MÔN:VẬT LÍ 9

KIỂM TRA 5 PHÚT
- DÒNG ĐIỆN XOAY CHIỀU CÓ TÁC DỤNG…..(1)…,
TÁC DỤNG ….(2)….., TÁC DỤNG….(3)……
- Lực từ đổi chiều khi dòng điện...(4)……………
- Đo cường độ dòng điện và hiệu điện thế xoay chiều bằng
…(5)….. và …….(6)…..có kí hiệu là….(7)…..., các số đo trên
các thiết bị này chỉ giá trị ….(8)…… của hiệu điện thế xoay
chiều và cường độ dòng điện xoay chiều.
- Đổi hai đầu phích cắm vào ổ lấy điện thì kết quả đo…(9)
…., khi mắc ampe kế xoay chiều và vôn kế xoay chiều vào
mạch điện….(10)….. không cần phân biệt chốt âm, chốt dương.

Đường dây tải điện Bắc-Nam ở nước ta có HĐT 500 000V. Đường dây tải
điện từ huyện đến xã có HĐT đến 15 000V. Đó là những đường dây cao thế.
Ở gần đường dây này rất nguy hiểm

Đường dây 500KV

Các dụng cụ điện trong nhà chỉ cần hiệu điện thế 220V. Vậy
tại sao lại phải xây dựng đường dây cao thế vừa tốn kém vừa
nguy hiểm?

I.SỰ HAO PHÍ ĐIỆN NĂNG TRÊN ĐƯỜNG DÂY TRUYỀN TẢI ĐIỆN

Khi truyền tải điện năng đi xa bằng dây dẫn, có một phần điện năng bị
.hao phí do tỏa nhiệt trên dây dẫn

1. Tính điện năng hao phí trên đường dây tải
điện:

Công suất của dòng điện:

P U .I

Công suất hao phí: P hp = R.I2

(1)
(2)

Từ (1)  I = P / U (*)
Thay (*) vào (2) , ta được công thức tính công
suất hao phí do tỏa nhiệt phụ thuộc vào P, U, R:
R.P 2
Php  2
U

2. Cách làm giảm hao phí: (3)

C1: Từ công thức tính công suất hao phí do tỏa nhiệt:
2 Để truyền tải một công suất P xác định, muốn giảm
R.P
Php  2 hao phí do tỏa nhiệt thì có thể có những cách làm
U
nào?

Cách 1: Giảm điện trở R
Cách 2: Tăng U2 => Tăng hiệu điện thế U
2
R.P
Php  2
U
Cách 1: Giảm điện trở R của dây:
Để tìm cách giảm điện trở R ta dựa vào công thức:
l
R 
S

Chất làm dây dẫn chọn trước và chiều dài đường
dây không đổi, vậy tăng S tức là dùng dây dẫn có
tiết diện lớn, có khối lượng, trọng lượng lớnđắt
tiền, nặng, dễ gẫy, phải có hệ thống cột điện lớn. Số
tiền để tăng tiết diện S còn lớn hơn giá trị điện
năng hao phí - không thể thực hiện được

Cách 2: Tăng U: Nếu tăng U hai đầu đường dây
thì có lợi gì?Muốn vậy cần phải giải quyết vấn đề
gì?
Tăng U, công suất hao phí sẽ giảm rất nhiều.Vì
công suất hao phí tỉ lệ nghịch với bình phương
hiệu điện thế.
Vậy phải chế tao máy tăng hiệu điện thế để tăng
hiệu điện thế đặt vào hai đầu dây dẫn
Để làm giảm hao phí trên đường dây tải điện
chúng ta cần làm theo cách nào là tối ưu nhất?

Kết luận:

Để giảm hao phí điện năng
do tỏa nhiệt trên đường
dây tải điện thì tốt nhất là
tăng hiệu điện thế đặt vào
hai đầu đường dây.
Vì công suất hao phí do tỏa
nhiệt tỉ lệ nghịch với bình
phương hiệu điện thế đặt
vào hai đầu dây

II. Vận dụng:

C4: Cùng một công suất điện P được tải đi trên
cùng một dây dẫn. So sánh công suất hao phí khi
dùng hiệu điện thế 500.000V với khi dùng hiệu điện
thế 100.000V?
TL:Vì công suất hao phí tỉ lệ nghịch với bình
phương hiệu điện thế nên nếu hiệu điện thế tăng
gấp 5 lần thì công suất hao phí giảm 25 lần, tức là
công suất hao phí khi dùng hiệu điện thế 500 000V
giảm 25 lần so với khi dùng hiệu điện thế 100 000V.

