần. Bón lượng
tăng dần 0,1 – 0,2 kg/cây.

5. Bón phân.
Bón phân ở thời kì thu hoạch
quả:
Từ năm thứ 4, khi có thể thu
hoạch qua, lượng phân bón
chia thành 5 lần để đáp ứng
đủ nhu cầu dinh dưỡng theo
từng giai đoạn sinh trưởng và
phát triển của cây

5. Bón phân.

6. Tưới nước
- Sau khi trồng xong, cần tưới nước ngay và nên phủ kín gốc bằng lá cây,
có khô hoặc rơm, rạ để giữ ẩm.
- Duy trì tưới nước với lượng 10 – 20 lít/cây, 2 lần trong một tuần tới
khi cây 3 năm tuổi.
- Trước khi cây ra hoa 2 – 3 tháng, nên không tưới nước để đất có độ
ẩm thấp nhằm hạn chế cành bật lộc non và thuận lợi cho cây phân hoá
mầm hoa. Ở giai đoạn cây bắt đầu nhú mầm hoa đến khi thu hoạch cần
duy trì độ ẩm đất khoảng 65 – 80%. Tùy theo độ ẩm đất, có thể từ 2 – 3
ngày tưới một lần với lượng khoảng 30 – 50 lit/cây.
- Nên áp dụng phương pháp tưới phun mưa hoặc nhỏ giọt để tiết kiệm
nước và công lao động. Do có khả năng chịu hạn tốt nên ở giai đoạn
không mang hoa và quả, cây xoài hầu như không cần tưới nước.

7. Phòng trừ sâu, bệnh
- Cây xoài có những loài sâu hại chính như rầy xanh (rầy nhảy), ruồi
đục quả, rệp, câu cấu.
- Các loại bệnh hại phổ biến ở cây xoái như bệnh thán thư, bệnh
nấm hồng, bệnh nấm phấn trắng, bệnh thối quả.

rầy xanh

ruồi đục quả

rệp

câu cấu

7. Phòng trừ sâu, bệnh
- Cây xoài có những loài sâu hại chính như rầy xanh (rầy nhảy), ruồi
đục quả, rệp, câu cấu.
- Các loại bệnh hại phổ biến ở cây xoái như bệnh thán thư, bệnh
nấm hồng, bệnh nấm phấn trắng, bệnh thối quả.

bệnh thán thư

bệnh nấm hồng

bệnh nấm phấn trắng

Để phòng trừ sâu, bệnh, cần áp dụng các biện pháp sau:
Biện pháp
cơ giới

Bắt câu cấu, cắt bỏ cành sâu, bệnh hại nghiêm trọng, bọc quả xoài từ khi
có đường kính 4 – 5 cm đến khi thu hoạch (Hình 5.6).

Biện pháp
canh tác

Tăng cường bón phân hữu cơ, cắt tỉa cành, tạo tán thông thoáng, thoát
nước tốt,...

Biện pháp
sinh học

Sử dụng chế phẩm vi sinh phòng trừ bệnh có chứa Bacillus spp.
Streptomyces spp và Trichoderma spp ; chế phẩm chứa nấm xanh, nấm
trắng phòng trừ sâu hại hoặc sử dụng thiên địch như bọ xít bắt câu cấu
(Hình 5.7), kiến vàng bắt rầy mềm làm mồi

Biện pháp
hoá học

Có thể dùng thuốc có thành phần thiamethoxam, acetamiprid... để diệt
trừ sâu hại như rầy xanh, câu cấu, bệnh nấm hồng, thối cuống quả, thán
thư có thể dùng thuốc gốc đồng, thuốc gốc metalaxyl, mancozeb,
propiconazole,...

8. Tỉa cành và tạo tán
- Tỉa cành và tạo tán làm cho cây thông thoáng (Hình 5.8) và tập
trung dinh dưỡng nuôi cành mới, giảm sâu, bệnh.
- Trên thân chính ở vị trí khoảng 0,7 m cần
cắt bỏ ngọn để cây ra nhiều lộc, sau đó
chọn để lại 3 cành cấp 1, hướng đều về
các phía. Sau khi cành cấp 1 ra hai đợt lộc
và khi lá đã có màu xanh đậm, cần tiến
hành bấm ngọn để lại 30 – 40 cm để ra
cành cấp 2. Làm tương tự với cành cấp 2
và 3. Khống chế chiều cao cây khoảng 3 –
4 m để thuận lợi cho việc chăm sóc.

8. Tỉa cành và tạo tán
-Từ năm thứ ba, cây đã có quả, cắt tỉa cành
mọc thẳng đứng, cành trong tán, cành mọc
chúc xuống đất, cành bị sâu, bệnh, cành bắt
chéo, cành che lấp hoặc mọc dày để trong tán
thông thóang, hạn chế sâu, bệnh hại.
-Có thể tạo hình tán bằng cách vin cành, nên
vin cành cấp 1 để tạo thành góc 45°- 60° so
với thân chính.
- Khi cây ra hoa, tỉa bỏ những chùm hoa nhỏ,
nhiều chùm gần nhau. Khi quả có đường kinh
3 – 5 cm, nên tỉa bỏ bớt ở chùm quả nhiều
quả (Hình 5.9), quả dị hình. Mỗi chùm chỉ nên
để 1 – 3 quả

9. Điều khiển ra hoa, đậu quả.
- Thông thường, cây xoài ra quả chính vụ mỗi năm một
lần; muốn thu hoạch được hai vụ quả, cây xoài cần được
xử lí để ra hoa trái vụ lần thứ hai trong một năm. Cây xoài
có thể được xử lí ra hoa bằng cách phun Ethrel nồng độ 0,5
ml/l (hay 500 ppm). Nếu tưới Paclobutrazol vào đất với
liều lượng 1 – 2 g nguyên chất cho 1 m đường kính tán khi
cành đã thành thục (lá có màu xanh nhạt, khoảng 45 – 60
ngày sau khi bật chổi), cần kết hợp phun potassium nitrate
(KNO,) ở nồng độ 2,0 - 2,5%.

III. QUY TRÌNH TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY XOÀI

Để cây xoài ra hoa và đậu quả nhiều, ngoài đảm
bảo yêu cầu kĩ thuật trồng chăm sóc, tỉa cành và
tạo tán, có thể kích thích cây ra hoa trái vụ bằng
phun Ethrel hoặc tưới Paclobutrazol vào đất kết
hợp phun potassium nitrate khi cành lá đã
chuyển sang màu xanh nhạt.

VIDEO CÁCH TRỒNG VÀ CHĂM SÓC CÂY XOÀI NHỎ

VIDEO KĨ THUẬT XỬ LÍ RA HOA VÀ NUÔI TRÁI XOÀI