BÀI 3. TRUNG QUỐC
TỔ 1-11A9
1. Khởi nghĩa Thái bình Thiên Quốc
Ai là người lãnh đạo khởi nghĩa Thái bình Thiên Quốc?
HỒNG TÚ TOÀN
1. Khởi nghĩa Thái bình Thiên Quốc
Hồng Tú Toàn sinh năm 1812 trong một gia đình trung nông ở thôn Phúc Nguyên Thủy, tỉnh Quảng Đông, Trung Quốc. Ông học hành thông minh nhưng đi thi nhiều lần không đỗ. Năm 1837, sau khi thi trượt lần thứ hai, ông bị bệnh nặng và mơ thấy một ông vua đưa mình một thanh kiếm, đi diệt trừ nhà Thanh. Năm 1844, Hồng Tú Toàn đi truyền đạo. Đến năm 1850, ông phát động cuộc khởi nghĩa nông dân tại vùng núi tỉnh Quảng Tây. Sau khi giành được một số thắng lợi, ông tuyên bố thành lập chính quyền mới gọi là Thái Bình Thiên Quốc, tự xưng là Thiên vương và phân phong cho các tướng lĩnh.Tháng 3 năm 1853, quân nổi dậy chiếm được thành phố quan trọng phía nam của Mãn Thanh là Nam Kinh. Hồng Tú Toàn đã quyết định đổi tên thành phố thành Thiên Kinh và lấy đó làm thủ đô của Thái Bình Thiên Quốc.
1. Khởi nghĩa Thái bình Thiên Quốc
Hồng Tú Toàn và cuộc khởi nghĩa
1. Khởi nghĩa Thái bình Thiên Quốc

Diễn biến: Bùng nổ ngày 1/1/1851 tại Kim Điền (Quảng Tây), lan rộng khắp cả nước, bị phong kiến đàn áp, năm 1864 thất bại.
- Lãnh đạo: Hồng Tú Toàn
- Lực lượng: Nông dân
- Tính chất: là cuộc khởi nghĩa nông dân lớn nhất trong lịch sử Trung Quốc, chống phong kiến làm lung lay triều đình phong kiến Mãn Thanh.
Một cuộc họp của nghĩa quân Thái Bình Thiên Quốc
Khởi nghĩa Thái bình Thiên Quốc


Lãnh thổ của Thái bình Thiên Quốc năm 1854
Quốc kì
Ấn tín hoàng gia
https://www.youtube.com/watch?v=OIcaTwRJjaY&t=125s
2. Phong trào Duy Tân 1898
Ai là người lãnh đạo Phong trào Duy Tân?