Câu 1:Biểu thức tính công suất hao phí
(công suất tỏa nhiệt):

A

B

C

D

4

Câu 2:Khi truyền tải điện năng đi xa bằng
đường dây dẫn
A

Toàn bộ điện năng ở nơi cấp sẽ
truyền đến nơi tiêu thụ.

Có một phần điện năng hao phí do
hiện tượng tỏa nhiệt trên đường dây.

C

B

Hiệu suất truyền tải là 100%.

Không có hao phí do tỏa nhiệt
trên đường dây.

D

Câu 3:Phương án làm giảm hao phí hữu hiệu
nhất là:
 Tăng tiết diện dây
A
dẫn
Chọn dây dẫn có
điện trở suất nhỏ

B
C

Giảm tiết diện dây dẫn.

Tăng
hiệu điện thế
4 tuần
D

Câu 4:Trên một đường dây tải đi một công suất điện

xác định dưới hiệu điện thế 100000V. Phải dùng hiệu
điện thế ở hai đầu dây này là bao nhiêu để công suất
hao phí giảm đi hai lần?
200 000V

A

 

B

400 000V

C

141 421V

D

 50 000V

Câu 5:Trên một đường dây tải đi một công suất điện

xác định dưới hiệu điện thế 500000V. Phải dùng hiệu
điện thế ở hai đầu dây này là bao nhiêu để công suất
hao phí tăng lên 25lần?
200 000V

A

 

B

400 000V

C

100 000V

D

 50 000V

Học thuộc bài
em chưa biết

Đọc có thể

III. Cấu tạo và hoạt động của máy biến thế
Máytạo
biến thế gồm có những bộ phận cơ bản
1. Cấu
nào?
- Hai cuộn dây dẫn có
số vòng khác nhau,
đặt cách điện với nhau
- Một lõi sắt (hay thép)
có pha silic chung cho
cả hai cuộn dây.

CẤU TẠO MÁY BIẾN THẾ

Máy biến thế trong công nghiệp

Máy biến thế trong gia đình

2. Nguyên tắc hoạt động của máy biến thế.
C1.Nếu đặt vào hai đầu của một cuôn dây
(gọi là cuộn sơ cấp) một hiệu điện thế xoay
chiều thì bóng đèn mắc ở hai đầu dây kia (gọi
là cuộn thứ cấp) có sáng lên không? Tại sao?

Các em cùng quan sát thí nghiệm sau:

C1: có sáng. Vì khi đặt vào hai đầu cuộn sơ
cấp một hiệu điện thế xoay chiều, cuộn dây sơ
cấp sinh ra từ trường biến thiên xuyên qua
tiết diện của dây thứ cấp làm xuất hiện dòng
điện cảm ứng xoay chiều, nên đèn sáng.
C2. Hiệu điện thế xuất
hiện ở hai đầu cuộn thứ
cấp là HĐT xoay chiều.
Tại sao?

C2. Đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp một HĐT xoay chiều thì
trong cuôn dây đó có dòng điện xoay chiều chạy qua. Từ
trường trong lõi sắt luân phiên tăng giảm, vì thế số đường
sức từ xuyên qua tiết diện S của cuôn thứ cấp luân phiên
tăng giảm. Kết quả là trong cuộn thứ cấp xuất hiện dòng
điện xoay chiều. Một dòng điện xoay chiều phải do một
HĐT xoay chiều gây ra. Bởi vậy hai đầu cuộn dây thứ cấp
có một dòng điện xoay chiều.

3. Kết luận

Khi đặt vào hai đầu cuộn sơ cấp của
máy biến thế một hiệu điện thế xoay
chiều thì ở hai đầu cuộn thứ cấp
xuất hiện một hiệu điện thế xoay
chiều



Hoạt động của máy biến thế

IV. TÁC DỤNG LÀM BIẾN ĐỔI HIỆU ĐIỆN THẾ CỦA
MÁY BIẾN THẾ
1. Quan sát
Kết quả

n1
n2
U1 (V) U2 (V) (vòng) (vòng)

