Tiết 10,11
TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG
VÀ MỊ CHÂU,TRỌNG THUỶ
GIÁO VIÊN:HÀ THỊ HẢI VÂN
Hiểu được bài học giữ nước, nguyên nhân mất nước mà người xưa gửi gắm trong câu chuyện về thành Cổ Loa và mối tình Mỵ Châu - Trọng Thuỷ
Bài học lịch sử về tinh thần cảnh giác với kẻ thù và cách xử lý đúng đắn mối quan hệ riêng chung, nhà với nước, cá nhân với cộng đồng.
KHỞI ĐỘNG
Câu 1. Đây là từ gì ?
Câu 2. Hình này gợi cho em liên tưởng đến từ gì?
Nhà vua
Câu 3. Từ nào dùng để diễn tả hình ảnh này?
Mắc lừa
Câu 4. Từ nào dùng để diễn tả hình ảnh này?
Gián điệp
Câu 5. Từ nào dùng để diễn tả hình ảnh này?
Mất nước
Câu 6. Từ nào dùng để diễn tả hình ảnh này?
Tỉnh táo
HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
I.
TÌM HIỂU CHUNG
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1: Nêu định nghĩa về loại truyền thuyết? Thể loại truyền thuyết có sự kết hợp giữa những yếu tố nào? Truyền thuyết ghi nhận, phản ánh những gì? Các truyền thuyết thường được diễn xướng tại đâu? Vào những dịp nào?
Nhóm 2: Nêu xuất xứ của văn bản
Nhóm 3: Có thể chia văn bản làm mấy đoạn, nội dung chính của mỗi đoạn là gì?
Nhóm 4: Nêu chủ đề của văn bản?
Báo cáo sản phẩm
Báo cáo sản phẩm
Truyền thuyết
1. Thể loại:
Là truyện kể dân gian về sự kiện có ảnh hưởng lớn lao đến lịch sử dân tộc.
Truyền thuyết
Phản ánh những vấn đề nổi bật của lịch sử dân tộc
Phản ánh theo quan điểm, tư tưởng tình cảm của nhân dân.
Tại các địa danh có liên quan.
Trong các dịp sinh hoạt văn hóa (lễ hội)
2. Tác phẩm
a. Xuất xư:́
Trích từ “Truyện Rùa Vàng” trong “Lĩnh Nam chích quái ”- một sưu tập truyện dân gian ra đời vào cuối thế kỷ XV.
* Dị bản:
- Truyện thơ Thục kỉ An Dương Vương trong tác phẩm Thiên Nam ngữ lục.
“NgọcTrai - Giếng nước”- một truyền thuyết ở vùng Cổ Loa.
â
Đền thờ An Dương Vương
â
Tượng đài và nỏ thần
â
Pho tượng công chúa Mị Châu bị chặt đầu
“Thành Cổ Loa- tòa thành cổ nhất, quy mô lớn vào bậc nhất, cấu trúc cũng thuộc loại độc đáo nhất trong lịch sử xây dựng thành lũy của người Việt cổ“.
â
Giếng Ngọc
â
Các hoạt động vui chơi trong lễ hội Cổ Loa
â
2. Tác phẩm
a. Xuất xư:́
Truyện được trích từ Truyện Rùa Vàng trong Lĩnh Nam trích quái. Đây là 1 tập truyện ra đời vào cuối thế kỉ XV.
b. Bố cục:
* Phần 1: Từ đầu …. “bèn xin hoà”
-> Quá trình xây thành chế nỏ
của An Dương Vương
* Phần 2: Còn lại
-> Bi kich nước mất nhà tan và
bi kịch tình yêu tan vỡ.
â
c. Chủ đề:
- Miêu tả quá trình xây thành chế nỏ bảo vệ đất nước và bi kịch của An Dương Vương
- Thái độ, tình cảm của nhân dân đối với từng nhân vật
TÓM TẮT
Cha con
An Dương Vương lơ là mất cảnh giác, mất lẫy nỏ
thần.
Trọng Thủy lao đầu xuống giếng tự sát, ngọc trai đem rửa nước giếng thì trong sáng hơn.
An Dương Vương xây thành, chế nỏ
và đánh thắng
Triệu Đà.
Triệu Đà
tấn công, An Dương Vương chạy trốn, chém
Mị Châu và theo Rùa Vàng xuống biển.
â
Quá trình xây thành, chế nỏ và chiến thắng Triệu Đà
â
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1: Hãy tìm những nguyên nhân khiến cho An Dương Vương rơi vào bi kịch mất nước
Nhóm 2: Chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến bi kịch làm mất nước của Mị Châu ?
Nhóm 3: Kết quả mà vua ADV và MC gặp phải là gì?
II.
ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Qúa trình xây thành, chế nỏ đánh thắng Triệu Đà:

-> có lòng kiên trì quyết tâm xây dựng đất nước, có ý thức đề cao cảnh giác với kẻ thù .
a . Xây thành:
+ Thành xây tới đâu lở tới đó.
+ Lập đàn trai giới, giữ mình trong sạch, cầu đảo bách thần.
+ Nhờ cụ già mách bảo, sứ Thanh Giang - tức Rùa Vàng giúp nhà vua xây thành công Lao Thành.
-> được Rùa Vàng tặng móng vuốt làm lẫy nỏ thần
b. Chế nỏ:
+ Nỗi băn khoăn:
c. Đánh thắng Triệu Đà:
+ Nhờ có thành ốc kiên cố
+ Nhờ có nỏ thần lợi hại

+ Nhờ có ý thức đề cao cảnh giác với kẻ thù
-> là vị vua anh minh sáng suốt, có lòng yêu nước sâu sắc.
=> được thần linh giúp đỡ vì đã có ý thức đề cao cảnh giác, lo xây thành, chuẩn bị vũ khí từ khi giặc chưa đến
-> Nghệ thuật: Kể với giọng tự nhiên, các chi tiết được sắp xếp logic, có sự xen lẫn yếu tố hoang đường với yếu tố hiện thực.
â
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1: Em suy nghĩ gì về mối tình MC- TT?
Nhóm 2: Kết cục của mối tình MC-TT ? Kết cục đó có duyên cớ từ đâu? Tìm chi tiết chứng minh và giải thích?
2. Bi kich nước mất, nhà tan và bi kịch tình yêu tan vỡ:

a. Bi kịch nước mất nhà tan:
Hậu quả là ADV tự đánh mất mình, không còn là nhà vua anh minh. Còn MC bị trừng trị nghiêm khắc, đích đáng và rất đau đớn.
Nguyên nhân:
không nhận ra dã tâm nham hiểm của kẻ thù
mất cảnh giác với kẻ thù
chủ quan
â
KĨ NĂNG SỐNG
- Không chủ quan trong bất kì haonf cảnh nào.
- Tuyệt đối không mất cảnh giác với kẻ thù.
Tóm lại: một người có công lớn trong việc dựng nước và giữ nước nhưng do lơ là, thiếu cảnh giác đã để mất nước, nhưng nhân dân Âu Lạc đời sau vẫn kính trọng, biết ơn điều này chứng tỏ ADV đã được nhân dân tha thứ, ông vẫn bất tử trong lòng dân chúng.
Tin tưởng chồng nên đã để lộ và làm mất vũ khí linh thiêng của quốc gia dẫn đến mất nước
Rất yêu Mị Châu nhưng buộc phải lừa Mị Châu, vì âm mưu chính trị mà Triệu Đà - cha chàng đã giao phó
b. Bi kịch tình yêu tan vỡ:
- Một mối tình éo le, chứa đầy bi kịch.
=> Tình yêu éo le của họ được nảy mầm trên mảnh đất chứa đầy âm mưu và thù hận, họ là những nạn nhân của những âm mưu chiến tranh.
â
KĨ NĂNG SỐNG
- Đừng vì mưu toan việc xấu mà mang đến bi kịch cho người thân.
- Thủy chung với tình yêu, nhưng cũng cần phải tỉnh táo.
â
THẢO LUẬN NHÓM
Nhóm 1: Nhân dân ta có thái độ như thế nào với cả 3 nhân vật trong truyện, thể hiện ở chi tiết nào?
Nhóm 2: Thái độ của nhân dân thể hiện truyền thống nào của dân tộc ta?
Nhóm 3: Bài học lịch sử được rút ra?
c. Thái độ của nhân dân
- Không đồng tình với sự chủ quan, mất cảnh giác của ADV và MC.
Phê phán hành động vô tình phản quốc của MC, đồng thời rất độ lượng với nàng, hiểu nàng.
Vừa nghiêm khắc, vừa độ lượng, nhân ái
Am Mị Châu thờ bức tượng không đầu
Cảnh báo một trái tim khờ dại
Thử hỏi nửa thế giới này đang tồn tại
Đã yêu rồi, ai không giống Mị Châu!
Anh cũng như em muốn nhắc Mị Châu
Đời còn giặc xin đừng quên cảnh giác
Nhưng nhắc sao được người hai ngàn năm trước
Nên em ơi ta đành tự nhắc mình
(Anh Ngọc)
III.
TỔNG KẾT
1. Nội dung:
Lí giải nguyên nhân mất nước Âu Lạc.
Bài học về tinh thần cảnh giác với kẻ thù, xử lí đúng các mối quan hệ
1. Nội dung:
Xây dựng nhân vật vừa gắn với cốt lõi lịch sử, vừa mang yêu tố kỳ ảo, lung linh.
Nhiều hư cấu nghệ thuật. Kết câu độc đáo.
LUYỆN TẬP
Câu 1: Dòng nào dưới đây không nói đúng về đặc điểm của truyền thuyết:
A. Phản ánh nhận thức của người thời cổ về nguồn gốc thế giới và đời sống con người.
C. Hình tượng nghệ thuật đậm màu sắc thần kì
B. Phản ánh lịch sử.
D. Nói lên “tâm tình thiết tha” của nhân dân đối với sự kiện và nhân vật lịch sử.
Câu 2: Truyền thuyết tồn tại chủ yếu ở dạng nào?
A. Cả b và c đều đúng
C. Tồn tại ở dạng hòa lẫn với những lễ hội tưởng niệm các nhân vật và các sự kiện lịch sử.
B. Tồn tại trong sinh hoạt ngày thường của nhân dân.
D. Cả b và c đều sai
Câu 3: Truyền thuyết và các lễ hội có mối quan hệ với nhau như thế nào?
C. Cả a và b đều đúng
B. Lễ hội trở thành môi trường nuôi dưỡng cho truyền thuyết sống mãi trong lòng dân tộc
A. Truyền thuyết là lời minh giải cho những lễ thức cùng các di tích lịch sử, đồng thời làm tăng thêm tính thiêng cho các lễ hội.
D. Cả a và b đều sai
Câu 4: Truyền thuyết về thành Cổ Loa được xây dựng trên cái nền lịch sử cuộc kháng chiến của nước Âu Lạc chống lại cuộc chiến tranh thôn tính của Triệu Đà. Cuộc kháng chiến đó diễn ra vào thời gian nào?
B. Thế kỉ III tr. CN
C. Thế kỉ II tr CN
A. Thế kỉ I tr. CN
D. Thế kỉ IV tr. CN
Câu 5: Ý nghĩa quan trọng nhất của câu chuyện ADV và MC-TT là gì?
D. Bài học giữ nước
B. Bài học dựng nước
A. Tình cảm cha con
C. Tình nghĩa vợ chồng
Câu 6: Chi tiết nào không có trong truyện kể về An Dương Vương?
B. ADV cho Trọng Thủy xem nỏ thần
C. ADV nhận lời cầu hôn và gả con gái cho Trọng Thủy
A. An Dương Vương nhận lời cầu hòa của Triệu Đà
D. Giặc đến, ADV vẫn điềm nhiên ngồi đánh cờ, không bố trí chống cự
Câu 7: Tại sao ADV lại kết tình thông gia với kẻ thù?
C. Vì mong muốn hòa bình mà mơ hồ mất cảnh giác trước bản chất tham lam xảo trá của kẻ thù.
B. Vì quý mến Trọng Thủy
A. Vì thương con gái Mị Châu
D. Vì mệt mỏi sau một thời gian dài chiến tranh
Câu 8: Chi tiết nào không nói lên sự mất cảnh giác và thái độ cả tin thơ ngây của Mị Châu trong tình yêu?
A. Mị Châu chết trên bờ biển, máu nàng chảy xuống nước, loài trai ăn phải lập tức biến thành hạt châu.
C. Mị Châu cho Trọng Thủy xem trộm nỏ thần
B. Mị Châu không nhận ra lời nói bất thường của TT trong khi từ biệt
D. Mị Châu rắc lông ngỗng trên đường chạy cho Trọng Thủy đuổi theo
Câu 9: Bi kịch của Trọng Thủy xuất phát từ mâu thuẫn nào dưới đây?
B. Mâu thuẫn giữa nghĩa vụ và tình yêu