Khang Hữu Vi
Lương Khải Siêu

2. Phong trào Duy Tân 1898
2. Phong trào Duy Tân 1898
Khang Hữu Vi (1858 - 1927)
Khang Hữu Vi xuất thân trong một gia đình địa chủ quan liêu ở tỉnh Quảng Đông. Tuy chịu sự giáo dục của Nho học, nhưng rất hâm mộ những thành tựu của nền văn hóa, khoa học, kỹ thuật và chế độ dân chủ tư sản phương Tây. Ông cho rằng chỉ có cải cách đất nước theo con đường TBCN với thể chế quân chủ lập hiến như ở Anh thì mới cứu Trung Quốc khỏi nguy cơ thuộc địa. Năm 1888, ông lên Bắc Kinh dự thi và viết một bức thư dâng lên Hoàng đế Quang Tự yêu cầu cải cách, nhưng thư không đến được tay vua, ông còn bị gạt ra khỏi danh sách trúng cử. Năm 1895, ông lại lên Bắc Kinh dự thi lần thứ hai. Lần này, ông đã vận động được 1300 cử nhân cùng ông viết bức thư tuy cũng không đến được tay vua, nhưng đã gây một tiếng vang lớn trong giới trí thức và quan lại tiến bộ.
2. Phong trào Duy Tân 1898
Khang Hữu Vi (1858 - 1927)
Ông còn thành lập tổ chức Cường học hội và xuất bản báo chí để tuyên truyền cổ động cho cải cách. Lần này ông đỗ tiến sĩ và được bổ nhiệm làm quan trong triều, điều kiện thuận lợi cho ông tiến hành cuộc vận động cải cách. Năm 1898, sau nhiều lần bàn bạc với Khang Hữu Vi, vua Quang Tự đã ban bố một loạt pháp lệnh cải cách về các mặt kinh tế, chính trị, quân sự và văn hóa - giáo dục (lịch sử gọi là biến pháp Mậu Tuất). Những biện pháp cải cách trên có ý nghĩa tiến bộ rất lớn nhằm chuyển biến Trung Quốc từ chế độ phong kiến sang chế độ TBCN. Động chạm tới quyền lợi của đa số quan lại phong kiến, cho nên bọn họ đã tập hợp xung quanh Từ Hi thái hậu, chống phá phong trào Duy Tân. Từ Hi thái hậu đã tổ chức tiến hành chính biến, bắt giam vua Quang Tự và truy nã phái Duy Tân. Khang Hữu Vi trốn thoát và nhờ sứ quán Anh đưa ra nước ngoài.
2. Phong trào Duy Tân 1898
Lương Khải Siêu (1873 - 1929)
Lương Khải Siêu xuất thân trong một gia đình địa chủ ở Quảng Đông. Năm 1895, sau khi đỗ cử nhân, ông lên Bắc Kinh dự thi và đã kí vào đơn của Khang Hữu Vi đệ lên hoàng đế Quang Tự yêu cầu cải cách. Trong phong trào Duy Tân, ông là cánh tay đắc lực của Khang Hữu Vi, vận động tuyên truyền tư tưởng Duy Tân. Sau cuộc cải cách Duy Tân của vua Quang Tự thất bại (1898), ông trốn sang Nhật Bản.
Diễn biến: Năm Mậu Tuất (1898) diễn ra cuộc vận động Duy Tân, tiến hành cải cách cứu vãn tình thế.
Lãnh đạo: Khang Hữu Vi, Lương Khải Siêu.
Lực lượng: vua Quang Tự, quan lại, sỹ phu tiến bộ.
Tính chất: Cải cách dân chủ, tư sản, khởi xướng khuynh hướng dân chủ tư sản ở Trung Quốc, chỉ tồn tại 100 ngày.
2. Phong trào Duy Tân 1898
2. Phong trào Duy Tân 1898
Từ Hi Thái Hậu
Vua Quang Tự
Diễn biến: Năm 1899 bùng nổ ở Sơn Đông lan sang Trực Lệ, Sơn Tây, tấn công sứ quán nước ngoài ở Bắc Kinh, bị liên quân 8 nước đế quốc tấn công nên thất bại.
Lực lượng: Nông dân.
Tính chất: Phong trào yêu nước chống đế quốc. Giáng một đòn mạnh vào đế quốc.
Nguyên nhân thất bại
Chưa có tổ chức lãnh đạo
Do sự bảo thủ, hèn nhát của triều đình phong kiến.
Do phong kiến và đế quốc cấu kết đàn áp
3. Phong trào Nghĩa Hòa đoàn
3. Phong trào Nghĩa Hòa đoàn
- Năm 1899, phong trào Nghĩa Hòa Đoàn bùng nổ ở miền Bắc TQ
- Từ năm 1899 đến tháng 5-1900, phong trào đấu tranh chủ yếu ở vùng Sơn Đông và Bắc Kinh.
- Từ tháng 5/1900 đến tháng 3/1901, phong trào lan rộng ra cả vùng Sơn Tây, Mãn Châu rộng lớn.
- Liên quân 8 nước đế quốc: Anh, Nhật, Mĩ, Đức, Nga, Pháp, Áo-Hung, I-ta-li-a tiến vào Bắc Kinh đàn áp phong trào từ nhiều hướng.
- Lúc đầu, nhà Thanh hợp tác với Nghĩa Hòa Đoàn chống đế quốc. Sau vì thấy liên quân 8 nước hợp lực đàn áp Nghĩa Hòa Đoàn, nhà Thanh quay sang cấu kết với đế quốc chống lại quân khởi nghĩa.
- Tháng 9/1901, phong trào bị dập tắt => Theo Điều ước Tân Sửu (1901), TQ đã trở thành nước nửa thuộc địa, nửa phong kiến.



Tổng kết
A. Đông đảo nhân dân
B. Tầng lớp công nhân vừa mới ra đời
C. Giai cấp địa chủ phong kiến
D. Tầng lớp quan lại, sĩ phu có tư tưởng tiên tiến
1. Trong phong trào Duy Tân ở Trung Quốc có những lực lượng nào tham gia?
ĐÁP ÁN
Tổng kết

A. Không dựa vào lực lượng nhân dân
B. Chưa được chuẩn bị kĩ về mọi mặt
C. Những người lãnh đạo chưa có nhiều kinh nghiệm
D. Sự chống đối, đàn áp của phái thủ cựu do Từ Hi Thái hậu đứng đầu
2. Nguyên nhân quan trọng nhất dẫn đến sự thất bại nhanh chóng của cuộc vận động Duy tân ở Trung Quốc là?

ĐÁP ÁN
Tổng kết
A. Bị liên quân 8 nước đế quốc đàn áp
B. Không nhận được sự ủng hộ của nhân dân
C. Thiếu sự lãnh đạo thống nhất, thiếu vũ khí
D. Triều đình Mãn Thanh bắt tay với các nước đế quốc cùng đàn áp
3. Nguyên nhân cơ bản dẫn đến hất bại của phong trào Nghĩa Hòa đoàn là


ĐÁP ÁN