Dạy học theo chủ đề:
Truyện Kiều và Nghệ thuật miêu tả trong văn tự sự

Tiết 21,22
văn bản: TRUYỆN KIỀU CỦA NGUYỄN DU
NGUYỄN DU
1. Cuộc đời
- Quê: Làng Tiên Điền-Nghi Xuân-Hà Tĩnh
- Trong gia đình đại quý tộc. Cha là Nguyễn Nghiễm là Tể Tướng 15 năm; mẹ là Trần Thị Tần; anh trai (cùng cha khác mẹ) làm quan to triều Lê
- Sống vào nửa cuối thế kỉ XVIII – nửa đầu thế kỉ XIX: Thời đại lịch sử xã hội có nhiều biến động: chế độ phong kiến Việt Nam khủng hoảng trầm trọng, nông dân khởi nghĩa khắp nơi
- Là người có hiểu biết sâu rộng, có vốn sống phong phú: Tiếp xúc với nhiều cảnh đời, nhiều con người, nhiều số phận khác nhau trong cuộc sống phiêu bạt của mình. Vì vậy đã ảnh hưởng rất lớn đến sáng tác của nhà thơ.
- Ông mồ côi cha mẹ từ nhỏ, sống lang thang, vất vả, long đong
- Ông làm quan bất đắc chí cho triều Nguyễn thời vua Gia Long
- Năm 1813, đi sứ sang Trung Quốc
- Năm 1820, ông chuẩn bị đi đi sứ lần 2 thì bệnh, mất tại Huế
KL:
1. Cuộc đời
- Nguyễn Du (1765 -1820) là đại thi hào của dân tộc, danh nhân văn hoá.
- Cuộc đời của ông chịu ảnh hưởng của truyền thống gia đình đại quý tộc.

- Chứng kiến những biến động dữ dội nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam, Nguyễn Du hiểu sâu sắc nhiều vấn đề của đời sống xã hội.
- Những thăng trầm trong cuộc sống riêng tư làm cho tâm hồn Nguyễn Du tràn đầy cảm thông, yêu thương con người.
? Những nhân tố nào ảnh hưởng đến sáng tác của Nguyễn Du, nhất là «Truyện Kiều»?

Gia đình: có truyền thống văn học đã nuôi dưỡng tài năng văn chương cho Nguyễn Du.
Thời đại: xã hội khủng hoảng làm cho người dân khổ sở. Đặc biệt là người phụ nữ. «Truyện Kiều» chính là tiếng khóc mà Nguyễn Du dành cho phụ nữ.
Cuộc đời: Nguyễn Du đi nhiều, tiếp xúc nhiều, lại được mở rộng tầm văn hóa khi sang Trung Quốc. Bản thân Nguyễn Du vừa am hiểu văn hóa dân tộc, vừa hiểu biết văn chương Trung Quốc. Điều đó thể hiện trong «Truyện Kiều» với hai yếu tố «bình dân» và «bác học».
2. Sự nghiệp văn học:
- Chữ Hán: có 3 tập với 243 bài như Thanh Hiên thi tập, Bắc hành tạp lục, Nam Trung tạp ngâm.
- Chữ Nôm: Truyện Kiều, Văn chiêu hồn.
II> TRUYỆN KIỀU
1. Nguồn gốc tác phẩm:
KL: Truyện Kiều dựa vào cốt truyện từ Kim Vân Kiều Truyện của Thanh Tâm Tài Nhân nhưng phần sáng tạo của Nguyễn Du rất lớn.
“Bút pháp quá yếu. Phẩm tiết kỳ lạ, đức hạnh tột cùng của người xưa không may rơi vào sách của kẻ tầm thường.” ( Tôn Gia Đệ)
“Mực muốn múa, bút muốn bay, văn muốn nhảy, chữ muốn nói khiến người cười, người khóc.”
(Đào Nguyên Phổ)
2. Tóm tắt tác phẩm :
Chị em Thúy Kiều
2. Tóm tắt tác phẩm :
Truyện Kiều dài 3254 câu thơ lục bát, gồm 3 phần :
a. Gặp gỡ và đính ước:
b. Gia biến và lưu lạc
c. Đoàn tụ
3. Gía trị nội dung và nghệ thuật:
a. Gía trị nội dung:
- Giá trị hiện thực :
Phản ánh sâu sắc hiện thực xã hội đương thời với bộ mặt tàn bạo của tầng lớp thống trị và số phận những con người bị áp bức đau khổ, đặc biệt là số phận người phụ nữ.
- Giá trị nhân đạo:
+ Cảm thương sâu sắc với nổi khổ của con người.
+ Lên án tố cáo thế lực tàn bạo
+ Khẳng định, đề cao tài năng, nhân phẩm và ước mơ khát vọng chân chính của con người.
b. Giá trị nghệ thuật :
- Ngôn ngữ dân tộc và thể thơ lục bát đạt đến đỉnh cao rực rỡ.
- Ngôn ngữ tinh tế, chính xác, biểu cảm.
- Ngôn ngữ kể chuyện đa dạng trực tiếp, gián tiếp, nửa trực tiếp.
- Nghệ thuật miêu tả phong phú, xây dựng nhân vật đa dạng.
Nghệ thuật tả người
Quá niên trạc ngoại tứ tuần,
Mày râu nhẵn nhụi áo quần bảnh bao.
Trước thày sau tớ lao xao,
Nhà băng đưa mối rước vào lầu trang,
Ghế trên ngồi tót sỗ sàng
Xe châu dừng bánh cửa ngoài,
Rèm trong đã thấy một người bước ra.
Thoắt trông lờn lợt mầu da,
Ăn gì cao lớn đẫy đà làm sao?
Trước xe lơi lả han chào