C. Mâu thuẫn giữa tình cha con và tình yêu
A. Mâu thuẫn giữa nghĩa vụ và tình cha con
D. Mâu thuẫn giữa tình yêu và quyền lợi cá nhân
Câu 10: Trong âm mưu xâm lược của Triệu Đà, Trọng Thủy là:
C. Cả hai đều đúng
B. Nạn nhân
A. Thủ phạm
D. Cả hai đều sai
Câu 11: Chi tiết nào dưới đây không có yếu tố hoang đường, thần kì?
D. Trọng Thủy lấy cắp lẫy nỏ thần
B. Những biến hóa kì diệu tạo thành chi tiết “ngọc trai- giếng nước”
A. Thần Kim Quy giúp vua xây thành và cho lẫy nỏ thần để bảo vệ nước
C. Nỏ thần bắn một phát chết hàng vạn người
Câu 12: Dòng nào nói lên kết cấu độc đáo của truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thủy?
D. Bi kịch gia đình lồng vào bi kịch đất nước

B. Bi kịch khát vọng cá nhân lồng vào bi kịch đất nước
A. Bi kịch cá nhân lồng vào bi kịch quốc gia – dân tộc
C. Bi kịch cá nhân lồng vào bi kịch gia đình
Câu 13: Ý nghĩa tư tưởng của truyện là gì?
D. Truyện đề cao truyền thống giữ nước của nhân dân ta

B. Truyện đề cao truyền thống yêu nước và nhân đạo của nhân dân ta
A. Truyện đề cao truyền thống yêu nước của nhân dân ta
C. Truyện đề cao truyền thống nhân đạo của nhân dân ta
Câu 14: Dòng nào không nói đúng ý nghĩa chính trị của truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thủy?
D. Truyện nêu bài học về cách giải quyết mối quan hệ giữa tình vợ chồng và tình cha con

B. Truyện nêu bài học về cách giải quyết mối quan hệ giữa việc nhà và việc nước, giữa cá nhân và cộng đồng
A. Truyện nêu lên bài học cảnh giác trước kẻ thù
C. Truyện nêu bài học về cách giải quyết mối quan hệ giữa riêng và chung
Có ý kiến cho rằng hình ảnh ngọc trai - giếng nước dùng để ca ngợi mối tình chung thủy của hai người. Ý kiến của em như thế nào?

Hình ảnh ngọc trai – giếng nước:
- Không nhằm ca ngợi kẻ thù cũng như tình yêu chung thủy
- Là sự minh oan cho tấm lòng trong sáng của Mị Châu
- Nhân dân mong muốn hóa giải tội lỗi cho Trọng Thủy
 Cách ứng xử thấu lí đạt tình của nhân dân
1. Truyền thuyết về thành cổ Loa được xây dựng trên cái nền lịch sử cuộc kháng chiến của nước Âu Lạc chống lại cuộc chiến tranh thôn tính của Triệu Đà. Cuộc kháng chiến ấy diễn ra vào thời gian nào?
Thế ki III tr. CN
2. Ý nghĩa quan trọng nhất của câu chuyện là gì?
Bài học giữ nước.
3. Trong âm mưu xâm lược của Triệu Đà, Trọng Thủy là:
Nạn nhân, thủ phạm.
4. Hình ảnh ngọc trai - giếng nước có ý nghĩa gì?
Thái độ bao dung của nhân dân, chứng thực cho tâm lòng trong sáng của Mị Châu, chứng nhận sự hối lỗi của Trọng Thủy.
VẬN DỤNG
Từ câu chuyện của các nhân vật trong tác phẩm, em rút ra cho mình bài học gì trong việc giữ gìn và bảo vệ đất nước hiện nay?
HS cần có trách nhiệm và nghĩa vụ với đất nước trong mọi hoàn cảnh:
+ Chăm chỉ học tập
+ Rèn luyện đạo đức
+ Cảnh giác trước âm mưu của kẻ thù
 
MỞ RỘNG
Nhập vai nhân vật Mị Châu kể lại truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thủy.
HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
Học bài, khái quát bài học bằng SĐTD
Soạn bài: Tấm Cám