Lần thí nghiệm

1

3

2

3

3

9

4
6
:V

2

V

=1┴

=1┴

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

U1 = 3V

U2 = 6V
K

n1 = 200 vßng

n2 = 400 vßng

6

6

9
:6 V

V

0

4

4

2

4

2 0 2

4

4
=1┴

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng

=1┴

s­ph¹m qu¶ng ninh

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

U1 = 3V

U2 = 1,5V
K

n1 = 400 vßng

n2 = 200 vßng

6

V

4

:6 V

6

V

9

4

9
:6 V

2 0 2

2 0 2

2 0 2

4
9

:6 V

6

V

=1┴

=1┴

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

KHOA VËT TR­êng cao ®¼ng
s­ph¹m qu¶ng ninh

U1 = 9V

U2 = 4,5V
K

n1 = 400 vòng

n2 = 200 vòng

6

9

6

6
:6 V

V

4

3 0 3

Bảng kết quả:
Kết quả đo
Lần thí nghiệm

U1 (V)

Lần 1
Lần 2
Lần 3

3
3
9

U2 (V)

n1 (vòng)
200
400
400

6

1,5
4,5

Từ bảng kết quả, em hãy lập tỉ số U1 và
U2
đo) để so sánh?
+ Lần 1: Ta có: U1  3  1

U2
6
2
U1
n1

Suy ra:
U2
n2
U1
3
+ Lần 2: Ta có:

2
U2
1, 5
U1
n1

Suy ra:
U2
n2

n1
n2

n2 (vòng)
400
200
200

(trong ba lần

n1
200
1

; 
n2
400
2

n1
400
; 
2
n2
200

2. Kết luận
Hiệu điện thế ở hai đầu mỗi cuộn dây máy
biến thế tỉ lệ với số vòng dây của mỗi cuộn.
U1
n1

U2
n2
+ Nếu U1 < U2 thì ta có MBT là máy tăng áp (thế).
+ Nếu U1 > U2 thì ta có MBT là máy hạ áp (thế).

V. VẬN DỤNG
C4. Một máy biến thế dùng trong nhà cần phải hạ
hiệu điện thế từ 220V xuống còn 6V và 3V. Cuộn sơ
cấp có 4000 vòng. Tính số vòng dây của các cuộn
thứ cấp tương ứng.
Bài làm
+ Số vòng của cuộn 6V:
n1 U1
U 2 .n1 6.4000
  n2 

109 (vòng)
n2 U 2
U1
220
+ Số vòng của cuộn 3V:

n1 U1
U 2 .n1 3.4000

 n2 

54 (vòng)
n2 U 2
U1
220

Câu 1:Các bộ phận chính của máy biến thế
gồm:
Hai cuộn dây dẫn có số
A vòng dây khác nhau và
nam châm điện.
 Hai cuộn dây dẫn có số
B
vòng dây khác nhau và
một lõi sắt.
Hai cuộn dây dẫn có số
C vòng dây giống nhau và
nam châm vĩnh cửu.
Hai cuộn dây dẫn có số
vòng dây giống nhau và D
nam châm điện.

Câu 2:Máy biến thế có cuộn dây:
A

Đưa điện vào là
cuộn sơ cấp.

C

B
 Đưa điện vào

là cuộn sơ cấp.

D

Đưa điện vào
là cuộn thứ
cấp.
 

Lấy điện ra là
cuộn sơ cấp.

Câu 3:Máy biến thế là thiết bị:
A

Giữ hiệu điện thế không đổi.
B
Giữ cường độ dòng điện không đổi.
C
Biến đổi hiệu điện thế xoay chiều.
D
Biến đổi cường độ
  dòng điện không đổi.

Câu 4:Nếu đặt vào hai đầu cuộn dây sơ cấp
của máy biến thế một hiệu điện thế xoay
chiều thì từ trường trong lõi sắt từ sẽ:
A. Luôn giảm

C. Biến thiên.

B. Luôn tăng

D. Không biến
thiên.

Câu 5:Cuộn sơ cấp của máy biến thế có 4400
vòng, cuộn thứ cấp có 240 vòng. Khi đặt vào hai
đầu cuộn sơ cấp một hiệu điện thế xoay chiều
220V thì ở hai đầu dây cuộn thứ cấp có hiệu
điện thế là bao nhiêu ?
A. 12
C. 18

B. 16
D. 24

Học thuộc bài

Đọc có thể

em chưa biết
Làm các bài tập từ 36.1 đến 36.7; 37.1
đến 37.7- SBT