NGỮ VĂN 8
TRÒ CHƠI CÂU ĐỐ
CÂU 1:
Ai cầm cái chổi
Chăm chỉ miệt mài
Quét dọn hàng ngày
Phố phường sạch sẽ.
CÂU 2:
Chữ tai thêm một dấu huyền
Đường xá, đường gần, di chuyển khách đi ?
CÂU 3:
Nghề gì cần đến đục cưa
Làm ra giường tủ sớm trưa ta cần.
CÂU 4:
Nghề gì chăm sóc bệnh nhân
Cho ta khoẻ mạnh, vui chơi học hành?
TRƯỜNG TỪ
VỰNG
TRƯỜNG TỪ VỰNG
I. Thế nào là trường từ vựng?
Mẹ tôi lấy vạt áo nâu thấm nước mắt cho tôi rồi xốc nách tôi lên xe. Đến bấy giờ tôi mới kịp nhận ra mẹ tôi không còm cõi xơ xác quá như cô tôi nhắc lại lời người họ nội của tôi. Gương mặt mẹ tôi vẫn tươi sáng với đôi mắt trong và nước da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má. Hay tại sự sung sướng bỗng được trông nhìn và ôm ấp cái hình hài máu mủ của mình mà mẹ tôi lại tươi đẹp như thưở còn sung túc? Tôi ngồi trên đệm xe, đùi áp đùi mẹ tôi, đầu ngả vào cánh tay mẹ tôi, tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi bỗng lại mơn man khắp da thịt. Hơi quần áo mẹ tôi và những hơi thở ở khuôn miệng xinh xắn nhai trầu phả ra lúc đó thơm tho lạ thường.
(Nguyên Hồng, Những ngày thơ ấu)
TRƯỜNG TỪ VỰNG
I. Thế nào là trường từ vựng?
Các từ in đậm trong đoạn trích: mặt, mắt, gò má, da, đùi, đầu, cánh tay, miệng có nét chung nào về nghĩa?
 đều có chung một nét nghĩa: chỉ bộ phận cơ thể người.
Như vậy, tập hợp của những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa thì đó chính là trường từ vựng.
Thế nào là trường từ vựng?
Trường từ vựng là tập hợp của những từ có ít nhất một nét chung về nghĩa.
Ví dụ: xoài, mận, ổi  trái cây
Lưu ý:
TRƯỜNG TỪ VỰNG
- Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn.
Ví dụ: Một trường từ vựng “mắt” có những trường từ vựng nhỏ sau đây:
I. Thế nào là trường từ vựng?
TRƯỜNG TỪ VỰNG
I. Thế nào là trường từ vựng?
Lưu ý:
- Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại.
- Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn.
 Danh từ
 Tính từ
 Động từ
TRƯỜNG TỪ VỰNG
I. Thế nào là trường từ vựng?
Lưu ý:
- Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn.
- Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại.
- Do hiện tượng nhiều nghĩa, một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.
Con chó tưởng chủ mắng, vẫy đuôi mừng để lấy lòng chủ. Lão Hạc nạt to hơn nữa:
- Mừng à? Vẫy đuôi à? Vẫy đuôi thì cũng giết! Cho cậu chết!
Thấy lão sừng sộ quá, con chó vừa vẫy đuôi vừa chực lảng. Nhưng lão vội nắm lấy nó, ôm đầu nó, đập nhè nhẹ vào lưng nó và dấu dí:
- À không! À không! Không giết cậu Vàng đâu nhỉ!... Cậu Vàng của ông ngoan lắm! Ông không cho giết… Ông để cậu Vàng ông nuôi…
(Nam Cao, Lão Hạc)
Chuyển trường từ vựng để tăng tính nghệ thuật của ngôn từ và tăng khả năng diễn đạt bằng cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật: so sánh, nhân hóa, ẩn dụ...
TRƯỜNG TỪ VỰNG
I. Thế nào là trường từ vựng?
Lưu ý:
- Một trường từ vựng có thể bao gồm nhiều trường từ vựng nhỏ hơn.
- Một trường từ vựng có thể bao gồm những từ khác biệt nhau về từ loại.
- Do hiện tượg nhiều người, một từ có thể thuộc nhiều trường từ vựng khác nhau.
- Trong thơ văn, cuộc sống, người ta thường dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt (nhân hóa, so sánh, ẩn dụ,...
Thôi học trò đã về hết, hoa phượng ở lại một mình. Phượng đứng canh gác nhà trường, sân trường. Hè đang thịnh, mọi nơi đều buồn bã, trường ngủ, cây cối cũng ngủ. Chỉ có hoa phượng thức để làm vui cho cảnh trường. Hoa phượng thức, nhưng thỉnh thoảng cũng mệt nhọc, muốn lim dim. Gió qua, hoa giật mình, một cơn hoa rụng.
Xuân Diệu
- Trong thơ văn, cuộc sống, người ta thường dùng cách chuyển trường từ vựng để tăng thêm tính nghệ thuật của ngôn từ và khả năng diễn đạt (nhân hóa, so sánh, ẩn dụ,...
TRƯỜNG TỪ VỰNG
II. Luyện tập
BT 2/23: Hãy đặt tên trường từ vựng cho mỗi từ dưới đây:
a. lưới, đơm, vó
b. tủ, rương, hòm, va li, chai, lọ
c. đá, đạp, giẫm, xéo
d. buồn, vui, phấn khởi, sợ hãi
e. hiền lành, độc ác, cởi mở
g. Bút máy, bút bi, bút chì
=> dụng cụ đánh bắt hải sản
=> vật dụng để chứa
=> hoạt động của chân
=> trạng thái tâm lý
=> tính cách
=>dụng cụ để viết
TRƯỜNG TỪ VỰNG
II. Luyện tập
BT 3/28: Các từ in đậm trong đoạn văn sau đây thuộc trường từ vựng nào?
Vì tôi biết rõ, nhắc đến mẹ tôi, cô tôi chỉ có ý gieo rắc vào đầu óc tôi những hoài nghi để tôi khinh miệt và ruồng rẫy mẹ tôi, một người đàn bà đã bị cái tội là góa chồng, nợ nần cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực. Nhưng đời nào tình thương yêu và lòng kính mến mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm đến…
(Nguyên Hồng “Những ngày thơ ấu”)

=> Các từ: hoài nghi, khinh miệt, ruồng rẫy, thương yêu, kính mến, rắp tâm thuộc trường từ vựng chỉ thái độ tình cảm.
TRƯỜNG TỪ VỰNG
II. Luyện tập
BT 4/23: Xếp các từ mũi, nghe, tai, thính, điếc, thơm, rõ vào đúng trường từ vựng của nó theo bảng sau:
mũi, thính, điếc, thơm,
nghe, tai, thính, điếc, rõ
DẶN DÒ
Học bài.
Làm các bài tập còn lại.
Chuẩn bị bài tiếp theo.
HẸN GẶP LẠI CÁC EM
Ở TIẾT HỌC SAU!